Harg Adası
 | |
 | |
| Coğrafya | |
|---|---|
| Koordinatlar | 29°14′42″K 50°18′36″D / 29.24500°K 50.31000°D |
| Denizi | Basra Körfezi |
| Siyasi | |
| Adadaki ülke(ler) | |
Harg Adası, (Farsça: جزیره خارگ) Basra Körfezi'nin kuzeyinde İran'a bağlı ada. Buşehr'in 55 km kuzeybatısında yer alır. Harg Adası, sıklıkla “Yasak Ada” olarak anılır. İran’a ait, Basra Körfezi’nde bulunan bir kıta adasıdır. [1]
Ada, İran kıyılarının yaklaşık 25 km açığında ve Hürmüz Boğazı’nın 483 km kuzeybatısında yer alır. Kıyıdaki Buşehr iline bağlı olarak yönetilen Harg Adası, İran’ın petrol ürünleri ihracatının %90’a varan kısmı için bir deniz limanı işlevi görmektedir. Bunun yanında 30 milyon varile kadar petrol depolama kapasitesi sağlayarak stratejik bir önem taşımaktadır.
Ada, Faridun, Darius, Cyrus ve Ardaşir sahaları dâhil olmak üzere birçok açık deniz petrol sahasına yakın konumdadır. Ada üzerinde Harg kenti ile Cezire-i Harg Deniz Feneri bulunur. Ayrıca ada kendi tatlı su kaynağına da sahiptir.
1960’lardan itibaren büyük bir petrol terminali olarak geliştirilmesinden önce, İranlı yazar Celâl Âl-i Ahmed, adayı ünlü bir ifadeyle “Basra Körfezi’nin yetim incisi” olarak nitelendirmiştir.[1]
Ada, muhtemelen 7. yüzyıla kadar uzanan bir Hristiyan manastırının kalıntıları da dâhil olmak üzere çeşitli önemli arkeolojik alanlara ev sahipliği yapar. Ayrıca burada mezarlar, tapınaklar ve MÖ 550–330 yılları arasındaki döneme tarihlenen, Ahameniş İmparatorluğu dönemine ait çivi yazılı bir kitabe bulunmaktadır. Ada yüzyıllar boyunca önemli bir ticaret noktası olmuştur. 16. ve 17. yüzyıllarda Portekiz İmparatorluğu’nun, 18. yüzyılda ise Hollanda İmparatorluğu’nun kontrolü altında kalmıştır.[2] 1960’lı yıllarda, Muhammed Rıza Pehlevî döneminde, Amerikan petrol şirketi Amoco ile ortaklık içinde bir petrol terminali olarak ilk kez geliştirilmiştir.
Tesisler ve önemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Harg Adası, Aboozar, Forouzan ve Dorood açık deniz petrol sahaları ile Ahvaz, Marun ve Gachsaran petrol sahalarından çıkarılan petrolün ihraç edildiği önemli bir liman işlevi görmektedir.[3] Adanın çevresindeki derin sular, İran kıyılarının büyük bölümünün sığ ve eğimli yapısının aksine, uzun iskeleler aracılığıyla büyük petrol tankerlerinin yanaşmasına imkân tanımaktadır.
İran'ın ham petrol, gübre, sıvılaştırılmış gaz ve diğer ürünleri de kapsayan petrol ihracatının yaklaşık %90'ı Harg terminali üzerinden gerçekleştirilmektedir. Terminalin aynı anda 10 süper tankere yükleme yapabilmesi, adayı stratejik açıdan son derece önemli kılmaktadır.[4][3] Ayrıca adada yaklaşık 30 milyon varil (5 milyon m³) petrol depolama kapasitesi bulunmaktadır.[5]
Ada, Harg Havalimanı tarafından hizmet verilmekte olup,[6] Cezire-i Harg Deniz Feneri de adanın deniz trafiğine destek sağlamaktadır.[7] 2016 yılı İran nüfus sayımına göre, ada ile örtüşen Harg Bölgesi'nin nüfusu 8.193 olarak kaydedilmiştir.
2026 İran Savaşı
[değiştir | kaynağı değiştir]28 Şubat 2026’da başlayan 2026 İran Savaşı’nın ardından uydu görüntülerini inceleyen analistler, İran’ın Harg Adası’nın (Kharg Island) olası bir çatışmada hedef alınabileceğini öngördüğünü değerlendirmiştir. Bu nedenle İran’ın Şubat 2026’nın başlarından itibaren adadaki petrol depolarındaki stok miktarını azaltmaya başladığı belirtilmiştir. 7 Mart 2026 itibarıyla adadaki petrol tanklarından yalnızca dokuzunun dolu olduğu tahmin edilmiştir; bu sayı Ocak ayı ortalarında 27 idi.[8]
Mart 2026’da basına yansıyan haberlere göre İsrail’in adayı bombalama seçeneğini değerlendirdiği, ABD’nin ise adayı ele geçirme fikrine daha sıcak baktığı bildirilmiştir.[9] Adadaki İran rejimine ait askerî tesisler, savaş sırasında 13 Mart 2026 Donald Trump yönetimindeki Amerika Birleşik Devletleri tarafından bombalanmıştır.[10][11][12][13] ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyon sırasında yaklaşık 90 askerî hedefin vurulduğunu, ancak adadaki petrol altyapısının hedef alınmadığını bildirmiştir.[14]
Ayrıca Bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2026 İran Savaşı
- 2025-2026 İran Protestoları
- İran-Türkiye İlişkileri
- 2026 İran'dan Türkiye'ye yönelik balistik füze saldırıları
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ a b Mansour, Mohammad. "The 'orphan pearl': Inside Kharg, the beating heart of Iran's oil empire". Al Jazeera (İngilizce). 20 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "Kharg Island | Persian Gulf, Oil Platform, Iran | Britannica". Encyclopedia Britannica (İngilizce). Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ a b The New Arab Staff. "Why Kharg Island matters: Iran's strategic Gulf oil island". The New Arab (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ^ "Without this small island, Iran's regime would have 'no income whatsoever'". ABC News (İngilizce). 11 Mart 2026. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ^ Sharman, Helen Regan, Laura (14 Mart 2026). "What to know about Kharg Island, the tiny coral outcrop at the heart of Iran's oil industry". CNN (İngilizce). 20 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ^ "Kharg Airport | SKYbrary Aviation Safety". skybrary.aero. 15 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ^ "Jazireh-ye Khark Light - ARLHS IRA-002". wlol.arlhs.com. 13 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ^ Stölzel, Thomas (15 Mart 2026). "Iran-Krieg und die Insel Kharg: USA greifen wichtigstes Öllager des Iran an". www.wiwo.de (Almanca). 15 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "Without this small island, Iran's regime would have 'no income whatsoever'". ABC News (İngilizce). 11 Mart 2026. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "ABD neden İran'ın Hark Adasını hedef aldı?". BBC News Türkçe. 14 Mart 2026. 17 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "Trump Says U.S. Bombs 'Obliterated' Military Targets on Kharg Island". The Wall Street Journal (İngilizce). 15 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ Cooper, Helene; Fassihi, Farnaz; Stack, Liam (13 Mart 2026). "U.S. Attacks Iran's Kharg Island, a Key Port for Oil Exporting, Trump Says". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "Israel launches 'wide-scale' strikes on Iran as Trump says US not ready to make deal to end war - follow live". BBC News (İngilizce). 15 Mart 2026. 18 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
- ^ "US strikes more than 90 Iranian military targets on Kharg Island, CENTCOM says". 15 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.