Teişebaini

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Teişebaini
Erivan, Ermenistan
Karmir Blur Hill.JPG
Karmir-Blur / Kızıl-Tepe
Tipi Kale
İnşası 600-650
İnşa eden II.Rusa[1]
Bugünkü durumu Kalıntılar
Halka açık mı ? Evet

Teişebaini (Teşebani, modern Karmir-Blur/Kızıl-Tepe; Ermenice: Կարմիր Բլուր) Karmir-Blur'deki antik Urartu Kalesi'nin yer aldığı tepeye verilen isimdir. Urartu Transkafkasyası'nın başkentiydi. Ermenistan'ın Erivan ilinin yakınlarındadır. Kulesi, surları, büyük kapıları, tören alanı olan bir hükümet merkeziydi. Şehir, kraliyet sarayı ve surların içerisinde kalan kale ile birlikte 110 dönümlük (0.45 km2) arazi üzerindeydi.[2]

Karmir-Blur/Kızıl-Tepe'de bulunan bir tablet.

Şehrin bulunduğu yerdeki tepenin renginin kızıllığı nedeniyle Karmir-Blur / Kızıl-Tepe olarak adlandırılmaktadır. Tepenin renginin kırmızımsı olması, vaktiyle şehrin yakılmasıyla neticesinde tüften yapılan üst duvarların ufalanması ve böylece tepenin kızıla bürünmesi nedeniyledir. Şehrin duvarlarının alt kısmı daha güçlü taşlardan yapıldığı için hala ayaktadır.

Arkeolojik sitenin bugünkü durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Açık havada kalan sıkıştrılmış kil kütlesinin zamanla yok olması neticesinde kale duvarları kolayca erozyona maruz kalmış, tuğlalar erimiş, aktif aşınma sebebiyle surlar tahrip olmuş ve günümüzdeki manzara ortaya çıkmıştır.

Teişebaini'nin aşınmaya uğramış olan surlarının günümüzdeki görüntüsü
KarmirBlurView06.jpg
TeishebainiWall05.jpg
Yerleşkenin genel görünümü Teişebaini surlarının yapısı
Surlar bazalt taşların üzerine tuğla kullanmak suretiyle inşa edilmiştir. Çevre şartlarının etkisiyle günümüzde kale duvarları tamamen yok olmağa yüz tutmuş ve tahrip olmuş vaziyettedir.


Volkanik Bazalt taşlardan oluşan Teişebaini surlarının temel duvarları
TeishebainiWall04.jpg TeishebainiWall06.jpg Yerevan, Armenia1.jpg
Surların volkanik bazalt kaya parçacıklarından oluşan ve arkeolojik çalışmalar sırasında kısmen kurtarılabilen bölümleri


Karmir-Blur (Kızıl-Tepe) arkeolojik kazı alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Karmir-Blur, Kızıl-Tepe anlamına gelmektedir. Teişebaini Kalesi'nin yer aldığı tepenin civarları Karmir-Blur mıntıkası olarak adlandırılmakta, antik kalenin yer aldığı tepe ise "Teişebaini Kalesi" olarak adlandırılmaktadır.

Kızıl-Tepe (Karmir-Blur) arkeolojik kazı alanı
KarmirBlurView.jpg
Urartu Helmet Fragment 1.jpg
Karmir Blur Town.JPG
Sol taraf: Karmir-Blur (Kızıl-Tepe) mevkii.Orta: Teyşebaini Kalesi kazılarında ele geçirilen yaklaşık olarak I. Argişti dönemine ait olan bronz başlık kalıntısı. Sağ taraf: Kızıl-Tepe (Karmir-Blur) arkeolojik çalışmaları neticesi ortaya çıkarılabilen harabeler.


Teişebaini Kalesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir zamanlar site, büyük kapılara sahip ve yüksek payanda duvarları ile çevrili bulunan Ararat Kalesi ile zemin katı büyük depolama odalarından müteşekkil bir hükümet merkezi idi. Şehir, kraliyet sarayı ve surlarıyla birlikte toplam 110 dönüm (0.45 km2) bir alan üzerinde konuçlandırılmıştı.[2]

Teişebaini Kale Şeması
Karmiblurskoy arkeolojik keşifine göre.
Teishebaini 04.png
Semboller:
Tahıl ambarları
Bira ve bira depolama
Susam yağı imâlat atölyesi
Şarap Depoları
Merkez kapısı
Batı kapısı (yardımcı kapı)
Avlu
Komutanın Konutu
Arşiv (Çivi yazılı bir tablet bulundu)
Koordinat: (Gri) hatlarının her bir 50 metre aralıkla çizilmiştir..
Karmir-Blur/Kızıl-Tepe'de bulunan Teişebaini Kalesi. (Mimarî görüntüsü.)



Kale arşivinde bulunan çivi yazılı bir tabletten anlaşıldığı kadarıyla, depolar, sütunlu salonlar, ve küçük evlerden oluşan iç kale, hem valinin ikametgahı olarak kullanılmakta, hem de üretim atölyeleri de dahil olmak üzere çok sayıda iş binaları, bir susam yağı atölyesi, bira fabrikaları, tahıl ambarları, peynir, et, süt ve diğer başlıca gıda ürünlerini muhafaza edebilmek için yapılmış depolar ile silah, demir ürünleri, seramik, v.b. maddelerin depolanabilmesi için yapılmış odaları ihtiva etmekteydi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ian Lindsay and Adam T. Smith, A History of Archaeology in the Republic of Armenia, Journal of Field Archaeology, Vol. 31, No. 2, Summer, 2006:173.
  2. ^ a b Sir Banister Fletcher, Sir Banister Fletcher's a History of Architecture - Sahife 74.

Bibliografya[değiştir | kaynağı değiştir]