Vermikülit
 | |
| Genel | |
|---|---|
| Kategori | Filosilikatlar |
| Formül (tekrarlayan birim) | (Mg,Fe2+,Fe3+)3[(Al,Si)4O10](OH)2·4H2O |
| IMA sembolü | Vrm[1] |
| Strunz sınıflandırması | 9.EC.50 |
| Kristal sistemi | Monoklinik |
| Kristal sınıfı | Prizmatik (2/m) (aynı H-M sembolü) |
| Kristal ikizlenme | C2/m |
| Kristal yapı | a = 5,24 Å, b = 9,17 Å c = 28,6 Å; β = 94,6°; Z = 2 |
| Kimyasal Özellikler | |
| Renk | Renksiz, beyaz, sarı, yeşil, kahverengi, siyah |
| Kristal biçimi | Büyük kristal plakalardan kil boyutunda parçacıklara; katmanlı/yapraksı ila pullu |
| Dilinim | {001}'de mükemmel |
| Özgül dayanım | Esnek |
| Mohs sertliği | 1,5–2 |
| Luster | Yağlı veya camsı (kırılma düzlemlerinde sedefli) |
| Çizgi rengi | Beyaz veya sarımsı, yarı saydam, parlak, açık kahverengi veya yeşilimsi renkte olabilir. Örneğin, palabora vermikülit. |
| Saydamlık | Yarı saydam |
| Bağıl yoğunluk | 2,4–2,7 (pul pul ayrıldığında 0,065–0,130) |
| Optik özellikler | İki eksenli (−) |
| Kırılma indisi | nα = 1,525 – 1,561 nβ = 1,545 – 1,581 nγ = 1,545 – 1,581 |
| Çift kırılma | δ = 0,020 |
| Pleokroizma | X, Y ve Z'den daha soluk tonlarda |
| Kaynakça | [2][3][4] |
Vermikülit, mikanın doğal aşınmasıyla oluşmuş magnezyum alümino slikat kil mineralidir. Uzun süre bir çeşit trioktahedral mika minerali olarak bilinen vermikülit, hızlı ısıtma ile yapraklara ayrılır ve küçük kurtçuklara benzeyen bir şekil alır. Vermikülit terimi, bu özelliği kullanılarak Latince vermıculareden türetilmiş ve 2:1 genleşebilen, tabaka yükü simektikinden büyük olan ve mikaya benzeyen mineraller için kullanılmıştır. Doğada; oluşumuna ve bulunduğu ortamlara göre, toprak, otojenik, metamorfik ve'makroskopik olmak üzere dört tipine rastlanmıştır.[5]
Türkiye’de Vermikülit
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye'de bilinen en önemli vermikülit yatakları Karakoç Madeni, Darende, Kuluncak, Sarıcakaya, Harput Arduçluk bölgeleridir. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü tarafından etüt edilen ve ayrı sektörden oluşan Darende ve Kuluncak vermikülit cevherleşmeleri ultrabazik kütleler içinde yer almakta ve oluşumları bu ultrabazik kütleleri kesen alkali intrüziflere bağlanmaktadır. Sarıcakaya yataklarının da rezerv ve endüstri kullanımı açısından istenilen düzeyde olmadığı gözlenmiştir. Sivas Yıldızeli Karakoç zuhurunda son yıllarda yapılan incelemeler, bu cevherleşmenin rezerv ve endüstride kullanımı açısından ekonomik olduğunu ortaya koymuştur.[6]
Bu cevherleşme Palabora (Güney Afrika) yatağı gibi piroksen ve amfibol içeriğinin yüksek olduğu ultramafik kütlenin alkali damar kayaçlarıyla kesilmesi sonucu meydana gelmiştir. MTA Genel Müdürlüğü tarafından yapılan saha gözlemleri ve değerlendirmeler sonucunda genleşme özelliği iyi olan 2.750.000 ton muhtemel rezervli tüvenan vermikülit ile daha düşük kaliteli 2.475.000 ton muhtemel rezervli tüvenan vermikülit cevheri olarak toplam 5.225.000 ton vermikülit cevheri belirlenmiştir.
Yapılan teknolojik testlerde genleşme oranının ortam koşullarına göre 13 ile 18 kat arasında, elde edilen malzemenin yığın yoğunluğuna göre endüstrinin kullanımına uygun olduğu ve genleştirmede sıcaklık artırıldığında Palabora cevherinin aksine genleşme miktarının arttığı, bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur.
Vermikülit tarım ve bahçecilik, yapı endüstrisi, otomotiv endüstrisi, hayvan yemi, paketleme endüstrisi ve yüksek sıcaklık ve endüstriyel izolasyon gibi birbirinden farklı sektörlerde kullanılır.
Çeşitleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Kil Vermikülitleri
- Otijenik Vermikülit
- Metamorflk Vermikülit
- Makroskopik Vermikülit
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43
.
- ^ "Vermiculite" (PDF). Handbook of Mineralogy. 15 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Eylül 2025.
- ^ "Vermiculite". Mindat.org.
- ^ Dave Barthelmy. "Vermiculite Mineral Data". webmineral.com. 7 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2025.
- ^ F. Toksoy, "Vermikülit: Mineraloji, Jeolojik Oluşum, Endüstriyel Kullanım ve Türkiye'deki Durumu" (PDF), 2. Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, İzmir-Türkiye, 7 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)16 Eylül 2025
- ^ "Vermikülit". Serakülit. 10 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.
 | Mineral ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
