Harambe'nin öldürülmesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

28 Mayıs 2016'da dört yaşındaki bir çocuk parmaklıklardan yukarıya tırmanarak bir gorilin bulunduğu kafese girdi. Cincinnati Hayvanat ve Botanik Bahçesi'nde bulunan 17 yaşındaki Harambe olayın şaşkınlığıyla çocuğu tuttu ve sürükledi. Çocuğun hayati tehlike altına girdiğini düşünen bir hayvanat bahçesi çalışanı Harambe'yi vurarak öldürdü. Bu görüntüler internet aleminde viral oldu ve Harambe'nin öldürülüp öldürülmemesi konusunda büyük tartışmalar yarattı. Hayatı başarılarla dolu primatolog ve çevreci Jane Goodal gorilin öldürülmesi çocuğun kafese düşmesinin bir sonucu olduğunu ve hayvanat bahçelerinin daha iyi güvenliğe sahip olmaları gerektiğine inandığını belirtti.

Harambe[değiştir | kaynağı değiştir]

Harambe, 27 Mayıs 1999 tarihinde Brownsville, Teksas'taki Gladys Porter Hayvanat Bahçesi'nde doğdu. Dan Van Coppenolle tarafından 1988 yılında çıkmış, Rita Marley tarafından seslendirilmiş "Harambe" adlı şarkıdan esinilerek ismi konulmuştur. Harambe'nin Svahili dilinde kelime anlamı toplumsal emektir.[1][2]

18 Eylül 2014'te, Harambe Gladys Porter Hayvanat Bahçesi'nden Cincinnati Hayvanat ve Botanik Bahçesi'ne yeni bir sosyal gruba katılabilmesi ve yetişkinliğin getirdiği olgunluğu pekiştirebilmesi için transfer edilmiştir.[3][4][5]

Harambe 17. doğum gününü kutladıktan sadece bir gün sonra öldürülmüştür.[6] Öldürüldüğünde 200 kilogram ağırlığındaydı.

Olay[değiştir | kaynağı değiştir]

28 Mayıs 2016'da, dört yaşındaki[7] bir çocuk Cincinnati Hayvanat Bahçesi'ni ziyaret etti ve goril kafesine düştü.[8] Tanıkların iddialarına göre çocuk bilerek gorillerin yanına gitti.[9] Çocuk, yaklaşık bir metre boyundaki kafesin tepesine kadar tırmandı ve 15 metre yüksekten suya atladı.[8] Hayvanat bahçesi görevlileri hemen, üç gorile inlerine girmeleri için sinyal verdi. İki dişi goril sinyale uyarak inlerine girdi.[8] Ancak üçüncü ve tek erkek goril olan Harambe su sesini duyduğu için suya doğru ilerlemeye başladı.[8] Sonraki 10 dakika boyunca Harambe kendisine bakıp çığlık atanlar nedeniyle "tedirgin ve şaşkın" davrandı.[6][10] Çocuğu sudan çıkardı ve kendi oturduğu yere doğru destekledi veya sürükledi.[6] Harambe iki ayağının üzerinde durarak kendi boyunu büyüttü ve elleriyle çocuğu sürüklemeye başladı. Blöf yapar gibi durması seyircilerin Harambe'nin aşırı kaba davrandığını düşünmelerine neden oldu.[10] Harambe çocuğu sürükleye sürükleye kendi yaşam alanına kadar getirdi, çocuk artık sudan çıkmıştı.[8] Çocuğun hayatı için endişelenen hayvanat bahçesi görevlileri Harambe'yi öldürme kararı aldı ve bir tüfekle ateş ederek Harambe'yi öldürdüler.[8] Cincinnati itfaiye erlerine göre Harambe ölürken çocuk Harambe'nin bacakları arasındaydı.[8]

Olaya verilen tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu ölüm büyük tartışmalar yarattı,[11] birçok olayın şahidine göre Harambe çocuğa zarar verecek gibi değildi.[12][13] Birçok insan çocuğun ailesini ve hayvanat bahçesi görevlilerini bu ölümden sorumlu tuttu.[14] Hayvanat bahçesi müdürü Thane Maynard "Çocuk sürükleniyordu... Kafası betona çarpıyordu. Çocuk kesinlikle risk altındaydı." diyerek durumu izah etti.[15][16][17] Polis olaya birçok yönden baktı ve hayvanat bahçesindeyken aileyle şüpheli gibi konuştu.[18] Çocuğun annesi internette ayıplandı.[19] 6 Haziran 2016'da Ohio Savcısı Joseph Deters çocuğun annesinin herhangi bir şekilde suçlanamayacağını söyledi. Hayvanat bahçesi, Hayvanat Bahçesi ve Akvaryum Derneği tarafından incelendi.[20]

Olayın tanıklarından biri tarafından YouTube'a yüklenen video viral oldu.[21] Bu olay Ricky Gervais, Brian May ve Piers Morgan gibi birçok ünlü tarafından eleştirildi.[22] Amerika Birleşik Devletleri Başkan adayı Donald Trump "Başka bir yolun olmaması üzücü." dedi.[23]

