Sarah Bernhardt

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sarah Bernhardt
Nadar'ın Sarah Bernhardt portresi
Nadar'ın Sarah Bernhardt portresi
Doğum 22 Ekim 1844
Fransa
Ölüm 26 Mart 1923
Fransa
Meslek Tiyatro oyuncusu

Sarah Bernhardt (d. 22 Ekim 1844 - ö. 26 Mart 1923) tiyatro aktrisiydi. Ününü Avrupa'da 1870'lerde duyurdu, ve bunun ardından Avrupa ve Amerika'da aranılan biri oldu. Ünü ciddi drama aktrisi olarak gelişti ve "Kutsal Sarah" takma adını aldı.

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Paris'de Rosine Bernardt olarak doğan Bernhardt; "Youle" ismiyle tanınan Julie Bernardt isminde Hollandalı Musevi bir hayat kadınının hayatta kalan evlilik dışı en büyük kızıydı.

Geçimini sağlayabilmek için, kariyeri aktrislik ve hayat kadınlığınını bir karışımıydı - bu zamanlarda, her iki meslek de bir bakıma skandaldı; ancak hayat kadınları sosyal çevrelerde kabul edilmekteydi ve eğitimli olmaları durumunda eşit olarak görülmekteydiler. Bu vesile ile hayat kadınlığının yanı sıra bazı durumlarda daha saygı duyulan bir mesleğe ek iş olabiliyordu. Duc de Morny sponsorluğunda 1859 yılında tiyatro eğitimi için Convervatoire de Musique et Declamation okutuldu.

Sahne kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

William Downey'in Sarah Bernhardt portresi
Yazık, zavallı Yorick., Sarah Bernhardt Hamlet rolünde. Oyunun V. bölüm, I. Kısımında elindeki Yorick'in kafatasına bakarken. (James Lafayette, c. 1885–1900)

Sahne kariyeri 1862'de başlayan Sarah; ünlü Fransız okulu Comedie Francaise'de bir öğrenciydi. Ünü de 1870'li yıllarda Avrupa'da yayıldı ve Amerika'da New York'a kadar uzandı. Kısa bir süre sonra dramatik aktris olarak bir ün kazandı ve "Kutsal Sarah" lakabını bu dönemin en ünlü aktrislerinden biri olması sayesinde kazandı. Liane de Pougy de başta olmak üzere birçok genç kadını aktris olarak yetiştirdi ve eğitti.

Görsel sanatlar ve kayıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir sahne sanatçısı olsa da; Bernhardt birçok prodüksiyonda kayıt diyalogları da yaptı. Bunlardan ilki de; Jean Racine'in Phedre'sini Thomas Edison'un New York City'i 1880'lerde ziyareti sırasında okumasıydı. Aktrisliğinin yanı sıra; görsel sanatlarla da ilgilendi; ressamlık ve heykeltıraşlığın yanı sıra; Antonio de La Gandara'ya da modellik yaptı. Bunun yanı sıra birçok kitap ve oyun da yayınladı.

Bernhardt'ın ayrıca opera üzerinde de etkisi olmuştur. Tosca ve Salome örneğin; operanın en tanınmış iki kadın kahramanı Bernhardt'ın oyunlarında yazdığı karakterler üzerineydi.

Sosyal hayatı, evlilikleri ve ilişkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ligne prensi, Belçikalı soylu Charles-Joseph-Eugene-Henri ile bir ilişkisi oldu ve bu ilişkide tek çocuğu olan Maurice Bernhaardt (1864) doğdu. (Prens ise Polonya prensesi Maria Jablonowska (d. 1863 - ö. 1914) ile evlendi) Daha sonraki sevgilileri arasında sanatçılar da vardı. En tanınmışları, Gustave Dore, Georges Clarin, Mounet-Sully, Lou Tellegen, Alphonse Mucha da bunların arasındaydı. Mucha ise tanınmış Art Nouveau'sunu Sarah üzerine yapmıştı.

Daha sonraki yıllarda Yunanlı Aristides Damala (Jacques Damala) isimli aktör ile Londra'da 1882 yılında evlenen Sarah'ın bu evliliği her ne kadar kâğıt üzerinde Sarah 1889'da 34 yaşında ölümüne kadar sürse de; daha ilk yıllarında sona ermişti ve sebebi de genç aktörün morfin bağımlılığıydı.Bu evliliğin son yıllarında da İngiltere kralı Edward VII. ile bir ilişki yaşamıştır.

Sessiz film kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sarony Napoleon'un Sarah Bernhardt portresi

Bernhardt ayrıca sessiz filmlerin en ünlü aktrislerinden biriydi. 1900 yılında Hamlet olarak Le Duel d'Hamlet'i oynamıştı (Teknik olarak bu tam olarak bir sessiz film değildi, silindirler sayesinde film gösterilirken bir yandan da diyaloglar dinleniyordu) Bu filmle beraber 8 filmde ve 2 biyografi filminde oynadı. En son filmi Sarah Bernhardt a Belle-Isle (1912) günlük hayatını anlatan bir filmdi.

Sarah Bernhardt Fransız Legion D'Honeur (Onur nişanı)'nı 1914'de aldı.

Kariyerinin sonları[değiştir | kaynağı değiştir]

1915'de, ciddi bir sakatlığın 10 yıl ardından, ayağı kesildi ve tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kaldı. Yine de, kariyerine ayakta durabilmesi için tahta bir protez ayak kullanarak devam etti. 1915'te Amerika'da başarılı bir turnenin ardından; Fransa'ya geri döndü ve kendi prodüksiyonlarında ölene kadar oynadı.

