National Basketball Association

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(ABD Profesyonel Basketbol Ligi sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
NBA
Güncel sezon/turnuva:
2013 NBA Finalleri
NBALogo.svg.png
Spor Basketbol
İlk sezon 1946-1947 BAA sezonu
Takım sayısı 30
Ülke Amerika Birleşik Devletleri ABD
Kanada Kanada
Son şampiyon San Antonio Spurs
Resmî site nba.com

National Basketball Association (Ulusal Basketbol Birleşimi) veya kısaca NBA, ABD'de kurulmuş profesyonel basketbol ligi organizasyonudur. Türkiye'de D-Smart platformundan NBA TV,Smart Spor,Smart Spor 2 kanallarından ve CNN Türk'den yayınlanmaktadır.

Tüm dünyada en çok izlenen spor organizasyonlarından biridir. 1995'de tekrar Kanada'da Toronto Raptors ve Vancouver Grizzlies takımları ile bu ülkeye de taşındığı halde Vancouver'da yeterli ilgiyi görmediği için şu anda ABD dışında sadece Toronto Raptors takımı vardır.

NBA'in resmi logosunda eski Los Angeles Lakers'lı oyuncu Jerry West'in silüeti bulunmaktadır.

Wilt Chamberlain'in Bir Fotoğrafı
Bill Russell 'ın bir yaşlılık fotoğrafı

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

6 Haziran 1946 tarihinde Basketball Association of America (BAA) adıyla kuruldu. Bugünkü adı olan "National Basketball Association" (NBA,Ulusal Basketbol Birleşimi) ismi ise 1949 yılında ABD'de kurulmuş bir diğer profesyonel lig olan "National Basketball League" (NBL) ile birleşmesinden sonra alındı.

NBL 12 yıldır süren profesyonel bir lig olmasına rağmen genel olarak 3 yıllık BAA'nın önderliğinde kuruldu. Bunda, BAA'nın ülke çapında büyük şehirlerde yaygın bir lig olması sebepti. 1949 yılında iki ligin birleşmesinden dolayı 17 takımlı bir lig oluştu. Bu birleşme sonucu büyük şehirlerdeki büyük takımlar ile küçük kasaba takımlarının karışımı dengesiz bir lig oluştu.

1950'de lig 11 takıma düştü. 1954'de lig tarihinin en az takım olan 8 takım kaldı. Bu sekiz takım hala ligde mücadele eden Knicks, Celtics, Warriors, Lakers, Kings , Pistons, Hawks ve 76ers oldu. Bu arada takımlar küçük şehirlerden daha büyük şehirlere taşınmaya başladı. Örneğin Hawks Tri-Cities'den Milwaukee'ye ve oradan St. Louis'e; Kings Rochester'den Cincinnati'ye ve Pistons Fort Wayne'den Detroit'e taşındı. NBA'de adını hiç değiştirmeyen iki takım vardır. Bunlar Boston Celtics ve New York Knicks'dir.

İlk Afroamerikan oyuncuların kontrat imzalamaya başladığı 1950'ler 5 kez şampiyonluk kazanan Minneapolis Lakers'ın bariz bir üstünlüğü ile geçti.

1954 yılında lig maçlarındaki mücadeleyi hızlandırmak için hücum süresi 24 saniyeye ilk kez NBA'de indirildi.

1956 yılında çaylak pivot Bill Russell'ın Boston Celtics'e transfer olmasıyla ligin görünümü birden değişti. Zaten elinde Bob Cousy gibi yıldız bir guard bulunan Celtics, ligi domine etmeye başladı ve 13 sezonda 11 şampiyonluk kazandı. 1959 yılında başka bir efsane Wilt Chamberlain NBA'de oynamaya başladı ve tüm rekorları alt üst etti. Russell ile Chamberlain'in çekişmesi halen takım sporlarında gelmiş geçmiş en ünlü çekişmelerden bir olarak kabul edilir.

Bu dönemde Lakers'ın Los Angeles'e taşınması ve bazı yeni takım eklemeleri ile ligin güç dengesi biraz oturmaya başladı.

