Tevfik Esenç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Tevfik Esenç (1904, Hacıosman, Manyas – 7 Ekim 1992, Hacıosman, Manyas) Ubıhçayı son konuşan kişidir. Ataları Türkiye'ye 1860'lardaki Çerkes Sürgünü sonucunda gelmiştir. Kendisi tüm ömrünü Manyas'ın Hacıosman köyünde geçirmiştir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Esenç, Hacıosman köyünde Ubıhça konuşan ebeveynleri tarafından büyütülmüştür. Kendisi aynı köyde muhtarlık da yapmıştır. Esenç'in Ubıhça'yı konuşan son birey olması Fransız dilbilimci Georges Dumézil'in dikkatini çekmiştir. Georges Dumézil ve ekibinin Esenç'in sesini kaydederek oluşturduğu veri sadece Ubıhça hakkında değil, Ubıhlar'ın kültürü, mitolojisi ve gelenekleri hakkında da geniş bilgi sağlamıştır. Bu konuda kendisi, yaşadığı süre boyunca sürekli başvuru kaynağı olmuştur.

Akıcı bir şekilde Türkçe konuşabilen Esenç, Dumézil'in kayıtlarına göre standart Ubıhça konuşmaktadır. Tevfik Esenç, 7 Ekim 1992'de 88 yaşındayken ölmüştür. Mezarı başına yazılmasını istediği ithaf şu şekildedir: "Bu Tevfik Esenç'in mezarıdır, o Ubıhça'yı konuşan son kişiydi."

Etkileri ve hakkında yapılan çalışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

İsmet Arasan, Tevfik Esenç'i ve Ubıh dilinin trajedisini anlatan Son Sesler adlı belgesel filmi Eylül 1987'de tamamladı. Bagrat Shinkuba’nın The Last of the Departed kitabı da 1990 yılında Son Ubıh adıyla Türkçe yayınlandı.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dumezil, Georges 2000. Kafkas Halklarının Mitolojisi (çeviren: Musa Yaşar Sağlam). Ankara: Ayraç Yayınları.
  • Shinkuba, Bagrat 1990. Son Ubıh - Bir Çağa Tanıklık (özgün adı: The Last of the Departed, çeviren: Hande Canlı). İstanbul: Tümzamanlar Yayıncılık.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]