Vâkidî

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Ebu Abdullah Muhammed bin Ömer bin Vâkid el-Eslemî (Arapça:' أبو عبد الله محمد بن عمر بن واقد ‏) (yak. Hicrî 130 - 207; MS 748 - 822; Medine); erken dönem İslam tarihçisi. Gençliğinde buğday tüccarlığı, ilerleyen yıllarda kadılık yaptı. Özellikle tarih ve siyer (Muhammed'in hayatı) konusunda eserler vermiştir. Bunun haricinde Kur'an, fıkıh, hadis, sahabelerin (ashab) hayatı, kültür ve coğrafya ile ilgili eserleri de mevcuttur.

Vâkidî kitap ve belge toplamayı seven, zengin bir kütüphaneye sahip bir alimdi. Satın alamadığı kitapları katiplerine yazdırıyordu. Bunlardan en meşhuru Muhammed bin Sa'd'dır.[1] Geride pek çok -bazı efsanelere göre 600[2]- eser bırakmasına rağmen bunlardan bir kısmının Vâkidî'ye ait olduğu konusu tartışmalıdır. Benzer şekilde -özellikle ömrünün son dönemlerinde aktardığı- bazı hadisler de bazı İslam alimleri tarafından "doğruluğu şüpheli" kabul edilir. Bunda Vâkidî'nin tartışmalı Abbasî halifesi Memun ile yakın ilişkisinin etkili olduğu düşünülür.

Soyu[değiştir | kaynağı değiştir]

748 yılı civarında Medine'de mevâli (Arap olmayan Müslüman) bir ailede dünyaya geldi. Kendisine dedesi Vâkid'e binaen el-Vâkidî, kabilesine binaen el-Eslemî lakapları verildi.

Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Vâkidî’nin hocaları içinde en meşhuru İbn İshak'tır. Malik bin Enes’den hadis dersleri aldı. Süfyan-ı Sevrî, İbn Cureyc ve Ma’mer bin Raşid gibi dönemin önde gelen âlimlerinden dersler aldı.[3] Meğazi (gaza anlatımı) ve siyer derslerini başlıca Ebu Ma’şer es-Sindî'den aldı.

Erken İslâm Alimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken İslâm Âlimleri
 
 
 
 
 
 
 
 
Muhammed (570–632) Medine Sözleşmesi'ni hazırladı, Kur'an öğretti, ve yakınlarına danışmanlık yaptı[4]
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Abdullah bin Mesud (Ölümü 650) öğretti Dördüncü Hâlife Ali (607-661) İslâm dinini insanlara öğretti Ayşe bint Ebu Bekir; Muhammed'in hanımı ve Ebu Bekir'in kızı olarak İslâm dinini insanlara öğretti Abdullah bin Abbas (618-736) İslâm dinini öğretti Zeyd İbn-i Sâbit (610-660) dini öğretti Ömer bin Hattab (579-644) İkinci Hâlife olarak İslâm dinini insanlara öğretti Ebu Hureyre (603 – 681) İslâm dinini insanlara öğretti
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elkâme ibn Keys (Ölümü 681) İslâm dinini insanlara öğretti
 
Hüseyin ibn Ali (626–680) öğretti Kâsım bin Muhammed ibn Ebu Bekir (657-725) Ayşe bint Ebu Bekir tarafından büyütüldü, eğitildi ve sonra da İslâm dinini insanlara öğretti Urveh ibn Zübeyr (Ölümü 713) önce Ayşe bint Ebu Bekir'den öğrendi sonra da öğretti Said bin el-Müseyyeb (637-715) İslâm dinini insanlara öğretti Abdullah bin Ömer (614-693) İslâm dinini insanlara öğretti Abdullah bin Zübeyr (624-692) Ayşe tarafından eğitildi, ve sonra da İslâm dinini insanlara öğretti
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbrahim el-Nekha’i İslâm dinini insanlara öğretti
 
 
Ali ibn el-Hüseyin Zeynel Âbidin (659–712) İslâm dinini insanlara öğretti
 
 
 
