Şebinkarahisar isyanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Şebinkarahisar Ermeni İsyanı sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Şebinkarahisar Ermeni İsyanı
I. Dünya Savaşı Ermeni İsyanları
Tarih 2 - 30 Haziran, 1915
Bölge Şebinkarahisar
Sonuç Ermeni zaferi. Osmanlı'nın geri çekilmesi.
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı Devleti Giresun ilinde Hunchaks Ermeni Fedayiler
Komutanlar
Hamparsum Boyacıyan
Güçler
Üçüncü Ordu Hamparsum Boyacıyan bağlı 500 kişilik fedayi ve 2000 halkta

Şebinkarahisar İsyanı (2 - 30 Haziran, 1915) Şebinkarahisar Ermeni çeteleri tarafından çıkarılan isyan.[1][2] I. Dünya Savaşı sırasında Tehcir Kanunu (27 Mayıs 1915) çıkardıktan sonra 5 Haziran 1915 tarihinde şehir merkezinde meydana gelen isyan.

Öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şebinkarahisar Andranik Toros Ozanian nin doğduğu şehirdir.

Sivaslı Murat (Hamparsum Boyacıyan) adında bir Ermeni çete reisi, 500 kadar adamıyla Şebinkarahisar 'ı basmış, Osmanlı ordusu Kafkas Cephesi'nin ana ikmal yolu buradan geçtiği için bölgenin stratejik önemi bilinmekteydi. Ermeni çeteleri bu bölgeyi ele geçirdikleri takdirde Osmanlı ordusunun ikmal ve geri hizmetleri aksayacak, Rus ordusunun ileri harekâtı kolaylayacaktı.[3]

Büyük çoğunluğu bölgenin dışından gelmiş olan 500 kişilik Ermeni çetesi Şebinkarahisar Kalesinde direnişe geçmişti[4]. Bu direnişe eşkıyalarla birlikte 2000 kadar Ermeni halkta katılmıştı.[5]

Çatışma[değiştir | kaynağı değiştir]

Çeteciler Şebinkarahisar'ın Müslüman mahallesini yaktılar. Rastladıkları Türk, işkence yaparak öldürmeye başladılar. Çevreden toplanmış olan Ermeni çeteleri asker ve jandarma müfrezelerine de saldırdılar. Bu durum karşısında başka bölgelerden kuvvet tasarruf edilerek Şebinkarahisar'a getirilmiş ve Ermeni çeteleri kuşatılmıştır.[6]

Ermeni çeteleri ya teslim olacaklardı ya da kuşatmayı yararak çıkmaya çalışacaklardı, teslim olmayı Ermeni çeteleri Temmuz'un 3'ünde sabah çok erken bir saatte Huruç hareketine girişerek kuşatmayı yaran Ermeni çeteleri Türk mahallerine saldırdılar Türklerin ve askeri kuvvetlerin karşılık vermesi üzerine mahallelere giremeyip Tamzara ırmağından Kabak Tepe mevkiinden ve Eski Köy sırtlarından Kıllıbaba ormanına kaçmayı başardılar.

Ermeni çeteleri takip etmek için Binbaşı Asım Bey komutasında bir müfreze görevlendirildi.[kaynak belirtilmeli] 3-4 gün süren takip neticesinde müfreze Ermeni çeteleri yakalayamadı.[7]

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Isyanın devam ettiği 25 gün zarfında halk ve hükümet yüz binlerce lira zarara uğramış isyan sırasındaki saldırılarda askeri kuvvetlerden ve jandarmadan ikisi subay olmak üzere 84 ölü, 140 yaralı ve Müslüman halktan 30 ölü ve 20 yaralı olmuştur.[8]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Simon Payaslian, "The Armenian Resistance at Shabin-Karahisar in 1915" 5th International conferences on Historic Armenian Cities and Provinces
  2. ^ Ermeni Komitelerinin Amâl ve Hareket -i İhtilâliyesi, İstanbul 1332, s.278
  3. ^ İhsan Sakarya, Belgelerle Ermeni Sorunu, Ankara, 1984, s. 227.
  4. ^ Askeri Tarih Belgeleri Dergisi, sayı 81, s. 161.
  5. ^ Sarısaman, A.G.M., s.205
  6. ^ Sivas'da Kolordu Komutan Vekili Pertev Bey'den 2.4.331 (15.6.1915) tarihli şifre ile 3. Orduya bildirilmiştir. Askeri Tarih Belgeleri Dergisi, SAYI: 81, s.161-162.
  7. ^ ATASE Arşivi, K.311, D.1028/1264, F.3-6,7,9,11 nakleden Sarısaman, A.G.M., s.207-208
  8. ^ Ermeni Komitelerinin Amâl ve Hareket-i İhtilâliyesi, s. 278-279.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]