Delta Scuti değişeni

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Delta Scuti değişenleri (δ Scuti), dönemleri 0.3 günden kısa, A veya F tayf türünden, birkaç 0.001 kadirden 0.8 kadire kadar görsel bölge genliklerine sahip zonklayan değişenlerdir. H-R diyagramındaki kararsızlık kuşağı içinde yer alırlar. δ Scuti'lerin H-R diyagramındaki konumları üstten klasik sefeler, alttan ise zonklayan beyaz cücelerle sınırlı geniş bir alandır. Bu derece geniş bir alanda yıldız çeşitliliği oldukça fazladır ve en genç disk popülasyonlarından yaşlı halo yıldızlarına kadar farklı yıldızlar δ Scuti türü değişenler grubuna girebilmektedir. Bu nedenle bir kısmı veya tüm grubu tarif eden çok farklı isimlerle de anılırlar; bunlardan bazıları cüce sefeler, RRs değişenleri, AI Velae yıldızı, SX Phe yıldızları ve çok-kısa dönemli sefeler dir.

Çalışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

δ Scuti yıldızları oldukça karmaşık ışık değişimleri gösterebilmektedir. Bir kısmı sadece çapsal (radyal) modda zonklarken, diğer bir kısmı ise çok sayıda çapsal ve çapsal olmayan modda aynı anda zonklama yapmaktadır. Bazılarında modların anlık kayboluşu ve tekrar ortaya çıkışı da söz konusu olmaktadır. Bu karmaşık yapıların detaylı incelemesi sonucu yıldızların iç yapıları hakkında önemli bilgiler elde edilmektedir. Bu türden çalışmalar genel olarak Yıldız Sismolojisi (Asteroseismology) adı ile anılmaktadır. Görsel mutlak parlaklıkları +3.0 ile 0.0 kadir arasında bulunan δ Scuti ve benzeri yıldızlardan, GCVS kataloğunda listelenmiş 200 adet örnek bulunmaktadır. Ancak çok düşük genlikli örneklerinin bulunduğu ve sayıca fazla oldukları hatırlanacak olursa, keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda δ Scuti değişeninin var olabileceği açıktır. Bu konuda son yıllarda en büyük katkı Hipparcos astrometri uydusunun gözlemlerinden gelmiştir[1].

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ ESA, 1997, The Hipparcos and Tycho Catalogues, ESA-SP-1200, Noordwijk
  • Samus N.N., Durlevich O.V., et al. Combined General Catalog of Variable Stars (GCVS4.2, 2004 Ed.)
  • AI Velae Star at scienceworld
  • AI Velorum star at The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight