Radikal Sol Koalisyon

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Radikal Sol Koalisyon
Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς
Synaspismós Rhizospastikís Aristerás
Kısaltma SYRİZA
Genel başkan Alexis Tsipras
Kuruluş tarihi 2004 (birlik)
22 Mayıs 2012 (siyasi parti olarak)
Merkez Atina
İdeoloji Demokratik sosyalizm
Antikapitalizm
Sosyalizm
Siyasi pozisyon Merkez Sol
Uluslararası üyelik Avrupa Solu Partisi
Resmî renkleri Pembe
Yunan Parlamentosu
71 / 300
Avrupa Parlamentosu
1 / 22
Bölgeler
17 / 725
www.syriza.gr

Radikal Sol Koalisyon (SYRIZA) (Yunanca: Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς, Synaspismós Rhizospastikís Aristerás), Yunanistan'da kurulmuş sosyalist bir partidir. Çok farklı çevrelerden ılımlı veya uç çeşitli sol hareketlerin Synaspismos hareketi önderliğinde birleşmesiyle oluşmuştur. Parti lideri Synaspismos'un eski lideri Alexis Tsipras'tır. Parti içinde Troçkistlerden yeşillere, Maoistlerden Avrokomünistlerine kadar on üç farklı sol grup ve çeşitli bağımsız politikacılar bulunmaktadır.

Geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Aleksi Çipras, SYRIZA Parlamento Lideri, 2009

SYRIZA 2004 seçimlerinden önce resmen kurulmuş olduğu halde kuruluş kökeni Solun Birliği ve Ortak Hareketi için Dialog Alanı (Yunanca: Χώρος Διαλόγου για την Ενότητα και Κοινή Δράση της Αριστεράς) hareketine dayandırılabilir.[1] Bu hareket, farklı ideolojileri ve tarihsel gelişimleri de olsa 1990'ların sonunda Yunanistan'da önem kazanmış birtakım konularda ortak tavır ortaya koyan birtakım Yunan Solu hareket örgütlerinin birleşmesiyle ortaya çıktı. Bunlardan bazıları Kosova Savaşı, özelleştirmeler, bireysel ve toplumsal haklardır [2]. Hareket, katılan kesimlere çeşitli konularda ortak hareket etme kolaylığı sağladı:

  • Maaş ve sosyal güvenlik sistemlerindeki neoliberal törpüleme ve reformlara karşı,
  • Yeni Terörle Mücadele Yasası'na karşı,
  • Yunanistan'ın Cenova'daki 27. G8 zirvesine katılımına karşı.[3]

Bu hareket, siyasi bir oluşum olmaktan ziyade katılımcı parti ve örgütleri birleştirme çabasıydı. Bu birleşim, 2002 yerel seçimlerinde[4] bazı seçim ortaklıklarına gidilmesini sağladı ve bunların en başarılısı da, Manolis Glezos'un liderliğinde, Atina-Pire'deki işbirliğiydi. Hareket, ayrıca Avrupa Sosyal Forumu'nda Yunan Sosyal Forumu'nun[5] oluşmasını sağladı.

2004 Genel Seçimi[değiştir | kaynağı değiştir]

SYRIZA tam anlamıyla bu seçimlerde doğdu. Önceden hareketin içinde yer almış pek çok örgüt seçim ortaklığı arayışına girdi.[6] Bu da Ocak 2004'te Radikal Sol Koalisyonu'nun kurulmasını sağladı.[7] 2004'te Radikal Sol Koalisyonu'nu oluşturan partiler şunlardı:

Yunanistan Komünist Örgütü (KOE) ise koalisyona katılmama kararı aldı.[8] Seçimde koalisyon 241.539 oy (toplam oyların 3,3'ü) aldı ve parlamentoya altı üye gönderdi. Bütün üyelerin koalisyonun en büyük partisi Synaspismos'tan olması ise parti içinde tartışmaları körükledi.

Kriz ve yeniden doğuş[değiştir | kaynağı değiştir]

Alekos Alavanos

2004 seçimlerinden sonra daha küçük partiler Synaspismos'u anlaşmalarına uymamakla suçladı ve onların bir üyelerinin istifa etmesini ve onun yerine AKOA'dan Yannis Banias'ın vekil seçilmesini istedi.[9] Koalisyon içinde tansiyon yükseldi ve Uluslararası İşçilerin Solu'nun bölünmesiyle ve Kokkino'nun kurulmasıyla sonuçlandı; ancak bu partiler koalisyondan ayrılmadılar.

