Semantic MediaWiki

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Semantic MediaWiki
SemanticMediaWiki Logo.png
Geliştiren(ler) çeşitli
Güncel sürüm 1.8.0
(02.12.2012)
Programlama dili PHP
Yazılım türü MediaWiki geliştirmesi
Platform Platform Bağımsız
Lisans GPL
Resmî sitesi Semantic MediaWiki

Semantic MediaWiki (SMW), MediaWiki'ye yapılan ve wiki sayfalarındaki anlamsal veriyi etiketlemeye yarayan bir geliştirmedir. Bu sayede bir wiki, anlamsal wiki şeklini almaktadır. Bu şekilde etiketlenmiş veriler, anlamsal aramalarda, ilgili sayfaların birleştirilmesinde, harita benzeri formatlarda, takvim benzeri yapılarda kullanılabilir ve RDF ve/veya CSV biçimlerinde dışa aktarılabilir.

Yazarlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün otuzun üzerinde geliştiricisi olan Semantic MediaWiki, ilk olarak Markus Krötzsch, Denny Vrandečić ve Max Völkel tarafından 2005 yılında yayınlanmıştır. Krötzsch ve Vrandečić, halen birincil geliştirici sıfatını taşımaktadır. Geliştirme, Karlsruhe Üniversitesi'ne bağlı AIFB Enstitüsü tarafından Avrupa Birliği destekli bir araştırma projesi olarak sürdürülmektedir.

Temel söz dizimi[değiştir | kaynağı değiştir]

SMW içindeki her etiketleme, sayfayı "özne,yüklem,nesne" şeklinde üçlemeler kullanarak başka bir sayfa ya da bir tür veri değeri olan başka verilerle bağlayan bir "özellik"tir (property).

Örneğin Almanya hakkındaki sayfayı düşündüğümüzde, burada bulunan bilgi, başkentin Berlin olduğunu içerecektir. Yani "Almanya" sayfasındaki "Almanya'nın başkenti Berlin'dir" anlamını taşıyan söz dizimi şu şukilde olacaktır:

 ... [[Has capital::Berlin]] ...

Bu örneği incelersek, üçleme şu şekilde olacaktır: Germany—has capital--> Berlin (Özne—yüklem--> nesne).

Bu yolla, Almanya'nın nüfusu da belirtilebilir. "Almanya'nın nüfusu 82,060,000'dur" anlamına gelen söz dizimi şu şekilde olacaktır:

 ... [[Has population::82,060,000]] ...

SMW'nin sorgulama araçları kullanılarak, nüfusu belli bir sınırın üzerinde olan(mesela 50 milyon) tüm ülkeleri ve başkentlerini listeleyen bir sayfa yaratılabilir. Bu sayfada Almanya ve buan bağlı olarak başkent Berlin yer alacaktır.

Kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Semantic MediaWiki, sayısı bilinmeyen gizlilere ek olarak tüm dünyada bilinen 200'ün üzerinde açık wikide kullanılmaktadır[1][2]. Kaydadeğer açık wikilere örnek olarak Metacafe wiki, SNPedia, Metavid, MetaBase, Math Images Project, Amerikan Enerji Bakanlığı'nın Açık Enerji Bilgisi'si[3], Sunlight Foundation'ın OpenCongress wikisi ve Break.com'un Chickipedia'sı verilebilir.[4][5]

Bunun yanı sıra, kendi içinde SMW'yi kullanan organizasyonlara örnek olarak Pfizer[6], Harvard Pilgrim Sağlık Merhezi[7], Johnson & Johnson[8], Pasifik Kuzeybatı Ulusal Laboratuvarı[9], Metropolitan Sanat Müzesi[10] ve Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı[11] verilebilir.

SMW, son yıllarda özellikle sağlık alanında ortak olarak oluşturulan biomedikal ontoloji ve terminolojiler sayesinde çok büyük aşama kaydetmiştir[12](Örnekler: Mayo Kliniği, Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsü, Dünya Sağlık Örgütü ve Stanford Üniversitesitarafından ortak geliştirilen LexWiki, Neurolex ve 3M Sağlık Bilgi Sistemleri tarafından yönetilen Concept Hub wiki).

Ayrıca Semantic MediaWiki, en az iki adet wiki farm Web sitesi tarafından desteklenmektedir: Referata tarafından öntanımlı olarak[13] ve kullanıcı isteği üzerine Wikia.

