Gal Han

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Gal Han (Moğolca: Гал Хан, Oyratça: Һал Хан, Azerice: Qal Xan) - Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Ateş Tanrısı. Ateşin ve ocağın devamlılığını sağlar. Al/Hal inancı ile bağlantılıdır. Moğol kökenli bir kavramdır. Türklerdeki Al (Hal) Ana’nın karşılığı olarak düşünülebilir. Tehlikeli ve zaman zaman kızıp yangınlar çıkaran bir varlıktır. Bu kelimeden türeyen ve Ocak Tanrısı anlamına gelen Golomto Han adlı bir karaktere yine Moğol mitolojisinde rastlamak mümkündür.

Sibirya'da insanlığa ölüm ve hastalık getirmek için yüce tanrı tarafından gönderilen Kala adıl varlıklara inanılır. Bazıları insanlara nefesleriyle hastalık verir. Bazıları da yer altında yaşar. Genellikle görünmezler ama bazen sivri kafalı insanlar olarak veya hayvan olarak ortaya çıkarlar.

Galçan Han[değiştir | kaynağı değiştir]

Galçan Han; Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde ateş tanrısıdır. Kalçan Han da denir. Bazen Gal Han ile eşdeğer olarak görülür. Bazen de onun emrindeki başka bir tanrı olarak ifade edilir. Ateşin koruyucu ruhu olarak saygı gösterilir. Kendisine keçi kurban edilir. Galçan/Kalçan sözü kellik ifade eder. Kal (kellik) ve Moğolca Gal (ateş) ile ilgilidir. Ayrıca Moğolcada Halzan sözcüğü kel demektir.

Golomto Han[değiştir | kaynağı değiştir]

Moğol ve Buryat mitolojisinde ocak tanrısıdır. Ocağı ve ateşi korur. Gal Han'ın emrindedir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Gal, Moğolcada Ateş demektir.[1] Türkçe Al/Hal ve kellik ifade eden Kal kökleriyle bağlantılıdır. Eski Moğolca Galı ve Evenkçede Guluvun ateş mamasına gelir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Mongolian Dictionary, Andras Rajki ("gal") (İngilizce)". 16 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2012.