Hipofiz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
hipofiz
 Latin        = hypophysis, glandula pituitaria
Gray1180.png
Hipofiz dokusunun beyin tabanında yerleşimi ve komşuları.
Gray1181.png
Hipofiz bezi
Arter superior hypophyseal artery, infundibular artery, prechiasmal artery, inferior hypophyseal artery, capsular artery, artery of the inferior cavernous sinus[1]
Prekürsor neural ve oral ektoderm, Rathke kesesi

Hipofiz veya diğer adıyla Pitüiter bez bir fasülye tanesi büyüklüğünde yaklaşık 0,5 gram ağırlığında bir endokrin bezdir. Beyin tabanında, hipotalamusun altında bir çıkıntı şeklinde uzanır. Beyni örten dura mater (sert zar) ile çevrilmiştir. Hipofiz hormon üretip salgılayarak Homeostasiyi düzenler. Bunu bütün iç salgı bezlerini denetleyerk yapar. Bu anlamda hipofiz, endokrin ve sinir sistemi arasındaki en büyük organizasyon ağını kontrol eder. Hipotalamusun salgısı olan RF, kan yoluyla hipofizi uyarır ve hipofizin hedef organının uyarılmasını sağlayan hormonu üretmesini sağlar. Hipofiz bezi ön, orta ve arka lop olmak üzere üç parçalıdır. Hipofizzin ön lobu epitel doku, arka lobu sinir hücrelerinden oluşmuştur. Ara lop insan embriyosunda görüldüğü halde, ergin insanda körelmiştir.

Pitüiter bez (hipofiz bezi) düzenleme amaçlı homeostatik ve stimulasyon amaçlı trofik hormonlar salgılamaktadır. Fonksiyonu hipotalamus uyarımı aracılığı ile olmaktadır.

Bölümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Hipofiz bezi üç ana bölümden oluşmaktadır. Ön lob (adenohipofiz) arka lob (nörohipofiz) yan lob. Her Üç lob da hipotalamus ile bağlantılıdır ve hipotalamusun kontrolündedir.

Ön lob (Adenohipofiz)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ön lobda sentezlenen ve salgılanan hormonlar vardır bunlar ;

Eşey hormonları (gonadotropinler):

Arka Lob (nörohipofiz)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ürettiği ve salgıladığı hormonlar:

Ara lob (intermediate lob)[değiştir | kaynağı değiştir]

Çoğu canlının hipofizinde bir de ara lob bulunmaktadır. Yetişkin insanlarda ön lob ile arka lob arasında çok ince bir hücre katmanı şeklindedir. Kesin olmamakla birlikte, bu işlev ön loba ait olmasına rağmen MSH üretimi yapar.

Fizyolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hipofiz bezi hormonlarının etki gösterdiği fonksiyonlar şunlardır;

  • Kan basıncı
  • Hamileliği kontrol etmekle birlikte doğum sırasında dölyatağı kaslarının kasılmasını sağlayarak doğuma yardımcı olur.
  • Anne sütü üretimi ve salgılanması
  • Erkek ve kadında cinsel organ fonksiyonu
  • Tiroid bezi fonksiyonları
  • Besinlerin enerjiye dönüşümü (metabolizma).
  • Vücudun su dengesinin düzenlenmesi
  • Böbreklerden suyun geri emiliminin düzenlenmesi (ADH ile)
  • Vücut sıcaklığının düzenlenmesi

Patoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Hipofiz bezindeki bozuklukların yol açtığı rahatsızlıklar:

Durum Sapma Hormon
Akromegali aşırı üretim Büyüme hormonu
Büyüme hormunu eksikliği üretim bozulması Büyüme hormonu
Antidiüretik hormon bozuklukları aşırı üretim vasopressin
Diabetes insipidus üretim azalması vasopressin
Sheehan sendromu üretim azalması prolaktin
Pituiter adenom aşırı üretim herhangi pitüiter hormon
Hipopituitarizm üretim azalması herhangi pitüiter hormon

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gibo H, Hokama M, Kyoshima K, Kobayashi S (1993). "[Arteries to the pituitary]". Nippon Rinsho 51 (10): 2550-4. PMID 8254920. 

13 Temmuz 2010 tarihli İngilizce Wikipedi maddesinden yararlanılmıştır. Guyton hall tıbbi fizyoloji

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]