Navaholar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Navaholar
(Diné ya da Naabeehó)
Navajo-protraits.jpg
Toplam nüfus
300.048 (2011)[1]
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Amerika Birleşik Devletleri ABD
Diller

Navahoca, İngilizce

Din

Hıristiyanlık , geleneksel yerli inançları

İlgili etnik gruplar

Apaçiler


Navaho (veya Diné), Amerika Birleşik Devletlerinde Arizona, New Mexico ve Utah eyaletlerinde yaşayan ve Navahoca konuşan Atabaskların Güney Atabaskları grubundan Kızılderili halkıdır. 300.000 lik nüfuslarıyla ABD'deki federal olarak tanınan (Navajo Nation) en büyük yerli halktır. En yakın akrabaları Apaçiler ile birlikte Güney Atabaskları adı altında toplanırlar.

Yaşam yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel ana yurtları Dinétah adı verilen bölgedir. Navaho Uzun Yürüyüşü adlı etnik temizlik hareketinden sonra bugünkü yaşadıkları alana yerleştirildirler.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Arizona eyaletinde eski Fort Defiance (Navaho dilinde: Tséhootsooí) yakınında Navaholar (1873)

Navahoların doğuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Navahoların ne zaman Asyadan Kanadaya ordanda bugünkü oldukları yere geldikleri tam olarak belli degildir. Tahminlere göre MÖ 900 ile MÖ 1000 yılları arası bu bölgeye yerleştikleri düşünülmektedir.

19. yüzyıl Navaholar[değiştir | kaynağı değiştir]

1848 yılında Meksika, güneybatıyı Amerika Birleşik Devletleri'ne bırakınca Navaholarla olan sürtüşmeler arttı. Navaholar, İspanyol, Pueblo ve beyaz Amerikalıların yerleşim bölgelerine saldırmaya başladılar. Bu arada beyazlar Navaho topraklarını istilâ etmekle meşguldüler. Daha sonra Birleşik Devletler orduları Navaho topraklarına baskınlar düzenlemeye başladılar ve çeşitli yerlerde askeri karargâhlar kurdular. Nihayet, federal hükümet, Navahoları, Yeni Meksika'nun doğusunda Bosque Rodendo'da "rezervasyon" adı verilen Kızılderililere ayrılmış bölgeye yerleştirmeyi kararlaştırdı. 1863 yılında Albay Kit Carson yönetiminde bir grup asker Navaho topraklarına girerek çiftliklerini ve sürülerini yok etmiş ve 800 Navaholuyu da Bosque Rodendo'ya sürmüştür. Tarihte bu, "Uzun Yürüyüş" olarak bilinir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Navaho kilimi
Bir Navaho, maske ve vücut boyama içeren tören kıyafetiyle (1904)

Navahoların geleneksel barınakları hogan adı verilen yapılardır. Navaholar halı ve kilimleriyle de bilinir.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Navahoca

Navaholar, Atabask dilleri içerisindeki bir dil olan Navaho dilini konuşmaktadır. II. Dünya Savaşı'nda Amerikan ordusu zorlu kriptolama yöntemlerine bir çözüm olarak Navaho dilini kullanmıştır.

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Navaholar ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Donovan, Bill. "Census: Navajo enrollment tops 300,000." Navajo Times 7 July 2011 (retrieved 26 July 2012)