B. J. Vorster

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Balthazar Johannes Vorster yaygın olarak John Vorster (d. 13 Aralık 1915, Jamestown, Kaaprovinsie, Güney Afrika Birliği - ö. 10 Eylül 1983, Cape Town, Güney Afrika Cumhuriyeti), 1966-1978 arasında Güney Afrika Cumhuriyeti başbakanı. 1978'de cumhurbaşkanlığına getirilmiş, ama bir skandala adının karışması üzerine ertesi yıl istifa etmek zorunda kalmıştır. Irkçı Apartheid politikasının sıkı bir takipçisi olmasına rağmen öncüllerinden daha pragmatik bir dış siyaset izledi.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Koyun yetiştiriciliğiyle uğraşan zengin bir Afrikanerin oğluydu. Stellenbosch Üniversitesi'nde öğrenim gördüğü yıllarda milliyetçi öğrencilerin önderliğini üstlendi. 1939'da Port Elizabeth'te avukat olarak çalışmaya başladı. II. Dünya Savaşı sırasında İngiliz karşıtı Ossewa Brandwag'ın (Öküz Arabası Muhafızları) kurucuları arasında yer aldı ve örgütün aşırı sağ kanadının önderi oldu. II. Dünya Savaşı sırasında demokrasiye saygı duymadığını ve Nazi Almanyası'nı desteklediğini açıklayınca tutuklandı. On dört ay sonra serbest bırakıldı ve işine dönmesine izin verildi.

Savaştan sonra politikaya atılmak istediyse de Ulusal Parti'ye yaptığı başvuru reddedildi. 1948'deki parlamento seçimlerini az farkla kaybetti. 1953'te Ulusal Parti'ye kabul edildi ve Transvaal'ın Nigel bölgesinden katıldığı seçimleri kazanarak parlamentoya girdi. Ulusal Parti'nin sağ kanadının önde gelen bir üyesi olarak Hendrik Frensch Verwoerd'in 1958'de başbakan olmasında önemli rol oynadı. Bu çabaları karşılığında Ekim 1958'de eğitim, sanat, bilim ve sosyal refah bakan yardımcılığına atandı. Çok geçmeden ırkçı politikaların önde gelen savunucularından biri olarak ün yaptı. Mart 1960'ta Sharpeville'de Siyahlarla beyazlar arasında büyük çatışmalar çıkınca Verwoerd, Vorster'ı adalet, polis ve hapishaneler bakanlığına getirdi. Böylece daha geniş yetkiler kazanan Vorster muhalefeti bastırmak için acımasız yöntemlere başvurdu.

Eylül 1966'da Verwoerd'in öldürülmesinden bir hafta sonra partinin önde gelenleri tarafından başbakanlığa seçildi. Başbakanlığı sırasında ırkçı politikaları sürdürmekle birlikte, bu politikanın bazı kaba uygulamalarına son verdi. Güney Afrika'daki güçler dengesinin değiştiğini görerek, komşu ülkelerin önderlerine Rodezya (Zimbabve) ve Güney Batı Afrika (Namibya) konusundaki bunalımı sona erdirmek için işbirliği çağrısında bulundu, ama bu girişimden sonuç alamadı.

Eylül 1978'de sağlık nedeniyle görevinden istifa etti ve 10 Ekim'de büyük ölçüde sembolik bir makam olan cumhurbaşkanlığına getirildi. Kasım 1978'de bazı parlamenterlerin devlet parasını zimmetlerine geçirdikleri ve yetkilerini kötüye kullandıkları söylentileri üzerine patlak veren Muldergate Skandalı Vorster'i ve Ulusal Parti'yi güç durumda bıraktı. Bu konuyu araştırmakla görevli komisyon 4 Haziran 1979'da Vorster'in yolsuzluklardan haberdar olduğunu açıkladı. Vorster bu açıklama üzerine görevinden istifa etmek zorunda kaldı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Hendrik Frensch Verwoerd
Güney Afrika Başbakanı
1966-1978
Sonra gelen:
Pieter Willem Botha
Önce gelen:
Marais Viljoen
Güney Afrika Cumhurbaşkanı
1978-1979
Sonra gelen:
Marais Viljoen