1860'lar

Binyıllar:	2. binyıl
Yüzyıllar:	18. yüzyıl; 19. yüzyıl; 20. yüzyıl;
Onyıllar:	1840'lar; 1850'ler; 1860'lar; 1870'ler; 1880'ler;
Yıllar:	1860; 1861; 1862; 1863; 1864; 1865; 1866; 1867; 1868; 1869;

1860'lar, 1 Ocak 1860 günü başlayıp 31 Aralık 1869 günü sona eren onyıldır.

Olaylar

1860

Sezyum elementi keşfedildi.
Çalışan bir içten yanmalı motor Jean Joseph Etienne Lenoir tarafından yapıldı.
Fransa'da Ren Nehri üzerindeki Karlsruhe'de ilk uluslararası bilimsel konferans kimyagerler tarafından düzenlendi. Konferansta Avogadro Hipotezi kabul edildi.
Abraham Lincoln ABD'nin 16. başkanı oldu.
22 Ekim - Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk gazetesi olan Tercüman-ı Ahval basıldı.
20 Aralık – Güney Karolina, ABD birliğinden ayrıldı.

1861

Kuş olma sürecine girmiş yarı sürüngen yarı kuş dinozor fosili Archaeopteryx fosili bulundu.
Talyum elementi keşfedildi.
29 Ocak – Kansas, ABD birliğine 34. eyalet olarak katıldı.
4 Şubat – ABD birliğinden ayrılan köleci eyaletler Montgomery, Alabama'da toplanarak Amerika Konfedere Devletleri birliğini kurdular. Jefferson Davis bu birliğin ilk başkanı oldu.
17 Mart – İtalya Krallığı ilan edildi.
12 Nisan – Amerikan İç Savaşı başladı.

1862

Emily Dickinson Massachusetts eyaletindeki Amherst kentinde bulunan evine kapanarak, 24 yıl sonraki ölümüne değin bir daha dışarı çıkmadı ve ölümünden sonra kendisini üne kavuşturan 1.800 şiiri yazdı.
1 Ocak – ABD'de Özgürlük Bildirisi yayınlandı.
19 Haziran - ABD'de kölelik resmi olarak kaldırıldı.

1863

10 Ocak - Dünyanın ilk metro sistemi olan Londra Metrosu, Metropolitan hattı Paddington ile Farringdon arasında ilk kez hizmete girdi.
13 Ocak - Darülfünun, Kimyager Derviş Paşa'nın verdiği halka açık fizik dersi ile eğitim hayatına başladı.
1 Temmuz -3 Temmuz – ABD birliği ile Konfedere birlik arasında Gettysburg Savaşı
16 Eylül - Robert Koleji dört öğrenci ile eğitime başladı.
Ziraat Bankası'nın kuruluşu
Londra metrosu açıldı.
Alman kimyager Adolf von Baeyer barbitürik asiti keşfetti

1864

Nevada ABD birliğine 36. eyalet olarak girdi
7 Mart 1864, Ruslara yenilen ve Türkiye'ye gönderilmekte olan Adige Şapsığlara verilen süre doldu ve Şapsığ köyleri istisnasız Rus askerlerince ateşe verilip yakılmaya başlandı.
8 Ekim - Osmanlının yeni vilayet sistemine geçmesi Tuna Vilayeti'nin kurulması
Çin'de Taiping Ayaklanması bastırıldı.
21 Mayıs - Çerkes Sürgünü

1865

15 Nisan - Andrew Johnson ABD'nin 17. başkanı oldu
Amerikan İç Savaşı sona erdi
Maxwell Denklemleri geliştirildi
Möbius Şeridi
Dolunay ilk kez semada görülmedi. (Şubat)

1866

Prusya ve İtalya, Avusturya'ya saldırarak Yedi Hafta Savaşı'nı başlattılar
11 Mart - İlk özel Türkçe gazete olan Tercüman-ı Ahval yayınına son verdi.
7 Haziran - İzmir-Aydın arasında kurulan ilk demiryolu hattı açıldı
3 Temmuz – Sadowa Muharebesi (veya Königgrätz Muharebesi) ile Yedi Hafta Savaşı sona erdi. 23 Ağustos'ta Prag Antlaşması imzalandı.
Avrupa ile Amerika arasındaki ilk başarılı telgraf kablosu atlantiğe Great Eastern gemisi tarafından döşendi.
Rus yazar Dostoyevski'nin en büyük romanı kabul edilen Suç ve Ceza yayımlandı.
Norveçli tiyatro yazarı Henrik İbsen'in Brand adlı eseri yayımlandı.