Olay, biyologlar ve primatologlar tarafından goril ve diğer primatların esaret altında tutulmalarının doğru olup olmadığı konusunda eleştirildi.[10] Primatolog Jane Goodal izlediği videodan yola çıkarak Harambe'nin çocuğu korumak istediğini düşündüğünü söyledi.[24] Goodal daha sonrasında kendi internet sitesinde uzunca bir açıklama yaptı ve Harambe'nin öldürülmesi kaçınılmaz olduğunu belirterek,[25] "Bu olay çocuk, ailesi, Harambe, hayvanat bahçesi, koruyucular ve halk için çok korkunçtu. Fakat ne zaman insanlar yabani hayvanlarla baş başa olduğunda yaşam ve ölüm kararı bazen yapılması gerekiyor." dedi.[20] Jane Goodal, insanlar ve yabani hayvanların bu kadar yakın olabildiği sürece bu tarz kazaların olabileceğini söyledi fakat kendisi "üstün güvenliklerle birlikte" hayvanat bahçelerinin önemli olabileceğini de söyledi. [20] Hayvan bakıcısı Jack Hanna hayvanat bahçesinin bu tutumunun "doğru karar" olduğunu savundu ve vurmak yerine sakinleştirici ok atılmasının öldürmekten daha iyi olduğunu da belirtti.[26]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Coppenolle, Dan Van. "The real lesson of Harambe". 
  2. ^ Bigfoot Journeys (27 January 2014). "Announcing the name of a baby lowland gorilla, "Harambe"". 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Staff, WCPO (14 April 2015). "Cincinnati Zoo gets silverback gorilla Harambe for 'spring training'". 9 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "New Rookie Silverback in Gorilla World for Spring Training - The Cincinnati Zoo & Botanical Garden". 14 April 2015. 29 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ "With a mixture of sad and happy... - Gladys Porter Zoo - Facebook". 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ a b c Carla Hall (May 31, 2016). "Lesson of the Cincinnati gorilla killing: The zoo is not a playground". LA Times. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. 
  7. ^ Cleary, Tom (30 May 2016). "Michelle Gregg: 5 Fast Facts You Need to Know". heavy.com. 31 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 July 2016. The boy, named Isaiah, was originally reported to be 4, but police said Tuesday he is actually 3. He turns 4 in December. 
  8. ^ a b c d e f g Cameron Knight (June 1, 2016). "How boy got into gorilla enclosure". Cincinnati.com. USA Today. 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. a 3-year-old boy dropped into the Gorilla World exhibit 
  9. ^ John Shammas (May 30, 2016). "Mum of boy who fell into gorilla zoo enclosure blasts critics saying 'accidents happen'". Mirror. 11 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. 
  10. ^ a b c Natalie Angier (June 6, 2016). "Do Gorillas Even Belong in Zoos? Harambe's Death Spurs Debate". New York Times. 26 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. 
  11. ^ "Zoo faces backlash over decision to shoot gorilla dead after boy, 4, fell into enclosure". Evening Standard. May 29, 2016. 30 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: May 30, 2016. 
  12. ^ "Killed Gorilla Seemed to Protect Child Who Fell in Enclosure: Witness". NBC News. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: May 30, 2016. 
  13. ^ "Gorilla shot dead in zoo: Killing unnecessary, primate expert says - Video". NewsComAu. May 30, 2016. 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: May 30, 2016. 
  14. ^ Grinberg, Emanuella (2016-05-29). "Critics blame parents, Cincinnati Zoo for gorilla's death". CNN. Erişim tarihi: 2016-05-31. 
  15. ^ McPhate, Kate (May 30, 2016). "Zoo's Killing of Gorilla Holding a Boy Prompts Outrage". New York Times. Erişim tarihi: May 31, 2016. 
  16. ^ Ralph, Ellis; Rose, Rashard (May 29, 2016). "Gorilla shot to save child at Cincinnati zoo". CNN. Erişim tarihi: May 30, 2016. 
  17. ^ "Gorilla Killed After Child Enters Enclosure at Cincinnati Zoo". The New York Times. May 30, 2016. Erişim tarihi: May 30, 2016. 
  18. ^ Chai, Carmen. "Harambe's death: Is the parent-shaming over gorilla's death going overboard?". 2 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ CNN, Madison Park and Holly Yan. "Gorilla killing: 3-year-old boy's mother won't be charged". 15 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  20. ^ a b c Jane Goodall (June 19, 2016). "Jane Goodall, Azzedine Downes together offer thoughts on tragic Harambe killing". International Fund for Animal Welfare. 12 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. 
  21. ^ YouTube'da Cincinnati zoo kills gorilla to save boy who fell into enclosure
  22. ^ Chris Graham (May 31, 2016). "Celebrities joins backlash over shooting of Harambe the gorilla - but Ohio zoo defends decision". Daily Telegraph. 8 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: May 31, 2016. 
  23. ^ Eliana Dockterman (May 31, 2016). "Donald Trump Defends Cincinnati Zoo's Shooting of Harambe the Gorilla". Time. Erişim tarihi: May 31, 2016. 
  24. ^ Goodall, Jane. "Memo RE: Shooting of Harambe at Cincinnati Zoo and Botanical Gardens" (PDF). janegoodall.org. The Jane Goodall Institute. 23 Haziran 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 June 2016. 
  25. ^ Melissa Chan (June 20, 2016). "Jane Goodall Says Zoo Was Right to Kill Harambe the Gorilla". Yahoo! News. Time. 11 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: June 20, 2016. 
  26. ^ "Jack Hanna defends Cincinnati Zoo's decision to kill gorilla". usatoday.com. 6 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 August 2016.