Karabina (kanca)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kuvvetlice geleneksel[1] karabinalar: D-şeklinde tel kapılı, D-şeklinde düz kapılı, Oval düz kapılı, Armut şeklinde otomatik kilitlenen, D-şeklinde vida kapılı. Ortada bir karabinanın değişik durumlardaki çekerini belirten damgası.

Karabina açıldığında kanca, kapandığında halka işlevi gören, bir çeşit köstektir. Normalde halka olarak kullanılıp, sadece anlık ve geçici olarak kanca olması, yaylı, kendiliğinden kapanan kapısıyla hızlı kullanım kolaylığı sağlaması, bir de kazaen açılmaya karşı tedbirleri varoluş sebebidir.

Kullanım alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Günlük hafif kullanım karabinalarına örnekler

Günlük kullanım alanlarına örnekler :

  • Anahtarlık
  • Kemerde taşınan eşya ve aletler
  • Hamak
  • Çanta
  • Bayrak
  • Evcil hayvan zaptı

Can tehlikesi içeren kullanım alanlarına örnekler  :

  • Tırmanma sporu,
  • Dağcılık,
  • Gemicilik,
  • Arama kurtarma,
  • Ağaç ve orman işleri,
  • Mağara keşfi,
  • Sıcak hava balonculuğu,
  • İnşaat,
  • Yüksek bina bakımı,
  • Akrobatlık

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Normalde halka olarak kullanılıp, sadece anlık ve geçici olarak kanca olması gerektiğinden, bırakıldığında yay kuvvetiyle kapanıp kendiliğinden halkaya dönüşecek ve diğer yönden yük bindiğinde açılmayacak şekilde kapılı ve genellike metalden yapılırlar.

Yapı çeşitleri :

  • D : Ağırlığın ya da çekme kuvvetinin sırta parallel olduğu durumlara uygundur.
  • Oval : Karşılıklı eşit sayıda çeken olduğu durumlara uygundur.
  • Armut : Bir tarafta birden fazla ve çeken olduğu ya da kapının geniş açılması gereken durumlara uygundur, kalın olur.
  • Asimetrik D : Bir tarafta daha fazla sayıda çeken olduğu ya da kapının fazla açılması gerektiği durumlara uygundur.

Kapı çeşitleri :

  • tel : fazla ağırlığın söz konusu olmadığı ip yönlendirme ve malzeme karabinaları,
  • düz : ağırlığın söz konusu olduğu ama hareketsizce kulanım durumlarına uygun karabinalar,
  • bükük : kapının geniş açılması, ipin kolayca ve hızlı içeri ve dışarı alınabilmesi gereken özel kulanım durumlarının karabinaları
  • ikiz : kapının her iki yönde de kazayla açılmasını önleyen karşı yanlardan menteşeli, içe açılan iç kapı ve dışa açılan dış kapı düzeni. İki kapı arasına parmak sokup her ikisini birden açarak tek elle kullanılabilen karabinalar.

Kullanım alanına göre değişik ağırlıkları kaldırabilen çeşitleri bulunur. Can tehlikesi içeren kullanım alanları olan karabinaların üzerinde değişik durumlarda ne gibi ağırlıkları çekebileceğini belirten damgası olur :

  • Kapalıyken uzatıcı yük
  • Kapalıyken genişletici yük
  • Açıkken uzatıcı veya genişletici yük

Ayrıca kazaren açılmaya karşı korunma düzenekleri olur:

kapı kılıfını menteşe yönüde çekmeyle tek korumalı karabina
  • kapısız yani korunmasız olanlarına karabina denmez kanca denir, ağızları açıktır.
  • bir harekette açılanlar: hareket genellikle kapıyı kapalı tutan yayı geri bastırma hareketidir (kazayla yüklenen halat da kapıyı açabilir)
  • iki ya da üç harekette açılanlar: burada genellikle her hareket bir sonraki hareketi engelleyen kilidi açar; piyasada bulunan karabinalardan açma kareketleri örnekleri:
    • kapı kılıfını vida gibi bükme hareketi (kazayla yüklenip çekilen halat da bükebilir)
    • kapı kılıfını menteşe yönüde çekme hareketi (yüklenip yana çekilen halat da çekebilir)
    • karabinayı açan elin birden fazla parmağının sırayla her birine denk gelen birer yaylı kapıyı doğru sırada bastırarak açmaları hareketleri [2][3]
      Birden fazla koruma mandallı karabina
    • ikiz sürgülü kapının iki yanından iki parmakla sıkıp çekme / bastırma hareketi
    • mıknatıs sürgülü kapının iki yanından iki parmakla sıkma / bastırma hareketi[4][5]
    • ikiz kapılar arasına parmak sokarak ikisini birden, veya sadece bir taraftakini (öbürü zaten direnmez - birinciden geçmiş olan halat içerden iteleyince ikincisi açılır) açma hareketi [6][7]

Bazı can tehlikesi içeren kullanım alanlarındaki faaliyetlerde can yükü taşıyan karabinalarda üç hareketli korunma şart koşulur.

Avrupa'da satılan spor karabinalarının Avrupa standardı EN 12275:1998'e [8] uyması beklenir. Endüstri karabinalarının ise Avrupa standardı EN 362:2004'e [9] uyması beklenir. Her ikisi de karabinaların kapı kapalı iken ve yükün uzun olduğu yönde zorlandığında yaklaşık 20 kN (küçük bir arabanın ağırlığından daha fazlasını) çekebilmelerini şart koşar.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://www.youtube.com/watch?v=0Kcosu3lPTw 2015 yeni tip karabinaları üreticilerine anlattıran video
  2. ^ http://www.iscwales.com/Product/SH903-Triple-Action-Snaphook/ Üç parmağın bağımsiz ve sırayla hareketini gerektiren bir karabinanın üretici sayfası
  3. ^ https://www.youtube.com/watch?v=Ljnlg5KqxjM Üç parmağın bağımsiz ve sırayla hareketini gerektiren bir karabinanın nasıl çalıştığını gösteren çok kısa video
  4. ^ http://blackdiamondequipment.com/en/climbing-carabiners-quickdraws/magnetron-gridlock-carabiner-BD2102880000ALL1.html iki parmağın karşılıklı sıkma hareketini gerektiren mıknatıslı bir karabinanın üretici sayfası
  5. ^ https://www.youtube.com/watch?v=mFvK2unCSck iki parmağın karşılıklı sıkma hareketini gerektiren mıknatıslı bir karabinanın nasıl çalıştığını gösteren çok kısa video
  6. ^ http://blog.weighmyrack.com/grivels-twin-gate-carabiner-review-sigma-k8g-lambda-k7g-mega-k6g/ ikiz kapılı karabinalar hakkında blog
  7. ^ https://www.youtube.com/watch?v=9KSWlQaGIUY ikiz kapılı karabinanın nasıl çalıştığını gösteren ve eleştiren kısa video
  8. ^ http://www.paci.com.au/Downloads/S-EN12275_simplified.pdf EN 12275:1998 "Mountaineering equipment – Connectors – Safety requirements and test methods" Dağcılık malzemelerinden ekleyiciler için güvenlik standardı
  9. ^ http://shop.bsigroup.com/ProductDetail/?pid=000000000030123018 EN 362:2004 "Personal protective equipment against falls from a height. Connectors" Kişisel yüksekten düşmeye karşı korunma malzemelerinden ekleyiciler için standart.