1867

30 Ocak - Mutsuhito Japonya'nın İmparatoru oldu.
17 Şubat - Süveyş Kanalı'ndan ilk gemi geçti.
1 Mart - Nebraska, ABD'ye 37. eyalet olarak katıldı.
30 Mart – Alaska, Rus Çarı II. Aleksandr tarafından ABD'ye 7.2 milyon dolara satıldı
1 Nisan - Singapur, Britanyalı kolonisi oldu.
29 Mayıs - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kuruldu.
1 Temmuz - Kanada Konfederasyonu kuruldu.
28 Ağustos – ABD Hawainin batısındaki Midway Adaları'nı topraklarına kattı
18 Ekim - ABD, Alaska'yı Rusya'dan alarak topraklarına kattı.

1868

18 Ocak - Japonya da İmparator Mutsuhito, Parlamenter monarşiyi ilan etti.
11 Haziran - "Hilal-i Ahmer Cemiyeti" adıyla Kızılay kuruldu
1 Ağustos - Alaska ABD tarafından Rus İmparatorluğu'ndan satın alındı.
18 Ağustos - Fransız astronom Pierre Jules César Janssen, helyum elementini keşfetti.
1 Eylül - Sultan Abdülaziz tarafından Galatasaray Lisesi kuruldu.
26 Ekim - İmparator Mutsuhito'nun talimatıyla Japonyada rönesans ve reform hareketleri kapsamında Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden mimar, mühendis, fizikçi, matematikçi, doktor gibi çeşitli meslek dallarında uzmanlar getirtilerek Japon uzmanlara eğitim verilmeye başlandı.
28 Ekim - Thomas Edison geliştirdiği elektrikli bir oy kayıt makinasının patentini aldı.
? - Ahmed Süreyya Emin Bey dünyada ilk olarak seri atışlı bir sahra topu icat etti.
Amerikalı mühendis George Westinghouse insan kası yerine sıkıştırılmış havayı kullanan havalı freni icat etti
Helyum elementi keşfedildi
İmparator Mutsuhitonun talimatıyla Japonya'nın başkenti Kyoto'dan Tokyo'ya taşındı.

1869

6 Mart – Rus kimyager Dimitriy İvanoviç Mendeleyev Elementlerin periyodik tablosunu yayınladı.
3 Ağustos - Büyük Samsun yangını meydana geldi. 125.000 m²'lik alan yangından birinci derecede etkilendi.
23 Aralık - İlk gülmece dergisi Diyojen yayımlandı.

Tarihi bilinmeyenler

Mısır'da Süveyş kanalı açıldı.
İlk Çocuk dergisi "Mümeyyiz", aynı adı taşıyan gazetenin eki olarak yayınlanmaya başladı.
Japon İmparatoru Mutsuhito çeşitli sanayi ve finans kuruluşlarıyla üniversitelerin gelişmesi için gerekli adımların atılmasını sağladı. Hiroşima, Tokyo ve Kyoto gibi büyük şehirlerde tersane, fabrika ve üniversiteler kuruldu.
Japonya da ilk Gazete basıldı, Demiryolu ağı yapımına başlandı. İlk banka kuruldu ve Genel Nüfus sayımı yapıldı.
Maarif Nezareti adı altında Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı kuruldu.