Seçimden üç ay sonra Synaspismos 2004 Avrupa Parlamentosu seçimleri için koalisyondan bağımsız yarışmaya karar verdi ve bazı küçük koalisyon partileri feminist Farklı bir Avrupa için Kadınlar hareketini desteklediler. (Yunanca: Γυναίκες για μια Άλλη Ευρώπη)[10]

Bu değişim, Koalisyon'un koyu savunucusu Alekos Alevanos'un Synaspismos başkanı seçilmesi [11] ve eski başkan Nikos Konstantopoulos'un istifasıyla hız kazandı.

Koalisyon, Avrupa Sosyal Forumu'nu 2006 Mayısı'nda Atina'da başarıyla toplayarak ve 2006 yerel seçimlerinde Atina ve Pire'de iyi sonuçlar alarak daha da güçlendi. 30 yaşındaki Alexis Tsipras Atina'dan aday gösterildi ve bu durumu Alavanos, Synaspismos'un "genç nesle açılması" diye niteledi.

2007 genel seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Radikal Sol Koalisyon 2007 seçimlerinde büyük bir sürpriz yaptı (16 Eylül) ve oylarını 120.000 arttırarak tüm oyların %5.04'ünü aldı. Anketler de buna yakın sonuçlar gösteriyor ve yüzde 4 ile 5 arasında bir sonuç çıkabileceğine işaret ediyordu.[12] Seçimden önce, 22 Haziran'da, partiler ortak bir bildirge yayınladılar. İmzalanan "Radikal Sol Koalisyon Bildirgesi", Koalisyon'un yarışacağı ortak sahayı ve de siyasi ittifakın temelini özetliyordu.[13] 2007'deki Koalisyon 2004'ünkinden de büyük oldu. 20 Haziran 2007'de Yunanistan Komünist Örgütü (KOE) Koalisyon'a katılacağını açıkladı.[14] 21 Ağustos'ta çevreci Ekolojik Müdahele (Yunanca: Οικολογική Παρέμβαση) de katılma kararı aldı[15] ve 22 Ağustos'ta, Demokratik Sosyal Hareket (DIKKI) de katılacağını açıkladı.[16] 2 Eylül'de Kasasyon Mahkemesi (Areios Pagos), DİKKİ'nin iç prosedürlere uymadığına hükmetti ve adını seçimlerde yazmama kararı aldı. SYRIZA ve DİKKİ ise mahkemenin özgür seçimlere müdahale ettiğini iddia ederek kararı sert bir biçimde eleştirdi.[17]

Son gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

6 parti lideri 2009 seçimleri öncesinde beraber televizyon tartışmasına katıldı. Alexis Tsipras (SYRIZA lideri) ortada.

27 Kasım 2007'de Alavanos, başkanlığa kişisel nedenlerden ötürü yeniden başvurmayacağını açıkladı.[18] 5. Parti Kongresi'nde Synaspismos, 33 yaşındaki Atina yerel yöneticisi Alexis Tsipras'ı 10 Şubat 2008'de parti başkanı seçti. Alavanos ise SYRIZA'nın meclisteki lideri olma sıfatını Tsipras'ın o dönem milletvekiki olmamasından ötürü sürdürdü. Tsipras Yunan seçmeni arasında ün kazandı ve anketlerde SYRIZA'nın oyunu yüzde 18'e kadar çıkardı.[19] 2008 Haziranı sonunda Xekinima Koalisyon'a katılacağını bildirdi.[20] Avrupa Parlamento seçimleri sırasında ise SYRIZA oyları %4,7'ye kadar düştü ve sadece Nikos Hountis parlamentoya seçilebildi. Bu durum iç çekişmeye yol açtı ve Synaspismos başkanı Alekos Alavanos'un Yunan meclisinden önce istifa etmesi, ardından istifasını geri çekmesiyle sonuçlandı.[21] Ekim 2009'daki Yunan genel seçimlerinde SYRIZA %4,6 oy aldı (2007'den ufak bir düşüş) ve 13 vekil gönderdi. Bunlardan biri SYRIZA'nın meclis lideri olacak Tsipras'tı.

