Bulgarcanın romanizasyonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Bulgarca'nın Latin harflerine transliterasyonu Kiril alfabesiyle yazılmış metinlerin Latin alfabesiyle gösterilmesi şeklinde olur. Bu işlem sayesinde söz konusu metnin herhangi bir ses ve anlam kaybına uğramadan okunması ve anlaşılması hedeflenir. Latin harflerine olduğu kadar diğer alfabe sistemlerine de transliterasyon mümkündür. Bulgaristan, günümüze kadar aşamalar hâlinde çesitli latinleştirme teknikleri denemiştir.

Sokak tabelasında kullanılmış İngilizce bazli resmi transliterasyon ile ticari tabeladaki bilimsel transliterasyon yan yana. Resmi transliterasyondaki ses kayıpları zaafları ortaya koymakta.
Varna'da resmî transliterasyondan uzaklaşılarak hazırlanmış Almanca bazlı bir sokak tabelası - v yerine w, y yerine j tercih edilmesi
Bu tabelada "ъ" transliterasyona tutulmayıp "a" harfi konmamıştır

İşte Kiril alfabesi ile yazılmış Bulgar harfleri varyantlari ile birlikte şu aşağıdaki gibi transliterasyon yapılabilir:

Bulgar alfabesi Bilimsel transliterasyon Resmî Bulgar transliterasyonu;[1][2][3]
Birleşmiş Milletler;[4]
ABD ve İngiltere[5]
IPA* Harfin adı Türkçe ses karşılığı
А а A a A a /a/ or /ɐ/ a a, "armut" gibi
Б б B b B b /b/ or /p/ бъ b, "böcek" gibi
В в V v V v /v/ or /f/ въ v, "verem" gibi
Г г G g G g /ɡ/ or /k/ гъ g, "gür" gibi
Д д D d D d /d/ or /t/ дъ d, "dal" gibi
Е е E e E e /ɛ/ е e, "eşek" gibi
Ж ж Ž ž Zh zh /ʒ/ or /ʃ/ жъ j, "jandarma" gibi
З з Z z Z z /z/ or /s/ зъ z, "zar" gibi
И и I i I i /i/ и i, "iğne" gibi
Й й J j Y y /j/ и кратко y, "yaprak" gibi
К к K k K k /k/ or /g/ къ

k, "karpuz" gibi

Л л L l L l /l/ or /ɫ/ лъ

l "kol"daki sert l gibi

М м M m M m /m/ мъ m, "mart" gibi
Н н N n N n /n/ нъ n, "normal" gibi
О о O o O o /ɔ/ or /o/ о o, "orak" gibi
П п P p P p /p/ пъ p, "peçete" gibi
Р р R r R r /r/ ръ r, "rakı" gibi
С с S s S s /s/ or /z/ съ s, "ses" gibi
Т т T t T t /t/ or /d/ тъ t, "tel" gibi
У у U u U u /u/ or /o/ y u, "uzun" gibi
Ф ф F f F f /f/ фъ f, "fare" gibi
Х х H h H h /x/ хъ h, "hatır" gibi
Ц ц C c Ts ts /t͡s/ цъ ts, Fatsa isminde fa-ts-a sesi gibi.
Ч ч Č č Ch ch /t͡ʃ/ чъ ç, "çörek" gibi
Ш ш Š š Sh sh /ʃ/ шъ ş, "şerbet" gibi
Щ щ Št št Sht sht /ʃt/ щъ şt, Tek hecede, arada "ı" olmadan söylenir; almanca'da st-urm (şturm) gibi.
Ъ ъ Ǎ ǎ A a /ɤ/ or /ɐ/ ер голям ı sesine benzer.
Ь ь J j Y y /j/ or not pronounced ер малък y, belli belirsiz söylenir
Ю ю Ju ju Yu yu /ju/, /jo/, /u/ or /o/ ю yu, "yumak" gibi
Я я Ja ja Ya ya /ja/, /jɐ/, /a/ or /ɐ/ я ya, "yanak" gibi

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ (İngilizce) L.L. Ivanov, Toponymic Guidelines for Antarctica, Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, Sofia, 1995.
  2. ^ (İngilizce) L.L. Ivanov, On the Romanization of Bulgarian and English, Contrastive Linguistics, XXVIII, 2003, 2, pp. 109-118. ISSN 0204-8701; Errata, id., XXIX, 2004, 1, p. 157.
  3. ^ (İtalyanca) G. Selvelli. Su alcuni aspetti ideologici dei sistemi di traslitterazione degli alfabeti cirillici nei Balcani. Studi Slavistici XII (2015). pp. 159–180.
  4. ^ (İngilizce) Report on the Current Status of United Nations Romanization Systems for Geographical Names. Compiled by the UNGEGN Working Group on Romanization Systems, February 2013.
  5. ^ (İngilizce) Romanization system for Bulgarian: BGN/PCGN 2013 System. National Geospatial-Intelligence Agency, September 2014.