 
Hişam ibn Urveh (667-772) İslâm dinini insanlara öğretti İbn Şihâb el-Zûhri (Ölümü 741) İslâm dinini insanlara öğretti Salim ibn Abdullah ibn Ömer İslâm dinini insanlara öğretti Ömer ibn Abdul Aziz (682-720) Abdullah bin Ömer tarafından yetiştirildi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hammad bin ibi Sulman İslâm dinini insanlara öğretti
 
 
Muhammed Bâkır (676-733) İslâm dinini insanlara öğretti Ferveh bint el-Kâsım, Birinci Hâlife Ebu Bekir'in torunu Muhammed'in kızı ve İmâm Cafer es-Sadık'ın annesi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İmâm-ı Â’zam Ebû Hanîfe Nu’man İbn-i Sâbit (699 — 767) Kitâb-ul-Athâr adındaki Sunni, Sufi, Barelvi, Deobandi, Zeydî Şia ve başlangıçta Fatımiler tarafından da kullanılan meşhur fıkıh kitabını, ayrıca "Âlim ve'l-muta‘âllim", "Mûsned İmâm ul-Â'zam", "Kitâb-ul-Redü'l el-Kaderiyye" isimli kitapları yazdı ve İslâm dinini insanlara öğretti; ("Fıkh el-Ekber", isimli kitabın ise yalnışlıkla kendisine atfedilmiş olduğu bazı tarihçiler tarafından tesbit edildi).[5] Zeyd bin Ali (695-740) Ca'fer el-Sadık (702–765) Hem Ali hemde Ebu Bekir'in torununun torunu; İmâm-ı Â’zam Ebû Hanîfe Nu’man İbn-i Sâbit'e fıkıh, Ebu Musa Câbir bin Hayyan'na ise Simya ve Kimya öğretti Malik bin Enes (711 – 795) "Muvatta" adında günümüzde Afrika'daki Sünniler tarafından kullanılmakta olan meşhur fıkıh eserini Erken Medine Dönemi'nde kaleme aldı ve insanlara öğretti[6]
 
Vâkidî (748 – 822) Malik bin Enes'in öğrencisiydi ve "Kitab el-Tarih ve'l-Mağzi" gibi tarih kitapları yazdı Ebu Muhammed Abdullah ibn Abdul Hakem (Ölümü 829) Malik bin Enes'in öğrencisiydi. Biyografi ve tarih kitapları yazdı
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ebu Yusuf (729-798) İslâm'da Aslî deliller üzerine eserler verdi Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî (749–805)
 
 
 
Şafii (767—820) El-Risale adında Sünniler tarafından takip edilen fıkıh kitabını yazdı ve insanlara öğretti İsmail ibn İbrahim
 
Ali ibn el-Medenî (778–849) Arkadaşların Bilgi Kitabı isimli eseri yazdı
 
İbni Hişam (Ölümü 833) Erken tarih ile Es-Sireh en-Nebeviyyeh isimli Peygamber Muhammed'in biografisini anlatan kitabı yazdı
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek (719-775) Musa el-Kâzım (745-799)
 
Ahmed bin Hanbel (780—855) Sünniler tarafından kullanılan "Mûsned-i Ahmed bin Hanbel" isimli fıkıh kitabı ile hadis kitapları yazdı Muhammed el-Buharî (810-870) Muhammed el-Buharî-Hadis kitaplarını yazdı[7] Müslim bin Haccac (815-875) Sahih-i Müslim adında hadis kitapları yazdı[8] Muhammed ibn İsa et-Tirmizî (824-892) Câmi et-Tirmizî[9] isimli hadis kitabını yazdı Ahmad Ibn Yahya al-Baladhuri (Ölümü 892) Erken tarih eseri olan meşhur Futuh el-Buldan ile, Asilzâdelerin soyağaçları olarak tanınan ikinci bir tarih kitabı daha yazdı
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbn Mâce (824- 887) Sünen-i İbn Mace isimli meşhur hadis kitabını yazdı
 
Ebû Dâvûd (817–889) Sünen-i Ebu Davud adıyla meşhur hadis kitabını yazdı
 
 
 
 
 
