Gemi makineleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Gemi makineleri, bir geminin ilerlemesini sağlayan gücü ve ihtiyaç duyulan elektriği, suyu, buharı üreten; kullanılan, ihtiyaç duyulan ya da atık olan her türlü akışkanın dolaşımını, ısı değişimini, arıtılmasını ve bertarafını sağlayan; yüklerin transferini sağlayan; seyir halinde, limanda veya demirleme esnasında geminin güvenli bir biçimde kalmasını sağlayan sistemlerdir.

Bu sistemlerin gemi üzerinde güvenli ve ekonomik bir biçimde işletilmesi makine zabitlerinin görevidir.

Ana Makine[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana makine, geminin ilerlemesini sağlayan gücü üreten makinelerdir. Bu amaç dışındaki tüm sistemler yardımcı olarak tanımlanır.

MAN üretimi bir ana makine
MAN B&W 5S50MC model diesel ana makine, üst kısım görünümü
Üzerinde devir düşürücü olan yüksek devirli bir ana makine

Geçmişte bir çarkı günümüzde ise pervane veya jetleri tahrik ederek itme sağlayan bu sistemler gemi tipine ve büyüklüğüne göre buhar makinesi, buhar türbini, içten yanmalı motor veya gaz türbini olabilmektedir.

Yardımcı Makineler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana makinenin işletilmesine yardımcı olan ve geminin ilerlemesi dışındaki işlevleri yerine getiren tüm sistemler yardımcı makineler veya sistemler olarak sınıflandırılır.

Güç Üreten Sistemler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Jeneratör
Geminin elektriğini üreten sitemdir. Bağımsız makineler olabildiği gibi, geminin pervane şaftına iletilen gücü kullanan şaft jeneratörleri de sıklıkla kullanılmaktadır. Genellikle dizel motor ve alternatörden oluşan bir sistemdir.
Bir petrol tankerinin diesel jeneratörü
  • Kazan
Kazan, gemide ihtiyaç duyulan buharı üreten sistemdir. Üretilen buhar ısıtma amacı ile ısı değiştiricilerde, tank ısıtma devrelerinde, sıcak su ve klima sistemlerinde kullanılır. Yardımcı kazan olarak adlandırılır. Eğer kazan buhar türbinli bir gemide türbine buhar sağlıyorsa ana kazan olarak adlandırılır.
Kompozit tipte olan kazanlar gemi seyir halindeyken ana makine egzoz gazlarını kullanarak buhar üretir. Seyir dışında ise yakıtın yakılması ile elde edilen ısı kullanılır.

Isı Değiştiriciler[değiştir | kaynağı değiştir]

Isı değiştiriciler, ısıtma ya da soğutma amaçlı kullanılan sistemlerdir. Levha tipi ya da boru tipinde olabilmektedirler.
Levha tipi bir ısı değiştirici
Boru tipli bir ısıs değiştirici Rotterdam Ahoy Europort 2011 (60)
  • Soğutucular
Ana makine ve jenaratör soğutma suyu soğutucuları, yağ soğutucuları, hava soğutucuları (Intercooler), buhar yoğuşturucusu (kondenser) bunlara örnektir. Hava, deniz suyu ya da tatlı su kullanarak soğutma yaparlar.
  • Isıtıcılar
Ana makine ön ısıtma suyu ısıtıcısı, servis ve seperasyon için yağ ve yakıt ısıtıcıları, kullanma suyu ısıtıcıları bunlara örnektir. Buhar, termal yağ ya da elektrik ile ısıtma yaparlar.

Ayrıca tatlı su üreteci (evaporatör) de bir ısı değiştirici olarak değerlendirilebilir.

Transfer ve Dolaşım Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağ, yakıt, su ve atık sıvıların ilgili devrelerinde akışını sağlayan sistemlerdir. Kullanım amacına göre santrifüj, dişli, vidalı veya pistonlu tipleri vardır.
  • Hava Kompresörleri, ana makine ilk hareket devresi, pnömatik kontrol devreleri ve genel amaçlı kullanım için basınçlı hava sağlayan pistonlu tipte makinelerdir.
  • Soğutma Kompresörleri, iklimlendirme ve buzluk soğutma sistemlerinde kullanılan gazın dolaşımını sağlayan kapalı devre elemanı olarak görev yaparlar genellikle freon gazı kullanılır
Bir geminin ana makine başlangıç havasını sağlayan kompresörler

İklimlendirme ve Havalandırma Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Klima Sistemi (ing. Air Condition)
  • Kiler Soğutma Sistemi (ing. Provision Refrigeration System)
  • Fanlar

Temizlik ve Filtreleme Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yağ ve Yakıt Seperatörleri
Seperatör, yağ ve yakıt içindeki istenmeyen suyu ve çamuru (slaç) santrifüj kuvvetler ile ayıran makinelerdir.
Yağ ve yakıt arıtmada kullanılan bir seperatör
  • Filtreler
Kullanılan akışkanların içindeki istenmeyen maddeleri süzen sistemlerdir.
  • Balast Suyu Arıtma Sistemi
Farklı bölgeler arasında sefer yapan gemilerin, balast tanklarında taşınan biyolojik yapıların (yosun, balık, kabuklu, yumuşakça, vs...) diğer bölgelerin ekolojisini etkilemesini engellemek için kurulan sistemlerdir.

Atık Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sintine Seperatörü
Sintine seperatörü, makine dairesinde biriken yağlı suları (sintine) arıtarak yağı gemide bırakarak suyu maksimum 15 ppm yağ içerecek şekilde denize basan sistemdir.
  • Incineratör
Yağ ve yakıt çamurunu (ing. sludge), atık yağları ve MARPOL tarafından izin verilen çöpleri yakmak için kullanılan sistemdir.
  • Tuvalet Suyu Arıtma Sistemi
Tuvalet sularını özel katkıları ile biyolojik arıtmaya tabi tutarak denize basılabilir hale getiren sistemdir.

Güverte Yardımcı Makineleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Vinçler
Gemilerin yükleme - tahliye sistemleridir. Taşınan yükün, kumanyanın, hortumların, can kurtarma filikalarının aktarılmasında kullanılır.
  • Kargo Pompaları
Tankerlerde yükleme - tahliye işlevini yerine getiren, yüksek kapasiteli makinelerdir.

Seyir ve Manevra Yardımcı Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pervane ve Şaft
Pervane,ana makinenini ürettiği gücü itmeye dönüştüren elemandır. Bir şaft vasıtası ile doğrudan ya da uygun bir devir düşürücü aracılığı ile güç iletimi sağlanır.
  • Dümen Sistemi
Geminin seyir ve manevra esnasında yönlendirmesini sağlayan sistemdir.
Pervane ve Dümen
  • Irgatlar
Halat ve zincirin gemi üzerine alınmasını, gemiden dışarı verilmesini sağlayan hidrolik sistemlerdir
Irgat
  • Baş ve Kıç İticiler
Liman manevralarında gemiye iskele-sancak doğrultusunda hareket etmesini sağlayan gücü üreten sistemlerdir.
Baş itici pervane

Ayrıca Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Balast Suyu Yönetimi (İngilizce)