1967 yılında ABA uzun adıyla "American Basketball Association" isimli başka bir lig kurulması ile ligin kalitesi bir kez daha tehlikeye girdi. New York Knicks, Denver Nuggets, Indiana Pacers ve San Antonio Spurs gibi bugün NBA'de mücadele eden takımları da içeren lig 1976'da NBA'le birleşti. Bu dönemde NBA'in Kareem Abduljabbar, Oscar Robertson gibi oyuncuları kendi bünyesine katabilmesi belki de NBA'in bu rekabetten üstün çıkmasını sağladı.

ABA ile birleşme sonucu takım sayısı 22'ye çıktı ve birleşmeden üç yıl sonra 1979 yılında ABA'da olan ama NBA'de olmayan üç sayı kuralı NBA tarafından kabul edildi.

Bill Russell Wilt Chamberlain'i tutarken çekilmiş bir fotoğraf

Bu yıllardaki lig için diğer önemli olay ise lige katılan yeni oyuncular Larry Bird ve Magic Johnson'dır. Bu iki oyuncu hem lige yeni bir rekabet katmış hem de pek çok yeni izleyici çekti. Bird, Celtics; Magic Johnson ise Lakers tarafından takımlarına katıldı ve Celtics 3, Lakers 5 şampiyonluk kazandı. 1989 yılında ligdeki takım sayısı 27'ye çıkarıldı.

1980'ler bu şekilde geçtikten sonra 1985 yılında Michael Jordan'ın lige girmesi ile NBA yepyeni bir görünüm kazandı ve 1990'lar Chicago Bulls'un etkinliğinde geçdi. Bulls Jordan'ın önderliğinde 6 şampiyonluk kazandı.

1990'larda ayrıca NBA dünya çapında büyük tanınma ve artık dünya çapında takip edilen bir lig konuma ulaştı. 1995 yılında ABD dışında Kanada'da Toronto Raptors ve Vancouver Grizzlies takımları kuruldu ve takım sayısı 29 oldu. 1992 yılında Rüya Takım (Dream Team) adıyla ilk defa NBA'in profesyonel oyuncuları Barselona'daki olimpiyatlara katıldı. Michael Jordan, Larry Bird ve Magic Johnson'lı ABD milli takımı her maçını farklı kazanarak Olimpiyat altın madalyası kazandı.

Uzun süre yabancı oyuncu almakta tereddüt eden takımlar bu dönemde Dražen Petrović, Vlade Divac gibi oyuncuların başarılı olmasıyla tüm dünyadaki ligleri taramaya ve yetenekli oyuncuları bünyelerine katmayan başladılar. 1994 yılında NBA'de MVP ödülünü Nijeryalı Hakeem Olajuwon kazandı. 2002 yılında İspanya vatandaşı Pau Gasol yılın çaylak oyuncusu ödülünü kazandı. Yine 2002 yılında Çin'li Yao Ming NBA Draftı'nda ilk sıradan seçildi.

1996 yılında bayanlar ligi "Women's National Basketball Association" (WNBA), 2002 yılında ise genç oyuncuların gelişmesi için rezerv lig konumunda "NBA Development League" kuruldu.

2004 senesinde daha önce New Orleans Hornets takımına ev sahipliği yapan Charlotte'da Bobcats takımı kuruldu ve takım sayısı 30'a yükseldi. 2007'de Alman oyuncu Dirk Nowitzki NBA normal sezon MVP'si oldu. Aynı sene içinde lige 1. sıradan bir İtalyan, Andrea Bangniani seçildi ve NBA finallerinin MVP'si de bir Fransız, Tony Parker oldu.

2007'de ise NBA'in globalleşmesi sonucunda 50'den fazla uluslararası oyuncu, NBA takımların da oynuyor. Ayrıca Toronto Raptors ilk defa bir NBA takımına Avrupalı bir genel menajer getirerek, bir ilke imza attı.

