Aram Haçaturyan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Aram Haçaturyan
Aram Haçaturyan (1903-1978)
Aram Haçaturyan (1903-1978)
Doğum 6 Haziran 1903
Tiflis, Rusya[1]
Ölüm 1 Mayıs 1978
Moskova
Meslek Müzisyen, besteci, müzik eğitimcisi

Aram Haçaturyan (Ermenice: Արամ Խաչատրյան, Rusça: Аpaм Ильич Xaчaтypян) (d. 6 Haziran 1903 - ö. 1 Mayıs 1978), Ermeni asıllı Sovyet besteci.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aram ilyiç Haçaturyan Çarlık Rusya'sına bağlı Gürcistan'ın başkenti Tiflis'de fakir bir Ermeni ailesinin çocuğu olarak doğdu. Gençliğinde çevresinde duyduğu müzikle büyülenmişti ama başlangıçta müzik eğitimi almadı. 1921’de tek kelime rusça bilmeden Moskova’ya gitti. Daha önce bir müzik eğitimi almamasına rağmen yeteneği sayesinde Mihail Gnessin yönetimindeki Gnessin Enstitüsüne çello öğrencisi olarak kabul edildi. 1925’de kompozisyon sınıfına girdi ve 1929’da Nikolay Myaskovski yönetiminde çalışacağı Moskova Konservatuvarına geçti. 1930’larda sınıf arkadaşı Nina Makarova ile evlendi. 1951’de Moskova Gnessin Devlet Müzik ve Eğitim Enstitüsüsü’nde profesör olarak göreve başladı. Besteciler Birliğinde de önemli görevler aldı ancak, “şekilci” bulunarak Prokofyef ve Şostakoviç’le birlikte eserleri kınandı. Her şeye rağmen bu üçlü Sovyet müziğinin devleri olarak tanındı ve 20. yüzyılın önde gelen bestecileri olarak kabul edildi.

Haçaturyan ve komünizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Haçaturyan komünizme büyük heves besledi. 1920’lerde Ermenistan bir Sovyet Cumhuriyeti ilan edildiğinde Gürcü-Ermeni sanatçılarla bir propaganda turuna katıldı. 1943’de Komünist Parti’ye katıldı. Ermenistan sevgisi ile beraber komünist ideallere bağlılığını eserlerinde görmek mümkündür. Özellikle Gayane adlı balesi bir kollektif çiftlikte geçer. İkinci senfonisi komünizme övgü olarak sunulmuştur. Ancak ironik olarak bu eseri Parti’nin gazabını üstüne çekmiştir. Yapıtı hakkında “... insanların benim eserde yazılı olmayan programımı anonssuz hissetmelerini istedim. Bu eserin Sovyet insanının büyük ve güçlü ülkelerinden duydukları kıvanç ve gururu ifade etmesini istedim” demiştir. Ama eser programında açıkça ifade edilmeyen bu niyeti geri tepmiş ve Parti sekreteri Andrey Jdanov tarafından çıkarılan hükümle Şostakoviç,Prokofyev,Haçaturyan ve bir kısım diğer Sovyet besteci şekilci ve halk karşıtı olmakla suçlanmıştır. O günler hakkında “zor ve trajik günlerdi. Meslek değiştirmeyi ciddi olarak düşündüm” diyecektir.

1 Mayıs 1978’de ölen besteci Erivan’da toprağa verilmiş ve 1998’de 50 dram’lık kâğıt para üstüne resmi konulmuştur.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Senfoniler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Senfoni No. 1
  • Senfoni No. 2
  • Senfoni No. 3

Solo enstrumanlar ve orkestra için[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Piyano Konçertosu
  • Keman Konçertosu
  • Çello Konçertosu
  • Piano ve Orkestra için Konçerto-Rapsodi
  • Keman ve Orkestra için Konçerto-Rapsodi
  • Çello ve Orkestra için Konçerto-Rapsodi
  • Masquerade Süiti
  • Lermontov Süiti

Bale[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Spartaküs, TRT'de de gösterilen "Kaptan Onedin" dizisinde kullanılmıştır.
  • Gayane, meşhur Kılıç dansı (Sabre Dance) bölümünü içerir.

Oda müziği[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Keman ve piano için üçlü (1932)
  • Solo piyano
  • İvan'ın maceraları (öğretim amaçlı parça)
  • Toccata
  • Etüd
  • Piyano sonatı (1976)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Şimdi Gürcistan'da