Neurospora crassa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Neurospora crassa
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Fungi (Mantarlar)
Bölüm: Ascomycota
Sınıf: Ascomycetes
Takım: Sordariales
Familya: Sordariaceae
Cins: Neurospora
Tür: N. crassa
Binominal adı
''Neurospora crassa''
Shear & B.O. Dodge

Neurospora crassa, asklı mantarlara ait bir kırmızı ekmek mantarı türüdür. "Sinir sporu" anlamına gelen Neurospora ismi sporların üzerindeki çizgilerin aksonlara benzemesinden dolayıdır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

N. crassa, laboratuvarda kolay büyütülebildiği ve haploit hayat döngüsü genetik analizi kolay kıldığı için bilimde bir model organizma olarak ün yapmıştır. Neurospora genetiği üzerinde araştırma yapan Edwart Tatum ve George Wells Beadle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazanmıştır. Beadle ve Tatum, N. crassa'yı X ışınlarına maruz bırakıp mutasyonlara yol açmış, sonra da belli enzimlerde bozukluklardan kaynaklanan metabolik bozukluklar gözlemlemişlerdir. Bu deneyler, iki araştırmacıyı belli genlerin belli proteinleri kodladığı sonucuna ulaştırmış, "bir gen, bir enzim" hipotezine ortaya çıkarmıştır. Enzimlerin birden fazla proteinden oluştuğu farkedilince bu deyim "bir gen, bir polipeptit" olarak değiştirilmiştir.

Neurospora'da yapılan araştırmalar genetik ve epigenetik susturmanın örneklerini göstermiş, ritmik sporülasyonun çalışılması sonucunda güncel ritim mekanızmasının anlaşılmasında önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.

N. crassa'nın genomunun dizini 2003'te çözülmüştür. Yedi kromozomdan oluşan genom toplam 43 megabaz uzunluğunda olup yaklaşık 10.000 genden oluşmaktadır. Bu organizmadaki her bir gende ayrı birer mutasyon oluşturulmasını amaçlayan proje sürmektedir.

Doğal ortamında N. crassa tropik ve subtropikal bölgelerde yaşar. Orman yangınlarından sonra bitkilerin üzerinde büyüdüğü sıkça görülür.

Model organizma olarak avantajları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Genetik analiz yapmak kolaydır. Askosporların izole edilmesi yoluyla haploid hücreler kolayca elde edilebilir, tetrad analizi ile mayoz bölünmenin dört ürünü ayırdedilebilir. Ask ince uzun olduğu için Metafaz I'de birbirinden ayrılan hücreler yan yana dururlar. Bu özellik genlerin haritalanmasını yarar.
  • Konidyum adlı keselerde cinsiyetsiz sporlar üretilir. Bu sporlar ilginç Neurospora genotiplerinin izole edilmesini sağlar.
  • Genetik ve fizik kromozom haritaları mevcuttur.
  • Beslenme gereksinimleri basittir, büyüme hızı yüksek, kültürleme ucuz, jenerasyon süresi 3 haftadan kısadır.
  • Hayat döngüsünün vejetatif ve eşeysel evrelerinde farklı hücre tıpleri mevcuttur. Yaşamının çoğu haploit olduğu için gen ifadesini çalışmak kolaydır, baskın ve çekinik genler sorun yaratmaz.
  • Çeşitli moleküler ve genetik teknikler mevcuttur, örneğin ayarlanabilir promotörler, belli genomik konumlara DNA sokma yöntemleri, ve gerekli gen mutasyonlarının ölümcül olmamasını sağlama yöntemleri gibi.
  • Bilimsel camiaya açık, on binden fazla suştan oluşan bir kültür koleksiyonu gen mutasyonları, kromozom düzenlenmeleri ve doğal populasyonlardan izolatlar içermektedir.
  • Genetik transformasyon çok verimli olarak yapılabilir. Yeni genlerin nakavt mutasyonları genom projesi dahilinde sipariş edilebilir.
  • Pek çok millete yayılmış bir araştırma komünitesi bilimsel kaynaklarını ve sonuçlarını paylaşmaktadır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Neurospora crassa ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.