Sezon[değiştir | kaynağı değiştir]

Normal sezon[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaz tatilinin ardından Ekim ayı içinde takımlar antrenman için kampa girmeye başlarlar. Bu dönemde özellikle çaylak oyuncuların ligin zorluğuna alışmaları sağlanır ve takıma güç kazandırmak için çalışmalar yapılır. Ayrıca geniş kadro içinde takım için aktif olarak kullanılacak 12 oyuncu gerektiği durumlarda kullanılabilecek 3 adet sakat listesinde oyuncular belirlenir. Bu dönem sonrası yeni kurulan National Basketball Development League (Bir çeşit NBA'in rezerv ligi)'e gelişmesi için oyuncular gönderilir. Ve Kasım ayının ilk haftasında NBA Normal sezon maçlarına başlanır.

NBA genel olarak 15'er takımdan doğu ve batı olmak üzere iki konferansa bölünmüştür. Her konferans ise 3'e bölünmüştür ve bu toplam 6 grupta 5'er takım vardır.

Normal sezon'da Milwaukee Bucks ile Charlotte Bobcats arasındaki maç

Normal sezon içinde bir takım toplam 41'i içi saha 41'i deplasmanda olmak üzere 82 maç yapar. Ancak fikstür alışılmışın dışında aynı sırada devreli sistem gibi devam etmez. Her takım kendi grubundaki takımlarla bir sezonda 4 maç yapar. Kendi konferansında bulunan (doğu veya batı) ama diğer iki grupta bulunan takımlarla 3 veya 4 maç yapar. Diğer konferansataki takımlarla ise iki maç yapar. Yoğun maç programı ve her takımın ülkenin diğer ucundaki takımla da sezon içinde oynama mecburiyeti nedeniyle fikstür ona göre düzenlenir ve takımlar turneye çıkar gibi deplasman maçlarına giderler ve sezon boyunca iki üç gün arayla üstüste maçlar yaparlar.

Şubat ayı içinde NBA All-Star maçı için lige ara verilir. Bu bu aradan sonra takımlar için takas dönemi sona erer. Bu tarihten sonra lig bitimine kadar takımlar kontratı olan oyuncuları takas edemezler. Ancak sözleşmesi olmayan oyuncularla imzalarlar ve sezon sonuna kadarda asagı yukarı aynı kadroyla mücadele etmek zorunda kalırlar.

Normal sezon maçları Nisan ayı içinde sona erer. Play-off lar öncesi özellikle NBA'de oynayan her oyuncu ve koç için son derece önemli olan sezon ödülleri verilir. Play-off'lar için verilenin dışında sezon için bir En Değerli Oyuncu (Most Valuable Player, MVP) ödülü verilir. Bunun dışında verilen ödüllerin bazıları şöyledir: Ligde ilk sezonunu geçiren oyuncular arasında verilen "Yılın Çaylağı (Rookie) ödülü; Takımlarının genel olarak ilk 5'inde yer almamalarında rağmen yedek kulübesinden (bench) gelerek en büyük faydayı sağlayan oyuncuların aldığı "En iyi 6. Adam Ödülü"; "En Çok Gelişme Gösteren Oyuncu Ödülü"; "En iyi Defansif Oyuncu Ödülü" ve "Yılın en iyi Koçu Ödülü" gibi...

Play-Off[değiştir | kaynağı değiştir]

NBA Play-offları Nisan sonunda başlar. İki konferanstan 8'er takımdan 16 takım play-offlarda oynamaya hak kazanır. İki konferans için de grup liderleri ve en iyi ikinci takım play-off sıralmasında ilk 4 sıraya yerleşir ve galibiyet sayılarına göre 1 ile 4 arasında yer alır.

Üst sırada olmak play-off'ta pek çok avantaj geitir. En önemli anvantajlardan biri konferansta birinci sıradan play-off'a çıkan takım sekizinci sıradan çıkan takımla karşılaşır. Bu şekilde lider en kötü galibiyet yüzdesi olan takımla karşılaşmış olur ve bir çeşit seri başı uygulaması uygulanmış olur. İkinci takım yedinci ile, üçüncü altıncı ile ve dördüncü takım beşinci takımla ilk turda karşılaşır. Bunun dışında bir diğer avantaj ise daha iyi sıradan ligi tamamlayan takımın saha avantajına sahip olmasıdır. Bu avantaj ilk tur dahil tüm eşleşmelerde uygulanır. Böylece sezonu en iyi galibiyetle tamamlayan takım her zaman saha avantajına, yani kendi sahasında 7 maçın 4 ünü yapma imkânına sahip olur.

