Mehmet Muhittin Sevilen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
"Hayali Küçük Ali" Mehmet Muhittin Sevilen

Mehmet Muhittin Sevilen, bilinen adıyla Hayali Küçük Ali (d. 1886, İstanbul - ö. 7 Aralık 1974, Ankara), Türk kukla ve gölge oyunu sanatçısı.

Geleneksel temaşa sanatının önde gelen ilk isimlerinden olan Sevilen, Türkiye'de Cumhuriyet öncesi Karagöz ve Hacivat sanatının en bilindik temsilcisi, Cumhuriyet sonrasında Atatürk'ün huzurunda gösteri yapmış ve Atatürk tarafından desteklenmiş bir sanatçıdır.

Daha 8 yaşındayken Karagöz oyununa merak saran Mehmet Muhittin, Davutpaşa Rüştiyesini (ortaokul) bitirmesinin ardından PTT'de çalışmaya başladı. I. Dünya Savaşı sürecinde askere gitti. Askerlik sonrasında tekrar mesleğine dönerek 1944 yılında emekli olana kadar Ankara'da çalıştı.

Emeklilik sonrasında Karagözcülük konusunda profesyonelce çalışmaya başlayan sanatçı, çocukluk sürecinde Saffet Bey'den aldığı destek ve izleyicisi olduğu Hayali Ömer Efendi, Hayali Memduh Bey, Hayali Arap Cemal Efendi, Hayali Sobacı Ömer Efendi, Hayali Nazif Bey, Hayali serçe Mehmet Efendi, Hayali Katip Salih Efendi, Hayali Arap Ömer Ağa ve Hayali Behiç Efendi gibi gölge oyunu ustalarının öğretileriyle, çocuk yaşlarda başladığı oynatıcılık mesleğini sürdürmüştür.

İlk oyununu 1900 yılında Fatih'in Draman semtinde Hımhımlı Mandıra adıyla sergilemiş ve büyük ilgi ve beğeni toplamıştır.

Cumhuriyet öncesi döneminin zor koşullarında gölge oyununa büyük emek veren "Hayali Küçük Ali", o günlerde sanatını uygulayabilmek için özel izinler almak zorunda kalmıştır:

".. Mevlanakapı yokuşunda Velet Karabaş Mahallesi'nde, Çarıkhane sokağında, 16 numaralı hanede mukim bâlâya, fotoğrafı ilişik Ali Efendi'ye, edep ve terbiye dairesinde hikâye söylemek, meddahlık etmek ve hayal oynatmak için müsaade edildiğini bildirir işbu vesika kılındı"...

60 yılı aşkın sanat yaşamı boyunca, sadece Karagöz oynatıcılığı yapmakla yetinmeyen Mehmet Muhittin Sevilen, 20 yıla yakın süreyle TRT'de radyo programları gerçekleştirip sunmuş, kitaplar yazmış, meddahlık yapmış, özellikle de öğrenci yetiştirmeye önem vererek, Halkevlerinde öğretmenlik yapmıştır. Birçok oyununun metinlerini kendisi yazan sanatçı, yapıtlarını ülkenin dört bir yanında Halkevleri'nde, "Karagöz odaları"nda sergilemiştir.

Karagöz ve Hacivat oyununu, hiçbir özelliğini bozmadan günümüze taşıyarak, yapmacıksız şekilde aktarmayı ustaca başarmış ve bu konuda onlarca ses bantı doldurarak, bu sanatı yaşatma çabasına düşmüş, hastayken bile vazgeçmemiştir.

Geleneksel Türk Tiyatrosu'nun oluşumunda temel taşlardan biri sayılan Karagöz oyunu bugün de "Hayali Küçük Ali", Mehmet Muhittin Sevilen'in torunları ve bu sanata gönül verenler tarafından sürdürülmeye çalışılmaktadır.

Yapıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Karagöz’ün hamam eğlencesi, 1928
  • Karagöz’ün Kağıthane safası, 1928
  • Hayal Perdesi, 1931
  • Karagöz, 1969

Karagöz Tasvir (betimleme) kolleksiyonları, 1958 - 1960[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Milli Kütüphane Hayali Küçük Ali tasvir koleksiyonu
  • Ankara Devlet Konservatuvarı Hayali Küçük Ali tasvir koleksiyonu
  • Ankara Etnoğrafya Müzesi Hayali Küçük Ali tasvir koleksiyonu
  • Bursa Müzesi Hayali Küçük Ali tasvir koleksiyonu

Ses kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Milli Kütüphane müzik bölümü arşivinde 19 bantta 17 Karagöz oyunu
  • Meddah Hikayesi (Sandıklı Ebe), 1958 - 1960
  • Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü arşivinde milli kütüphanedeki oyunlar
  • Moliere’in "Zoraki Tabip" oyunundan uyarlama Karagöz’ün Hekimlik oyunu

Filmografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gülme Komşuna Gelir Başına
  • Karagöz (diyaloglar)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]