Vikipedi'de kullanılması önerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Akademik Topluluk'un kimi üyleri, SMW'nin ortaya çıktığı ilk andan beri SMW'nin Vikipedi'de kullanılması fikrini savunmaktadır[14]. 2006 yılında Max Völkel et al. tarafından yayınlanan bir makalede Vikipedi hakkında "İçeriği makinalar tarafından neredeyse hiç anlaşılamıyor. İçeriği hakkındaki yapısal bilgi, örneğin konseptlerin kendi aralarındaki ilişkisi, ne formalize edilebilir, ne de otomatik olarak işlenebilir. Yani, nümerik verinin değeri sadece basit metin olarak bulunmaktadır ve bu yüzden de asıl anlamı işlenememektedir."[15]

2010 yılında Technology Review'da yayınlanan bir çevrimiçi makalede, Wikimedia Kurumu Direktör Yardımcısı Erik Möller, Wikimedia'nın da mantıksal yetileri Vikipedi'ye kazandırma niyeti olduğunu ancak Semantic MediaWiki'nin doğru karar olup olmadığı konusunda emin olmadıklarını, çünkü bunun Vikipedi'nin performansında olumsuz bir etki yaratıp yaratmayacağının bilinmediğini belirtti[16].

Başka geliştirmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Semantic MediaWiki tarafından sunulan veri yapılarını kullanan, MediaWiki tabanlı çeşitli geliştirmeler bulunmaktadır. En kaydadeğer olanları şunlardır:

  • Semantic Forms - Mantıksal veri kullanan sayfalar eklemek ve onları değiştirmek için kullanılan, kullanıcılar tarafından oluşturulan formlar oluşturmayı sağlar.
  • Halo - Grafiksel ve basit arayüzü ile mantıksal verinin oluşturulması, elde edilmesi, üzerinde gezilmesi ve düzenlenmesini mümkün kılar.
  • Semantic Drilldown - Bir wikideki mantıksal veriyi görüntülemek için bir tarayıcı sunar.
  • Semantic Result Formats - Mantıksal veriyi göstermek için grafikler, matematiksel fonksiyonlar, takvimler, vb. gibi birçok araç sunar.
  • Semantic Maps - Çesitli harita servislerini kullanarak mantıksal veriyi coğrafi olarak gösterir.

Topluluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Semantic MEdiaWiki geliştiricileri ve kullanıcıları için en önemli resmi araç SMWCon etkinliğidir. Bugüne kadar biri 2010 Mayıs'ında, Cambridge/Massachusetts'te[17], diğeri de 2010 yılı Eylül ayında Amsterdam'da[18] olmak üzere iki adet SMWCon etkinliği düzenlendi. Amsterdan etkinliğindeyaklaşık 40 katılımcı vardı. Daha öncesinde ise SMW topluluğu için ilki 2008 yılı Kasım ayında Cambridge'deki kullanıcı toplantısı, ikincisi 2009'un Mart ayında Stanford/Kalifornia'da gerçekeşen ve daha az resmi olan toplantı ve üçüncüsü de 2009 yılı Kasım ayında Karlsruhe/Almanya'da gerçekleşen SMW Kampı olmak üzere üç adet etkinlik gerçekleştirildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Atıflar
  1. ^ SMW List
  2. ^ SMW FAQ
  3. ^ DOE Launches New Website to Bring Energy Technology Information to the Public, press release, December 9, 2009
  4. ^ Active sites list on Semantic MediaWiki Community Wiki
  5. ^ Semantic MediaWiki testimonials page
  6. ^ Bio-IT World 2009, Track 3
  7. ^ Wikify Your Metadata! Integrating Business Semantics, Metadata Discovery, and Knowledge Management, March 16, 2010, EnterpriseDataWorld Conference Schedule
  8. ^ knowIT, a semantic informatics knowledge management system, WikiSym 2009, Laurent Alquier, Keith McCormick and Ed Jaeger
  9. ^ Semantic MediaWiki Projects at the Pacific Northwest National Laboratory
  10. ^ Bringing the Semantic Web to Museums, Paul Miller, January 27, 2009
  11. ^ Flexible, purposive SMW use, SMWCon Spring 2010, Clarence Dillon
  12. ^ Semantic Wikis: A Comprehensible Introduction with Examples from the Health Sciences. Maged N. Kamel Boulos. Journal of Emerging Technologies in Web Intelligence, Vol. 1, No. 1, August 2009.
  13. ^ Get Your MediaWiki Hosting Here, Jennifer Zaino, SemanticWeb.com, December 1, 2008
  14. ^ Markus Krötzsch, Denny Vrandecic, Denny Vr, Max Völkel (2005), Wikipedia and the Semantic Web - The Missing Links, Proceedings of Wikimania 2005, doi:10.1.1.59.6920 
  15. ^ M Völkel, M Krötzsch, D Vrandecic (2006), Semantic MediaWiki, Proceedings of the 15th international conference on World Wide Web, ISBN 1-59593-323-9, http://portal.acm.org/citation.cfm?id=1135863 
  16. ^ Wikipedia to Add Meaning to Its Pages, Tom Simonite, Technology Review, July 7, 2010
  17. ^ Spring 2010 SMWCon homepage
  18. ^ Fall 2010 SMWCon homepage
Genel

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Semantic MediaWiki ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.