Doğumlar

1860

3 Ocak - Kato Takaaki, Japonya başbakanı (d. 1926)
29 Ocak - Anton Çehov, Rus yazar (ö. 1904)
25 Mayıs - James McKeen Cattell, Amerikalı bilim insanı (ö. 1944)
29 Mayıs - Isaac Albéniz, İspanyol besteci ve piyanist (ö. 1909)
8 Eylül - Albert von Le Coq, Alman arkeolog ve kâşif (ö. 1930)

Frédéric Courtois, Fransız misyoner ve doğa bilimci (ö. 1928)
Miralay Sadık Bey, Türk asker ve siyasetçi (ö. 1941)

1861

4 Ocak – Vahidettin, son Osmanlı padişahı (ö. 1926)
6 Ocak - Abbott Lawrence Rotch, Amerikalı meteorolog (ö. 1912)
10 Nisan – Edmund Allenby, Britanyalı mareşal (ö. 1936)
2 Kasım – Maurice Blondel, Fransız düşünür (ö. 1949)
29 Aralık – Necip Asım Yazıksız, Türk dilbilimci, tarihçi, siyasetçi (ö. 1935)

Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler

Corci Zeydan, Mısırlı Arap yazar (ö. 1914)

1862

24 Ocak - Edith Wharton, Amerikalı yazar ve moda tasarımcısı.
26 Temmuz - Vasil Kınçov, Bulgar siyasetçi ve bilim insanı.
22 Ağustos - Claude Debussy, Fransız besteci (ö. 1918)
11 Eylül - O. Henry, Amerikalı öykü yazarı (ö. 5 Haziran 1910)
9 Ekim - Fatma Aliye Hanım, Türk edebiyatının ilk kadın romancısı (ö. 1936)

Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler

Nabizâde Nâzım, Tanzimat dönemi Osmanlı-Türk yazarı. (ö. 6 Ağustos 1893)

1863

1 Ocak - Pierre de Coubertin, Fransız Olimpiyat Oyunları kurucusu (ö. 1937)
19 Ocak - Werner Sombart, Alman iktisatçı ve sosyolog (ö. ?)

1954)

? - Hans Aanrud, Norveçli yazar (ö. 1953
8 Eylül - William Wymark Jacobs, İngiliz kısa hikâye yazarı (ö. 1943)
22 Eylül - Ferenc Herczeg, Macar oyun yazarı (ö. 1954)

1864 * 1 Ocak - Alfred Stieglitz, Amerikalı fotoğrafçı (ö. 1946)

2 Nisan - Max Weber, ünlü Alman sosyolog ve ekonomist (ö. 1920)

3 Mayıs - Albert Malet, Fransız tarihçi (ö. 1915)
15 Mayıs - Vilhelm Hammershøi, Danimarkalı ressam (ö. 1916)

30 Ekim - Theodor Wiegand, Alman arkeolog (ö. 1936)

14 Aralık - Frank Campeau, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1943)

Einar Benediktsson, İzlandalı şair ve avukat (ö. 1940)
Salih Zeki, Osmanlı- Türk matematik bilgini (ö. 1921)

1865

17 Mart - Gabriel Narutowicz, seçilen ilk Polonya devlet başkanı (ö. 16 Aralık 1922)
13 Haziran - William Butler Yeats, İrlandalı şair, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1939)
24 Eylül - Mollie McConnell, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1920)
tarihi bilinmeyen
- Ali Haydar Efendi, Evkaf-ı Hümâyun nâzırı (ö. 1935)

1866

26 Nisan - Adelheid Steinmann, Alman politikacı ve kadın hakları aktivisti (ö. 1925)
10 Haziran - Arthur Castrén, Fin siyasetçi (ö. 1946)
10 Eylül - Jeppe Aakjær, Danimarkalı yazar (ö. 1930)
9 Ekim
- Philippe Berthelot, Fransız diplomat (ö. 1934)
- Emine Nazikeda, VI. Mehmed'in eşi (ö. 1941)
12 Kasım - Sun Yat-sen, modern Çin'in kurucusu, devrimci lider (ö. 12 Mart 1925)

1867 * 11 Ocak - Edward Bradford Titchener, İngiliz, psikolog (ö. 1927)

