Elegeş Yazıtları

Vikikaynak'ta bu konuyla ilgili metin bulabilirsiniz.
Elegeş Yazıtı

Elegeş Yazıtları M.S. 650'li yıllarda Yenisey Irmağı'nın kıyısında bulunmuş olan yazıtlardır. Orhun Yazıtlarından yaklaşık 100-150 yıl önce yazılmışlardır.

Kendi adını taşıyan ırmağın sol kıyısında bulunur. Yazıtın taşı, 10 ayak (304,8 cm) uzunluğundadır. Pürüzlü olup boza çalan esmer kızılımtrak bir kum taşıdır. Taşın biçimi, yukarıya doğru darlaşır. Yukarıdan aşağıya doğru derin yarık ve çatlaklar vardır. Taşa önce birtakım şekiller yapılmış, sonra yazıtı oluşturulmuştur.
Elegeş Yazıtı, öteki Türk yazıtları kadar tanınmaz. Elegeş Yazıtı, Alp Urungu adlı bir Türk beyinin yazıtlı mezar taşıdır. Otuz dokuz yaşında ölen Alp Urungu, yazıtta halkından, oğlundan, devletinden, akrabalarından, sadağından (okluğundan) ve Türk hânından ölüm nedeni ile ayrıldığı için üzüntülerini dile getirmektedir.
Huseyin Namik Orkun 1940 yilinda Elegest yazitini Turkiye’de yayimlamistir (Eski Turk Yazitlari. Istanbul, 1940, c. 3, s. 179-185).Yazıttaki kÖrtlKN ifadesini" Kürt el kan" yani "Kürt ilinin hanı" olarak okuması bazı araştırmacılar tarafından "Kürtlerin Türklüğü" tezlerinin kanıtı olarak gösterilmesine neden olmuştur. Elegest Yazıtı, en son olarak 1995’te Türkolog Prof. Dr. Talat Tekin tarafindan yeniden yayimlanmiştir (Turk Dilleri Arastirmalari, c. 5, 1995, s. 19-32). Tekin, ayni ibareyi ‘Körtle kan’ olarak okumuştur bu konudaki yorumu şöyledir: Kişi adı olması gereken ve öyle de olan ilk sözcüğün son sesi yazımda gösterilmemiştir. Bu nedenle Namik Orkun bu söz öbeğini yanlış olarak "Kürt el kan" okumuş ve yine yanlış olarak "Kürt elinin hanı" diye yorumlamıştır. Daha sonra Türk tarihi üzerinde çalışan yerli ve bazı yabancı araştırmacılar da bu okuyuş ve yorumu kabul ederek Kürtlerin bir Türk boyu olduğu kanısına varmışlardır(Rasonyi, Kafesoğlu vb.). Oysa Orkun'un yorumladığı anlamda bir "Kürt el kan" söz öbeği gramere aykındır. K(a)n "han" sözcüğünden önceki Kürtl harf dizisi ancak bir kişi adı olabilir, ki bu da "Körtle"den başka bir şey değildir. Körtle sözcüğü kişi adı olarak 2. Elegest yazıtında da geçer: Körtle S(a)yun "General Körtle". "Güzel" anlamında olan bu sözcüğe Uygur metinlerinde sıkça rastlanır.(Türk Dilleri Araştırmaları, c.5, 1995, s. 19-32.) Ünlü Türkçü Hüseyin Nihal Atsız’ın öğrencisi,Erk Yurtsever ise ifadeyi Men Körtül Kan Alp Urungu" "Ben kuvvetli Kağan Alp Urungu" şeklinde okumuştur . Kendisi Orkun ve Yenisey (Elegeş) Yazıtlarını bizzat yerinde inceleyerek bu sonuca varmış bir Türkiyatçı ve Türkçüdür.

Kaynak

• Türk Dilleri Araştırmaları dergisi “Elegest (Körtle Han) Yazıtı” (cilt 5, 1995, s.19-32))
• Türkiye'nin Etnik Yapısı: Halkımızın Kökenleri ve Gerçekler - Ali Tayyar Önder (s.203-204))
• Türk olan Kürtler - Fahri Kırzıoğlu

Dış bağlantılar

• calakalem.com'da Hüseyin Kılıç'ın konu ile ilgili bir makalesi