Tafoni

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Tafoni, kaya yüzeyinde oyuk biçimindeki bir aşınma şeklidir.Kurak, yarıkurak, sıcak bölgelerde granitoid yerlerde kayaların çukur yerleri ile gölgede kalan bölümlerinde, kılcallığa bağlı olarak oluşan 1 metre yada daha büyük çukurluklara denilmektedir.Nemli ve ılıman bölgelerdeki daha küçük boyutlu Tafonilere “bal peteği erozyonu,arı yuvası” gibi adlar verilmektedir.

Tafoni
[1]Kaliforniya kıyılarındaki Tafoni oluşumu

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Tafoni kelimesinin kökeni belirsizdir. Tafoni Yunancada mezar anlamına gelen “taphos” kelimesinden gelir. Tafoni ile ilgili bilinen en eski yayın 1882 yılında ortaya çıkmıştır.

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıyı bölgelerinde ve kurak alanlarda tuzlu malzemenin ayrışmasına ve ayrıca mikroorganizmaların aşındırmasına veya ufalanmaya yol açan günlük sıcaklık değişmelerine bağlı olarak meydana gelir.Tafoni granit ve kireçtaşı gibi granül bir kayanın içinde bulunmaktadır.Tafoniler küçük mağara özellikleride göstermektedir.Bunlar genellikle bir yamaç,uçurum veya kayaların aralarında ortaya çıkmaktadır. Tafoni dünyanın her bölgesinde, genellikle gruplar halinde her türlü ortamda bulunabilirler; ancak deniz bölgelerinde,gelgit alanları ile yarı kurak ve kurak çöllerde çok miktarda bulunmaktadır. Ayrıca granitik kayaçlarda da görülür. Oluşumlarında litoloji ve iklim değişiklikleri etkili olmuştur.

Tafoninin küçük versiyonlarına “Alveol” denir. Alveollerin oluşumlarının tuz ayrışması sonucu olduğu öne sürülmüştür.Bunlar Hindistan'ın Thar Çölü,Jodhpur-Ajmer,Ürdün’ün Petra kenti,Kıyı Kaliforniya bölümünde bulunur.Ayrıca Dünya genelinde Kutup bölgelerinde ve Antarktika’da bulunmaktadır.

Resim galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Jeomorfoloji Sözlüğü - Güney Emrullah,Meydan Ali,Bozyiğit Recep - Çizgi Kitapevi Şubat 2014, Sayfa 202
  • Stoppato, Marco, and Alfredo Bini. Deserts. Buffalo: Firefly Books (U.S.) Inc., 2003. ISBN 1-55297-669-6 pp. 30–32.
  • Owen, Athena M., 2007, Tafoni Caves in Quaternary Carbonate Eolianites: Examples from the Bahamas. Tafoni and weathered stone basins, in Geomorphology (G. Pope ed.) Masters Thesis, Mississippi State University, 179 pp.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • www.tafoni.com Comprehensive explanation of tafoni, explanations of how they form, images, references