Haziran 2010'da Ananeotiki ("Yenilenmiş Kanat") isimli radikal sosyal demokrat kanadı Synapsismos'tan e SYRIZA'dan ayrıldı. Bu ise SYRIZA'nın vekil sayısını dokuza düşürdü. Ayrılan 4 vekil Demokratik Sol Parti (Yunanistan)'yi kurdu.

Lucas Papademos önderliğindeki koalisyon hükümetine duyulan tepki sonucu (Kasım, 2011) SYRIZA kitlesel destek kazandı ve Yunanistan Komünist Partisi ve Demokratik Sol Parti gibi, anketlerde oyunu arttırdı. 2012 Mayıs seçimlerinden önce desteği yüzde 10-12 bandına çıktı.[22] PASOK'tan kopan Üniter Hareket de Mart'ta Koalisyon'a katılmıştı.

Mayıs 2012 seçimlerinde parti, Meclis'teki sandalye sayısını dört katına çıkararak ikinci büyük parti oldu.

Seçimden sonra Tsipras, Yunan cumhurbaşkanı tarafından hükümeti kurması için davet edildi; ancak meclisteki sayı yetersizliğinden ötürü Sol bir hükümet kuramadı. Bunun üzerine Tsipras başkanın kemer sıkma taraftarı partilerle bir koalisyon hükümeti kurulması teklifini reddetti.[23]

SYRIZA, Avrupa Birliği tarafından külfeti özellikle emekçiler üzerine yıkılan krizi önleyici tasarruf tedbirlerinin kaldırılması taraftarı bir partiydi. Yunanistan siyasetinin tüm dengeleri bu sonuçla değişti ve AB destekçisi partiler hükümet kuracak çoğunluğu sağlayamadı. Böylece tüm Avrupa ve dünya ekonomisini yakından ilgilendiren "tasarruf tedbirleri" uygulamaları büyük bir çıkmaza girdi, ülkede işleyebilecek bir hükümet kurulamadığı için seçimlerin yenilenmesi kararı alındı. Haziran seçimlerinde SYRIZA Yunan seçiminde birinci olan partiye verilen 50 ekstra sandalyeyi alabilmek için tekrar aday oldu ve bu sefer bir sol koalisyon değil, tekil bir parti olarak yarıştı.[24]

SYRIZA, 17 Haziran 2012 günü yapılan seçimlerde Yeni Demokrasi Partisi'nin hemen gerisinde %26 oy oranıyla 2. parti oldu ve 71 milletvekili çıkardı.

Katılan Partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

2007'de Koalisyon tarafları gösterisi. Synaspismos, AKOA, DIKKI ve Kokkino ile Koalisyon bayrakları görülebilir.

Bazı eklentilerle birlikte Koalisyon üyeleri şimdilik aşağıdaki gibidir:[25]

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

2004'ten beri sonuçlar
(yıl linkleri seçim sayfasıdır)
Yıl Seçim türü Aldığı oy % Vekil
2004
Parlamento
241,539
3.26%
6
2007
Parlamento
361,211
5.04%
14
2009
Avrupa Parlamentosu
240,898
4.70%
1
2009
Parlamento
315,627
4.60%
13 (sonra 9)
2012a
Parlamento
1,061,265
16.78%
52
2012b
Parlamento
1,469,417
27.12%
71

Avrupa Parlementosu[değiştir | kaynağı değiştir]