 
Muhammed ibn Yakûb el-Kuleyni (864- 941) Onikiciler Şiası tarafından kullanılmakta olan Kitabü'l-Kâfi isimli hadis kitaplarını yazdı
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Muhammed ibn Cerir el-Taberî (838–923) Peygamberler ve Krallar Tarihi ile meşhur Taberi Tefsiri'ni yazdı
 
Ebu'l-Hasan el-Eş'ari (874–936) "Makâlât el-İslâmîyîn", "Kitâb el-Luma", "Kitâb el-İbâna'en-Usûl el-Diyâna" isimli eserleri yazdı ve insanlara öğretti
 
 
 
 
 
 
İbn Babaveyh (923-991) Men lâ Yahzuruh-ul Fakih isimli Onikiciler Şia Mezhebi tarafından kullanılan fıkıh eserini yazdı
 
Şerif Razi (930-977) Onikiciler Şia Mezhebi tarafından kullanılan Nehc'ül-Belağa isimli eserini yazdı
 
Nasîrüddin Tûsî (1201-1274) İsmâilîyye ve İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye mezhepleri tarafından kullanılan fıkıh kitapları yazdı
 
 
El Gazali (1058–1111) Tasavvuf üzerine Mishkâtü'l-Enver,[10][11] Tehâfütü'l-Felâsife, ve Kimya-yı Saadet adındaki kitaplarını yazdı
 
Rumi (1207-1273) Tasavvuf hakkında Mesnevî ve Dîvân-ı Kebîr isimli kitapları yazdı
 
 
 
 
 
 
 
1: Peygamber Muhammed'in bazı yakınları 2: Medine'de öğretti 3: Irak'ta öğretti 4: Suriye'de çalıştı 5: Peygamber Muhammed'in sözlerini toplamak için sürekli seyahat etti ve hadis kitapları yazdı 6: İran'da çalıştı
[12][13][14][15][16][17][18][19]
  1. ^ Ramazan Şeşen, Müslümanlarda Tarih- Coğrafya Yazıcılığı, sf 30.
  2. ^ Sabri Hizmetli, İslam Tarihçiliği Üzerine, s.125.
  3. ^ Mahmut Es’ad Seydişehrî, Tarih-i Din-i İslam (Medhal), s. 12.
  4. ^ [1]
  5. ^ Zubair Ali ZaiIs Fiqh ul-Akbar Imaam Abu Haneefah's book. Taken from The Story of the Fabricated book and the Rabbaanee Scholars, pg. 19-20. Trns. Abu Hibbaan and Abu Khuzaimah Ansaari.
  6. ^ [2]
  7. ^ [3]
  8. ^ [4]
  9. ^ [5]
  10. ^ [6]
  11. ^ [7]
  12. ^ Understanding Women in Islam: An Indonesian Perspective By Syafiq Hasyim Page 67 [8]
  13. ^ [9]
  14. ^ [10]
  15. ^ Understanding Women in Islam: An Indonesian Perspective By Syafiq Hasyim. Page 67
  16. ^ ulama, bewley.virtualave.net
  17. ^ 1.Proof & Historiography - The Islamic Evidence. theislamicevidence.webs.com
  18. ^ Atlas Al-sīrah Al-Nabawīyah. Darussalam, 2004. Pg 270
  19. ^ Umar Ibn Abdul Aziz, Imam Abu Muhammad ibn Abdullah ibn Hakam (Ölümü 829) tarafından

Bazı önemli eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Kitab et-Tarih ve’l-Meb’as ve’l-Meğazî
  2. Ahbâru Mekke
  3. Kitab et-Tabakât
  4. Fütûh eş-Şam
  5. Fütûh el-Irak
  6. Fütûh el-Cezîre
  7. Kitap el-Cemel
  8. Maktel el-Hüseyn
  9. es-Sîre
  10. Ezvâc en-Nebî
  11. Kitab er-Ridde ve’d-Dâr
  12. Harb el-Evs ve’l-Hazrec
  13. Kitabü Sıffin
  14. Vefât en-Nebî
  15. Emr el-Habeşe ve’l-Fil
  16. Kitab es-Sakîfe ve Bey’ati Ebi Bekr

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]