Başarıları Daniel (1920), La Gloire (1921) ve Regine Armand (1922) yi de içerdi. Fiziksel durumu yüzünden sahne üzerine hareket edemiyordu ancak yaşlılığına rağmen değişmeyen sesi ile izleyicileri etkileyebiliyordu. 26 Mart 1923'de hayal ettiği gibi sahnede öldü ve Fransa'daki Pere Lachaise Mezarlığı'na gömüldü.

Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dans les Nuages, Impressions d'une Chaise Charpentier (1878)
  • L'Aveu, drame en un acte en prose (1888)
  • Adrienne Lecouvreur, drame en six actes (1907)
  • Ma Double Vie (1907; as My Double Life, 1908)
  • Un Coeur d'Homme, pièce en quatre actes (1911)
  • Petite Idole (1920; as The Idol of Paris, 1921)
  • L'Art du Théâtre: la voix, le geste, la prononciation, etc. (1923; as The art of the Theatre, 1924)

Tiyatro kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sarah Bernhardt Kleopatra rolünde
  • 1862: Racine'in Iphigénie'i, ilk rolü
  • 1862: Eugène Scribe - Valérie
  • 1862: Molière - Les Femmes Savantes
  • 1864: Labiche & Deslandes, Un Mari qui Lance sa Femme
  • 1866: T & H Cognard - La Biche aux Bois
  • 1866: Racine - Phèdre - (Aricie)
  • 1866: Pierre de Marivaux - Le Jeu de l'Amour et du Hasard (Silvia)
  • 1867: Molière - Les Femmes Savantes (Armande)
  • 1867: George Sand - Le Marquis de Villemer
  • 1867: Georges Sand - "François le Champi" (Mariette)
  • 1868: Alexandre Dumas, père Kean (Anna Damby)
  • 1869: Coppée -La Passant, (Zanetto); ilk sahne başarısı.
  • 1870: George Sand - L'Autre
  • 1871: Theuriet - Jeanne-Marie
  • 1871: Coppée - Fais ce que Dois
  • 1871: Foussier ve Edmond La Baronne
  • 1872: Bouilhet - Mademoiselle Aïssé
  • 1872: Hugo - Ruy Blas (Doña Maira de Neubourg, Queen of Spain)
  • 1872: Dumpère Mademoiselle de Belle-Isle (Gabrielle)
  • 1872: Racine - Britannicus (Junie)
  • 1872: Beaumarchais - Le Mariage de Figaro
  • 1872: Sandeau - Mademoiselle de la Seiglière
  • 1873: Feuillet - Dalila (Princess Falconieri)
  • 1873: Ferrier - Chez l'Avocat
  • 1873: Racine - Andromaque
  • 1873: Racine - Phèdre (Aricie)
    Sarah Bernhardt Theodora rolünde
  • 1873: Feuillet - Le Sphinx
  • 1874: Voltaire - Zaire
  • 1874: Racine - Phèdre (Phèdre)
  • 1875: Bornier - La Fille de Roland
  • 1877: Hugo - Hernani (Doña Sol)
  • 1879: Racine - Phèdre (Phèdre)
  • 1880: Émile Augier - L'Aventurière
  • 1880: Legouvé & Scribe - Adrienne Lecouvreur
  • 1880: Meilhac & Halévy - Froufrou
  • 1880: Dumas fils' La Dame aux Camélias (Maguerite)
  • 1882: Sardou - Fédora
    • Sardou - Théodora (Theodora, Empress of Byzantium)
  • 1887 : La Tosca de Victorien Sardou
    • Dumas fils' La Princesse Georges
  • 1890: Sardou - Cléopâtre, Cleopatra
  • 1893: Lemaître - Les Rois
  • 1894: Sardou - Gismonda
  • 1895: Molière - Amphytrion
  • 1895: Magda(translation of Sudermann - Heimat)
  • 1896: La Dame aux Camélias
  • 1896: Musset - Lorenzaccio (Lorenzino de' Medici)
  • 1897: Sardou - Spiritisme
  • 1897: Rostand - La Samaritaine
  • 1898: Catulle Mendès Medée
  • 1898: La Dame aux Camélias (Marguerite Gautier)
  • 1899: Shakespeare - Hamlet (Hamlet)
  • 1900: Rostand - L'Aiglon L'Aiglon
  • 1903: Sardou - La Sorcière
  • 1904: Maeterlinck - Pelléas et Mélisande (Pelléas)
  • 1906: Ibsen - The Lady From the Sea
  • 1906: Mendès' La Vierge d'Avila (Saint Theresa)
  • 1911: Moreau - Queen Elizabeth (Queen Elizabeth)
  • 1913: Bernard - Jeanne Doré (Jeanne Doré)

Film kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1900: Le Duel d'Hamlet (Hamlet)
  • 1908: La Tosca (Tosca)
  • 1911: La Dame aux Camélias (Camille)
  • 1912: Adrienne Lecouvreur (Adrienne Lecouvreur)
  • 1912: Elisabeth Reine d'Angleterre (Kraliçe Elizabeth)
  • 1912: Sarah Bernhardt à Belle-Isle (kendisi)
  • 1915: Mères Françaises (Kızılay hemşiresi)
  • 1915: Ceux de Chez Nous (biyografi)
  • 1916: Jeanne Doré (Jeanne Doré)
  • 1921: Daniel
  • 1923: La Voyante

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]