28 Haziran - Luigi Pirandello, İtalyan oyun yazarı ve romancı (ö. 1936)
28 Haziran - Lightner Witmer, Amerikalı psikolog (ö. 1956)
31 Temmuz - Axel Ohlin, İsveçli zoolog; Arktik ve Antarktika kaşifi (ö. 1903)

16 Ağustos - Ronald Burrows, Britanyalı arkeolog ve akademisyen (ö. 1920)

7 Eylül - J.P. Morgan Jr., Amerikalı bankacı, finans yöneticisi ve hayırsever (ö. 1943)
8 Eylül - Aleksandr Parvus, Alman aktivist (ö. 1924)

7 Kasım - Marie Curie Nobel Fizik Ödülü fizik'çi (ö.1934)
27 Aralık - Tevfik Fikret Türk şair ve yazar (ö. 1915)

Hüseyin Suat Yalçın, Türk şair ve yazar (ö. 1942)
Dürrizade Abdullah Beyefendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı (ö. 1923)
Halit Ziya Uşaklıgil, Türk şair ve yazar (ö. 1945)
Ken'an Rifâî, Türk mutasavvıf (ö. 1950)

1868 * 9 Ocak - Søren Sørensen, Danimarkalı biyokimyacı (ö. 1939)

19 Ocak - Gustav Meyrink, Alman yazar (ö. 1932)

1 Şubat - Ovannes Kaçaznuni, Ermeni siyasetçi ve Ermenistan'ın ilk başbakanı (ö. 1938)
4 Şubat - Constance Markievicz, İrlandalı devrimci ve yurtsever görüşe sahip süfrajet (ö. 1927)
28 Mart - Maksim Gorki, Rus yazar (ö. 1936)
10 Nisan - George Arliss, İngiliz aktör (ö. 1946)
6 Mayıs - Gaston Leroux, Fransız gazeteci, yazar (ö. 1927)
29 Mayıs - Abdülmecid Efendi, son Osmanlı halifesi (ö. 1944)
6 Eylül - Axel Hägerström, İsveçli filozof (ö. 1939)
8 Eylül - Zaven Der Yeğyayan, Türkiye Ermenileri'nin 79'uncu patriği (ö. 1947)
21 Eylül - Olga Knipper, Sovyet aktris (ö. 1959)
28 Ekim - James Brendan Connolly, Amerikalı atlet (ö. 1957)
Abdullah Azmi Efendi, Osmanlı devlet adamı (ö. 1937)
Ali Galip Pasiner, Türk asker (ö. 1939)
Emin Ağa Borçalı, Borçalı Karapapak Türk Cumhuriyeti kurucusu (ö. 1937)

1869 * 22 Ocak - Grigori Yefimoviç Rasputin, Rus mistik (ö. 1916)

14 Mart - Algernon Blackwood, İngiliz yazar (ö. 1951)

16 Mayıs - Albert Cuny, Fransız dilbilimci (ö. 1947)
27 Haziran - Emma Goldman, anarko-komünist yazar (ö. 1940)
4 Eylül - Karl Seitz, Avusturyalı siyasetçi ve devlet adamı (ö. 1950)
9 Eylül - Abdullah Cevdet, Jön Türkler hareketinin önderlerinden, düşünür (ö. 1932)
24 Eylül - Zuko Džumhur, Bosnalı yazar, ressam ve karikatürcü (ö. 1990)

2 Ekim - Mohandas Karamçand Gandi Hindistan ve Hindistan Bağımsızlık Hareketi'nin siyasi ve ruhani lideri
22 Kasım - André Gide, Fransız yazar (ö. 1951)
31 Aralık - Henri Matisse, Fransız ressam (ö. 1954)
Rakım Elkutlu, Klasik Türk mûsıkisi bestekârı (ö. 1948)
Ahmet Ağaoğlu, yazar ve siyasetçi (ö. 1939)
Mehmet Emin Kalmuk (ö. 20 Mart 1954), hendese (Geometri) muallimi, telgraf ve telefon müderrisi (Medrese hocası)