SYRIZA'nın Avrupa Parlementosu'nda bir üyesi bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ ""Alan basın toplantısı"". 2001-05-15. http://www.syn.gr/gr/keimeno.php?id=2664. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  2. ^ Yunanistan, SYRIZA göçmen ve eşcinsellere haklar vaat ediyor. Il grande colibrì, 2012-06-14
  3. ^ Ayrışmayı aşmak,Georges Mitralias makalesi, June 2001
  4. ^ "Seçim işbirlikleri kataloğu". http://www.epohi.gr/local_government_220902.htm. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  5. ^ "Yunan Sosyal Forumu". http://www.socialforum.gr/english_index.htm. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  6. ^ Synaspismos basın toplantısı, 17 Aralık 2003
  7. ^ 15/01/2004 makale BBC'nin Yunanca bölümünden alınmıştır.
  8. ^ KOE basın toplantısı, Şubat 2004
  9. ^ 28/09/2004 makale gazete Epohi
  10. ^ 23/05/2004 makalesi Epohi gazetesi
  11. ^ Alavanos'un kurultay konuşması kurultayda
  12. ^ İngilizce Wikipedia girdisi
  13. ^ Full text Bildirge'nin tümü
  14. ^ "Στον ΣΥΡΙΖΑ προσχώρησε η Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας". in.gr. http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=811154&lngDtrID=244. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  15. ^ Ecological Intervention basın toplantısı[ölü/kırık bağlantı]
  16. ^ DIKKI basın toplantısıŞablon:Ölü link
  17. ^ 2/9/2007 DIKKI basın toplantısı[ölü/kırık bağlantı]
  18. ^ "Synaspismos basın toplantısı". Synaspismos. 2007-11-27. http://www.syn.gr/gr/keimeno.php?id=8163. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  19. ^ Governing New Democrats Still Lead in Greece, Angus Reid makalesi.
  20. ^ Χριστίνα Ζιάκα (2008-06-10). "Απόφαση του Ξεκινήματος για συμμετοχή στο Συριζα" (Greek). Ξεκίνημα. http://www.xekinima.org/news/display.php?tbl=news&id=604. Erişim tarihi: 2008-06-15. 
  21. ^ "Alavanos karar değiştirdi.". HR-Net. 2009-06-23. http://www.hri.org/news/greek/apeen/2009/09-06-23.apeen.html#05. Erişim tarihi: 2012-05-17. 
  22. ^ İngilizce Wikipedia,Greek legislative election, 2012
  23. ^ "Yunan uç sol lider hükümet taleplerini reddediyor: resmi". Reuters. 2012-05-13. http://www.reuters.com/article/2012/05/13/us-greek-radical-left-leader-rejects-coa-idUSBRE84C0E920120513. Erişim tarihi: 2012-05-18. 
  24. ^ "Ενιαίο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ (SYRIZA tek parti oldu)" (Yunanca). Ta Nea. 22 May 2012. http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4723068. 
  25. ^ List of participants, Koalisyon sitesi[ölü/kırık bağlantı]
  26. ^ Anagnostou, Dia (2006), "Deepening Democracy or Defending the Nation? The Europeanisation of Minority Rights and Greek Citizenship", Politics and Policy in Greece (Routledge): ss. 128, http://books.google.co.uk/books?id=_WEqNHp5m-UC&pg=PA128&dq=dikki+greece+social+democratic&hl=en&sa=X&ei=YqtjT9byDseyhAfIyZiiCA&ved=0CGsQ6AEwCQ#v=onepage&q=dikki%20greece%20social%20democratic&f=false 
  27. ^ "Greece: Directory", Central and South-Eastern Europe 2004 (Europa Publications): ss. 294, 2003, http://books.google.co.uk/books?id=5J_gAU8c9NIC&pg=PA280&dq=Democratic+Social+Movement+greece&hl=en&sa=X&ei=36djT5LKNsSzhAe9zuWKCA&ved=0CDsQ6AEwAg#v=onepage&q=Democratic%20Social%20Movement%20greece&f=false 
  28. ^ a b c Magone, José M. (2003), The Politics of Southern Europe: Integration into the European Union, Praeger Publishers, ss. 152, http://books.google.co.uk/books?id=KOj2BwVxczUC&pg=PA152&dq=synaspismos+democratic+socialist&hl=en&sa=X&ei=QW1iT-zKFou6hAfj59iQCA&ved=0CDoQ6AEwAg#v=onepage&q=synaspismos%20democratic%20socialist&f=false 
  29. ^ Backes, Uwe; Moreau, Patrick (2008), Communist and Post-Communist Parties in Europe, Vandenhoeck & Ruprecht, ss. 571–575, http://books.google.co.uk/books?id=H23Pv4Ik3vMC&pg=PA571&dq=Coalition+of+the+Left+of+Movements+and+Ecology+democratic+socialist&hl=en&sa=X&ei=gG1iT-bdKcW2hAe46YyYCA&ved=0CDYQ6AEwAQ#v=onepage&q=Coalition%20of%20the%20Left%20of%20Movements%20and%20Ecology%20democratic%20socialist&f=false 
  30. ^ Magone, José M. (2003), The Politics of Southern Europe: Integration into the European Union, Praeger Publishers, ss. 151, http://books.google.co.uk/books?ei=QW1iT-zKFou6hAfj59iQCA&id=KOj2BwVxczUC&dq=synaspismos+democratic+socialist&q=synaspismos+eurocommunist#v=snippet&q=synaspismos%20eurocommunist&f=false