Şah (satranç)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Chess piece - White king.jpg Chess piece - Black king.JPG
Satranç Taşları
Chess kdt45.svg Şah Chess klt45.svg
Chess qdt45.svg Vezir Chess qlt45.svg
Chess rdt45.svg Kale Chess rlt45.svg
Chess bdt45.svg Fil Chess blt45.svg
Chess ndt45.svg At Chess nlt45.svg
Chess pdt45.svg Piyon Chess plt45.svg

Şah (♔ ♚), satranç oyunundaki en önemli taştır. Şah taşının rakip tarafından kıpırdayamayacak şekilde tehdit edilmesine şah mat denir ve oyunun sona erdiği anlamına gelir. Şahı tehdit eden oyuncu "şah" diyerek rakibini haberdar eder.Şah,satranç tahtasında kendi rengi dışındaki diğer renkteki karede,yani esas kurallara göre e1 ve e8 noktalarında oyuna başlar.

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Satranç oyunu Hindistan kökenli olmasına rağmen şah kelimesi Farsçadan gelmektedir. Batılı dillerde şah için kullanılan tabir kraldır.

Hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şah, bitişiğindeki 8 kareden herhangi birine gidebilir. İlgili karede rakip taşlardan biri varsa bu taşı alabilir. Kendi taşlarından biri varsa, ya da kare rakip taşlardan birinin tehdidi altında ise (rakip şah dahil) gidemez.Şah herhangi bir taşın üstünden atlayarak ilerleyemez.Kale ile 2-2 şeklinde kısa rok veya 3-2 şeklinde uzun rok yapabilir.

Chess zhor 22.png
Chess zver 22.png a8 __ b8 __ c8 __ d8 __ e8 kd f8 __ g8 __ h8 __ Chess zver 22.png
a7 __ b7 __ c7 __ d7 __ e7 __ f7 __ g7 __ h7 __
a6 __ b6 __ c6 __ d6 __ e6 __ f6 __ g6 __ h6 __
a5 __ b5 __ c5 __ d5 __ e5 __ f5 __ g5 __ h5 __
a4 __ b4 __ c4 __ d4 __ e4 __ f4 __ g4 __ h4 __
a3 __ b3 __ c3 __ d3 __ e3 __ f3 __ g3 __ h3 __
a2 __ b2 __ c2 __ d2 __ e2 __ f2 __ g2 __ h2 __
a1 __ b1 __ c1 __ d1 __ e1 kl f1 __ g1 __ h1 __
Chess zhor 22.png
Şahların bir satranç oyunundaki başlangıç konumu
Chess zhor 22.png
Chess zver 22.png a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8 Chess zver 22.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 xw e5 xw f5 xw g5 h5
a4 b4 c4 d4 xw e4 kl f4 xw g4 h4
a3 b3 c3 d3 xw e3 xw f3 xw g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zhor 22.png
Şahın olası hamleleri. Şah her yöne yalnız bir kare ilerler.
Chess zhor 22.png
Chess zver 22.png a8 b8 c8 d8 e8 f8 rd g8 h8 Chess zver 22.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 nl h6
a5 b5 c5 xo d5 xx e5 xx f5 g5 h5
a4 b4 c4 xx d4 kd e4 xo f4 g4 h4
a3 b3 c3 xo d3 xo e3 xo f3 g3 h3
a2 bl b2 c2 d2 e2 f2 xx g2 xw h2 xw
a1 b1 c1 d1 e1 f1 xx g1 kl h1 xw
Chess zhor 22.png
Şah tehdit altında kalacağı karelere ilerleyemez.

Rok[değiştir | kaynağı değiştir]

Rok hareketi, şah ve kaleye özgü bir harekettir. Şah herhangi bir kaleye doğru iki kare ilerler. Kale şahın üzerinden atlatılarak şaha bitişik kareye konur. Rok yapabilmek için:

  • Şah ya da ilgili kalenin henüz hiç oynatılmamış olması,
  • Aralarında hiç taş bulunmaması gerekir,
  • Herhangi bir taşın şaha şah çekmemesi,yani şahın tehdit altında olmaması gerekir.
  • Geçiş yolunun tehlike altında olmaması gerekir.
Genelde kullanılan türde bir şah ve üç piyon