Ölümler

1860

29 Haziran - Thomas Addison, İngiliz hekim (d. 1793)
21 Eylül - Arthur Schopenhauer, Alman filozof ve düşünür (d. 1788)

1861

2 Ocak – Prusya kralı IV. Friedrich Wilhelm öldü, yerine I. Wilhelm geçti.
2 Haziran – Mehmet İskender Paşa
25 Haziran – Abdülmecid, 31. Osmanlı padişahı
14 Aralık - Albert, Kraliçe Victoria'nın eşi

1862

10 Ocak - Samuel Colt, Amerikalı kâşif ve sanayici.
24 Temmuz - Martin Van Buren, 8. ABD başkanı (d. 5 Aralık 1782)
7 Kasım - Bahadır Şah II, Son Babür hükümdarı, şair, müzisyen ve hattat (d. 1775)

1863

9 Haziran - Dost Muhammed Han, Afganistan hükümdarı (1826-1863) ve Barakzay hanedanının kurucusu (d. 1793).
13 Ağustos - Eugène Delacroix, Fransız ressam (d. 26 Nisan 1798)
17 Eylül - Alfred de Vigny, Fransız şair, oyun ve roman yazarı
21 Aralık - Giuseppe Gioacchino Belli, Romalı şair

1864

8 Aralık - George Boole, İngiliz matematikçi ve filozof.

1865

15 Nisan – Abraham Lincoln ABD başkanı suikast sonucu öldürüldü (d. 1809)
30 Nisan - Robert FitzRoy İngiliz meteorolog ve denizci (d. 1805)
12 Kasım - Elizabeth Gaskell, İngiliz romancı (d. 29 Eylül 1810)

1866

15 Ocak - Massimo d'Azeglio
31 Mart - Louis Meijer, Hollandalı sanatçı (d. 1809)
5 Nisan - Thomas Hodgkin
21 Nisan - Jane Welsh Carlyle
26 Nisan - Hermann Goldschmidt
7 Haziran - Şef Seattle
20 Temmuz - Bernhard Riemann
11 Ağustos - Philippe Buchez
26 Ağustos - Joseph Weydemeyer
26 Eylül - Carl Jonas Love Almqvist
25 Eylül/7 Ekim - Aleksandr Filippoviç Kaşevarov
18 Ekim - Manuel Bulnes
?? Kasım - Sabah II Al-Sabah
19 Kasım - Francesco Della Suda
18 Aralık - Salomon Rafael Kamondo
31 Aralık - Ateş Mehmet Paşa

1867

14 Ocak - Jean Auguste Dominique Ingres, Fransız ressam (d. 1780)
25 Ağustos - Michael Faraday, İngiliz fizikçi (d. 1791)
31 Ağustos - Charles Baudelaire, Fransız şair (d. 1821)
13 Kasım - Adolphe Napoléon Didron, Fransız sanat tarihçisi ve arkeolog (d. 1806)
? - İsmail Selim Paşa, Yunan asıllı Mısırlı general ve siyasetçi (d. y. 1809)

1868

11 Şubat - Léon Foucault, Fransız fizikçi (d. 1819).
13 Kasım - Gioacchino Rossini, İtalyan besteci (d. 1792)

1869

28 Şubat - Alphonse de Lamartine (Alphonse-Marie-Louis de Prat de Lamartine), Fransız yazar, şair ve politikacı (d. 1790).
31 Mart - Allan Kardec, Fransız yazar, Deneysel Spiritüalizm'in kurucusu (d. 1804).
1 Mayıs - (Prens) Aleksandr Menşikov, Kırım Savaşı'nın ilk iki yılında Rus kuvvetlerinin komutanı (d. 1787).
16 Eylül - Thomas Graham, İskoç kimyacı (d. 1805).
8 Ekim - Franklin Pierce, 14. Amerika Birleşik Devletleri başkanı (d. 1804).
26 Aralık - Jean Louis Marie Poiseuille, Fransız doktor.

Öldüğü ay ve gün bilinmeyenler

Barutçubaşı Hovannes Bey Dadyan, Osmanlı döneminde yaşamış Ermeni asıllı mühendis ve müteşebbis (d. 1799).

Kaynakça