Münir Hayri Egeli

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Münir Hayri Egeli (d. 1903 İstanbul, Türkiye; ö.25 Ekim 1970), Türk Yazar, sinemacı, heykeltıraş.

Atatürk’ün isteği üzerine sinema öğrenimi görmüş, onu anlatan bir film çevirmiş; yine Atatürk’ün isteği ile roman, liberetto, piyes yazmış çok yönlü bir sanatçıdır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1903 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. 1919’da İstanbul Muallim Mektebi’nden mezun olduktan sonra 1922’de Sorbonne Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü’nü tamamladı. Öğrenciliği sırasında Atatürk’ün emriyle Paris Türk Haberler Bürosu'nu kurdu ve idare etti.

Yurda döndükten sonra, Ankara Maarif Müfettişliği, Trabzon Lisesi Öğretmenliği, Tayyare Cemiyeti Neşriyat Müdürlüğü, Ankara Lisesi öğretmenliği, Kocaeli, Bolu, Balıkesir Maarif Müdürlüğü, İsmet Paşa Kız Enstitüsü Müdürlüğü, Milli Temsil Akademisi (Devlet Tiyatroları) ve Güzel Sanatlar Müdürlüğü, Polis Enstitüsü Öğretmenliği yaptı.

Sinema konusunda ihtisas yapmak üzere devrin cumhurbaşkanı Mustafa Kemal arafından Almanya ve Rusya'ya gönderildi. Bu arada Atatürk’ü anlatan bir belgesel film çevirdi. Türkiye Serinofil Derneği Kurucu Rejisi, Türkiye Film Sanatçıları Cemiyeti üyesi oldu.

1932’de Atatürk’ü sembolleştiren Bayönder adlı tiyatro oyununu, 1934’de anafikri Atatürk tarafından verilen Özsoy Operası’nı yazdı. Propoganda amaçlı yazılan “İnkılap Temsilleri” yazarlarından birisi oldu.

Plastik sanatlarla da ilgilenen Münir Hayri, 1933’de Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip Bey’in isteği üzerine Atatürk heykeli yarışmasına katıldı ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın takdirname ve “Atatürk’e En Çok Benzeyen Heykel” ödülünü aldı.

Atatürk'ün özel mektubu ile Arjantin, Almanya, İtalya ve Rusya, Hindistan, Pakistan, Kuzey Afrika ve Avrupa ülkelerine gitti. Pakistan’da “Nilgün” adlı filmi çevirdi. 1961 yılında “Kolsuz Bebek” adlı filmi Türk sinemasında çekilen birbirinden bağımsız üç öykülü ilk film oldu.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 301 tane muhtelif Çocuk Piyes ve Hikayesi
  • Terliyen Efe (roman)
  • Fındık Kurdu (roman)
  • Kadın Geçerken (piyes)
  • Yiğit Hamza (piyes)
  • Yörük Emine (piyes)
  • Atatürk'ün Bilinmeyen Hatıraları
  • Atatürk'ün el yazıları ile tashih ettiği 3 piyes ve dikte ederek iki defa tahsis ettiği Atatürk'ün Hayatına ait senaryo.

Filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Binnaz (yönetmen yardımcısı, 1919)
  • Doğan Çavuş (yönetmen, 1938)
  • Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan (yönetmen, senaryo yazarı, 1951)
  • Cem Sultan (yönetmen, 1951)
  • Vatan ve Namık Kemal (senaryo yazarı, 1951)
  • Söz Müdafanındır (yönetmen, senaryo yazarı, 1952)
  • Yıldırım Beyazıd ve Timürlenk (yönetmen, senaryo yazarı, 1953)
  • Sarı Zeybek (yönetmen, senaryo yazarı, 1953)
  • Nilgün (yönetmen, 1954)
  • Kolsuz Bebek (yönetmen, senaryo yazarı, yapaaımcı, 1963)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinematurk.com Münir Hayri Egeli sayfası