Play-offlar yedi maç üzerinden oynanır. Yani iki takımın üstüste yapacağı maçlarda 4 galibiyete ulaşan seriyi kazanır ve bir sonraki rakiple eşleşir. Dört galibiyeti bulamayan takım doğrudan elenir. İkinci turda 1. ile 8. galibi ile 4.-5. galibi karşılaşırken; 2.-7. takımların eşleşmesinden üstün çıkan takım ise 3.-6. takımın galibi ile eşleşir. Finale kadar maçların oynanacağı sistem şu şekildedir: 2 - 2 - 1 - 1 - 1 (Önce saha avantajı olan takım başlar) Böylece ligi ön sırada bitiren takım her zaman avantajlı olur. Konferans finalinden sonra Konferans Şampiyonu belli olur ve iki takım NBA Finali'nde karşılar. O zaman seri 2 - 3 - 2 sırasıyla sahalarda oynanır.

NBA Finali iki konferans şampiyonu arasında yine 7 maç üzerinden Haziran ayında oynanır. Kazanan takımın menejeri ve koçu da dahil olmak üzere tüm oyunculara Şampiyonluk Yüzüğü verilir.

Takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Konferansı :
Güneydoğu Grubu Atlanta Hawks Charlotte Bobcats Miami Heat Orlando Magic Washington Wizards
Merkez Grubu Chicago Bulls Cleveland Cavaliers Detroit Pistons Indiana Pacers Milwaukee Bucks
Atlantik Grubu Boston Celtics Brooklyn Nets New York Knicks Philadelphia Sixers Toronto Raptors
Batı Konferansı :
Güneybatı Grubu Dallas Mavericks Houston Rockets Memphis Grizzlies New Orleans Pelicans San Antonio Spurs
Kuzeybatı Grubu Denver Nuggets Minnesota Timberwolves Oklahoma City Thunder Portland Trail Blazers Utah Jazz
Pasifik Grubu Golden State Warriors Los Angeles Clippers Los Angeles Lakers Phoenix Suns Sacramento Kings

Doğu Konferansı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölüm Takım Şehir Renkler Karşılaşma alanı Kuruluş
Atlantik Boston Celtics Boston, Massachusetts Yeşil, Beyaz, Siyah [1] TD Garden 1946
Brooklyn Nets East Rutherford, New Jersey Gece yarısı Mavisi, Kırmızı ve Gümüş Prudential Center 1967
New York Knicks New York, New York Portakal, Beyaz, Mavi ve Siyah Madison Square Garden 1946
Philadelphia 76ers Philadelphia, Pensilvanya Kırmızı, Beyaz ve Mavi Wells Fargo Center 1939
Toronto Raptors Toronto, Ontario Kırmızı, Siyah ve Beyaz Air Canada Centre 1995
Merkez Chicago Bulls Chicago, Illinois Kırmızı, Siyah, Beyaz United Center 1966
Cleveland Cavaliers Cleveland, Ohio Şarap, Altın, Deniz Mavisi, Beyaz ve Kırmızı Quicken Loans Arena 1970
Detroit Pistons Auburn Hills, Michigan (Detroit yörekenti) Kırmızı, Mavi ve Beyaz The Palace of Auburn Hills 1941
Indiana Pacers Indianapolis, Indiana Deniz Mavisi, Altın, Beyaz Conseco Fieldhouse 1967
Milwaukee Bucks Milwaukee, Wisconsin Yeşil, Gümüş, Beyaz, Kırmızı Bradley Center 1968
Güneydoğu Atlanta Hawks Atlanta, Georgia Deniz Mavisi, Kırmızı ve Gümüş Philips Arena 1946
Charlotte Bobcats Charlotte, Kuzey Karolina Portakal, Mavi, Siyah ve Gümüş Time Warner Cable Arena 2004
Miami Heat Miami, Florida Siyah, Kırmızı, Beyaz ve Sarı American Airlines Arena 1988
Orlando Magic Orlando, Florida Beyaz, Mavi, Gümüş ve Siyah Amway Center 1989
Washington Wizards Washington, D.C. Mavi, Siyah ve Altın Verizon Center 1961

