Boya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Boya, herhangi bir nesnenin renk vermek için veya koruma amaçlı olarak uygulanan kaplamaya denir. Boya hemen hemen tüm malzemelere uygulanabilir. En çok kullanıldığı alanlar sanat, tasarım, endüstriyel kaplamalar, ulaşım (şerit çizgileri) ve korumadır (su veya hava temasını kesme amacıyla). Boya kimyasal özelliği bakımından ana olarak yaş boya ve toz boya olmak üzere ikiye ayrılır.

Bileşenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Boyaları temel olarak dört bileşen oluşturur: Bağlayıcı, çözücü, pigmentler ve diğer katkı maddeleri. Bağlayıcının kullanımı zorunludur çünkü içerisindeki katı dolgu maddelerini bağlayarak kurumuş boya filminin oluşmasını sağlayan ve yüzeye yapıştıran, bağlayıcı maddedir. Bağlayıcının cinsi ve miktarı boyanın silinebilirlik, (sadece plastik boya için geçerli olmak üzere) sertlik, yapışma, renk dayanıklılığı gibi özelliklerini belirler. Çözücü, boyanın viskozitesini ayarlamak için kullanılır. Uçucu olup film tabakasının oluşumuna katkıda bulunmaz, fakat yüzey yayılımını gerçekleştirir. Pigmentler boyaya renk ve örtücülük özelliği verir. Bunun dışında katılan her madde film tabakasıyla birleşerek boyaya fiziksel ve kimyasal özellik verir. Boyalar bağlayıcının cinsine bağlı olarak su bazlı ve solvent bazlı olarak ikiye ayrılırlar.

Ressamların kullandığı boyalar.

Boyanın Tanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Uygulandığı yüzeyde film tabakası oluşturarak fiziksel ve kimyasal etkilere karşı koruyan,aynı zamanda dekoratif bir görüntü sağlayan kimyasal bileşenlerdir.

Bu malzeme belli prensipler dahilinde, formüle edilen ve bünyesinde dört esas unsur bulunan kimyevî bir karışımdır

Bağlayıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Solvent uçması ve reaksiyon sonucu sıvı halden katı hale dönüşen, boya filmini meydana getiren likitlerdir. Boyaya katkısı; sertlik, sağlamlık ve parlaklık, yapışma, hava koşullarına, güneş ışınlarına ve kimyasallara dirençtir. Bağlayıcı, boyanın temel direği olup, tipine göre, boyaya ismini verir.

Pigmentler[değiştir | kaynağı değiştir]

GreenPaintBucketRome.jpg

Doğadan saflaştırılarak veya sentetik yollarla elde edilen, bağlayıcı ve çözücüler içinde çözülmeyen ve kuru halde bulunan toz halindeki katı taneciklerdir. Boyaya sağladığı özellikler: Renk vermesi, örtücülük.

Pigment çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Organik Pigmentler
  2. İnorganik Pigmentler
  3. Metalik Pigmentler
  4. Sedefimsi Pigmentler
  5. Monomer Pigmentler

Korozyon Önleyici Pigmentler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çinko kromat
  • Çinko fosfat
  • Metalik Pigmentler

Dolgu maddeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kalsit, barit, talk, kil

Kimyasal katkılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Rozlitá oranžová barva.jpg

Bu grupta yer alan maddeler çok değişik özelliklerde olan ve boyaya çok az miktarda giren kimyasallardır. Katkı maddeleri boyanın özelliklerini iyileştirmek, istenmeyen, olumsuz değişimleri engellemek için kullanılır.

  • Surfektanlar
  • Islatıcılar
  • Kurutucular
  • Matlaştırıcılar
  • Kaymak kesici
  • Çökme engelleyici
  • Köpük kesiciler
  • UV ışınlarından koruyucular
  • Optik beyazlaştırıcı

Çözücüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Boyanın uçucu kısmını oluşturan kimyasal maddelerdir. Boyanın imalatı ve tatbikatı safhasında(uygulama kolaylığı için), kullanılan boyanın özelliklerinde değişiklik yapmadan incelten sıvılardır.

Toluen, Ksilen, White sprit, Aseton, Su, Benzin ve Tiner'dir

Boya çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Baby playing with yellow paint. Work by Dutch artist Peter Klashorst entitled "Experimental".jpg
Brush and watercolours.jpg

Boyalar genel olarak dört ayrı çeşitte sınıflandırılabilir.

  • Kurutma Metoduna Göre
  1. Fiziksel kurumalı boyalar (Ör:Fırın kurumalı boyalar)
  2. Kimyasal kurumalı boyalar (Ör:Serleştirici girilerek kurutulan boyalar)
  • Özelliklerine Göre
  1. İnşaat boyaları
  2. Metal boyaları
  3. Ahşap boyaları
  4. Zemin boyaları
  5. Gemi boyaları
  6. Sanat boyaları
  7. Gıda boyaları
  8. Oto boyaları
  9. Oto tamir boyaları
  10. İşaretleme boyaları (Ör:trafik levhaları)
  • Çevreye Olan Etkisine Göre
  1. Su Bazlı Boyalar
  2. Solvent Bazlı Boyalar
  • Reçinesine Göre
  1. Selülozik boyalar
  2. Rapid Boyalar
  3. UV Boyalar
  4. Akrilik boyalar
  5. Epoksi Boyalar
  6. Sentetik Boyalar
  7. Polyester Boyalar
  8. Poliüretan Boyalar
  9. Nem Kürlenmeli Boyalar
  10. Asit Kürlenmeli Boyalar
  11. Su Bazlı Boyalar