Batı Konferansı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölüm Takım Şehir Renkler Karşılaşma Alanı Kuruluş
Güneybatı San Antonio Spurs San Antonio, Texas Siyah ve Gümüş AT&T Center 1967
Houston Rockets Houston, Texas Kırmızı, Beyaz ve Gümüş Toyota Center 1967
Memphis Grizzlies Memphis, Tennessee Deniz Mavisi, Açık Mavi, Duman Mavisi ve Altın FedEx Forum 1995
New Orleans Pelicans New Orleans, Louisiana Ördek rengi, Altın ve Beyaz New Orleans Arena 1988
Dallas Mavericks Dallas, Texas Deniz Mavisi, Kraliyet Mavisi, Gümüş ve yeşil American Airlines Center 1980
Kuzeybatı Denver Nuggets Denver, Colorado Bebek Mavisi, Altın ve Kobalt Mavisi Pepsi Center 1967
Minnesota Timberwolves Minneapolis, Minnesota Orman Yeşili, Siyah, Açık Kahverengi ve Mavi Target Center 1989
Portland Trail Blazers Portland, Oregon Siyah, Kırmızı, Gümüş ve Beyaz Rose Garden Arena 1970
Oklahoma City Thunder Oklahoma City, Oklahoma Açık Mavi ve Sarı Ford Center 2008
Utah Jazz Salt Lake City, Utah Deniz Mavisi, Barut Mavisi ve Beyaz Energy Solutions Arena 1974
Pasifik Golden State Warriors Oakland, California Deniz Mavisi, Portakal ve Altın Oracle Arena 1946
Los Angeles Clippers Los Angeles, California Kırmızı, Beyaz ve Mavi Staples Center 1970
Los Angeles Lakers Los Angeles, California Mor, Altın ve Beyaz Staples Center 1946
Phoenix Suns Phoenix, Arizona Mor, Portakal ve Gri US Airways Center 1968
Sacramento Kings Sacramento, California Mor, Gümüş, Beyaz ve Siyah ARCO Arena 1945

Eski takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şampiyonluklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Unvan sayısı Unvan sahibi
17 Boston Celtics
16 Los Angeles Lakers
6 Chicago Bulls
5 San Antonio Spurs
3 Detroit PistonsGolden State WarriorsMiami Heat
2 Houston RocketsNew York KnicksPhiladelphia 76ers
1 Atlanta HawksMilwaukee BucksPortland Trail BlazersSacramento KingsWashington WizardsDallas Mavericks

NBA Şampiyonları[değiştir | kaynağı değiştir]

Parantez içi sayılar, toplam unvanı göstermektedir

Şampiyon takımlara Larry O'Brien kupası verilmektedir. En çok şampiyon olan takım 17 şampiyonlukla Boston Celtics'dir.

NBA şampiyonu Antrenörler[değiştir | kaynağı değiştir]

Parantez içi sayılar, toplam unvanı göstermektedir

NBA şampiyonu unvanını 11 şampiyonlukla en çok Phil Jackson kazandı. Ardından 9 şampiyonlukla Red Auerbach, 5 şampiyonlukla John Kundla ve Pat Riley geliyor. Ayrıca, sadece üç antrenör değişik takımlarla şampiyon oldu : Chicago Bulls ve Los Angeles Lakers'le Phil Jackson ; Los Angeles Lakers ve Miami Heat'le Pat Riley ; Saint-Louis Hawks ve Philadelphia 76ers'le Alex Hannum.

İlgili bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]