Max Frisch

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Max Frisch
Max Frisch. İsviççre devlet anma sikkesi 2011
Max Frisch. İsviççre devlet anma sikkesi 2011
Doğum 15 Mayıs 1911(1911-05-15)
Zürih, İsviçre
Ölüm 04 Nisan 1991 (79 yaşında)
Zürih, İsviçre
Vatandaşlık İsviçre
Milliyet Almanca konuşan İsviçreli
Meslek Oyun yazarı, gazeteci, mimar, filizof
Dönem Modernizm

Max Frisch (15 Mayıs 1911, Zürih - 4 Nisan 1991, Zürih), İsviçreli bir yazar ve mimardı. Kendisi savaş sonrası edebiyatının Alman dilindeki en önemli yazarları arasında sayılır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Max Frisch, 1911'de bir mimar olan babası Franz Bruno Frisch ve annesi Karolina Bettina Frisch in oğlu olarak Zürih te doğmuştur.

Zürih üniversitesin de başladığı Alman Filolojisi eğitimini 1933 deki babasının ölümü üzerine, maddiyat sorunları sebebiyle yarıda bırakmak zorunda kaldı. " Neue Zürcher Zeitung" da muhabir olarak çalışmaya başladı.

1942 yılında Zürih kentinin bir mimari yarışmasında "Freibades Letzigraben" ( bugün ismi Max Frisch-Bad olarak geçer) ilk ödülünü kazanarak kendi mimar bürosunu açmıştır. 1949 yılında inşa edilen yer Frisch'in en büyük tek mimari yapısı olarak kalmış ve günümüzde kültür anıtı olarak bulunmaktadır. Aynı yıl Frisch, Gertrud Constanze ile evlenmiş, iki kız, 1943 (Ursula) ve 1949 (Charlotte), bir oğlu, 1944 (Hans Peter) olmuştur.

1947 yılında Bertolt Brecht ve Friedrich Dürrenmatt ile tanışmıştır. 1951'de Rockefeller- Bursu bir sene Amerika Birleşik Devletleri oturumunu kendisine sağlamıştır. 1954 yılında ailesinden ayrılmış, 1955 yılında mimari üzerine açtığı bürosunu kapatmış ve bundan böyle yalnızca yazar olarak yaşamaya karar vermiştir.

1959 yılında karısından resmi olarak boşanan Frisch Ingeborg Bachmann ile bir ilişki yaşamıştır. 1962 yılındaysa, 51 yaşındaki Frisch, 23 yaşındaki öğrenci Marianne Oellers ile tanışmıs, ilk olarak birlikte yaşayıp sonrasında evlenmiştir. Birliktelik 1979 yılına değin sürmüştür.

1991 yılında Max Frisch Zürihte ki dairesinde kanser sonucu vefat etmiştir. Max Frisch'in bir mezarı bulunmamakla beraber, külleri arkadaşları tarafından ateşte savrulmuştur.

Edebi yönü[değiştir | kaynağı değiştir]

Max Frisch'in edebi eserlerinde genel olarak şu konular işlenmiştir:

  • Birey tam bir kesinlikle kendi kimliğine nasıl ulaşabilir?
  • İnsan kendi biyografisini nasıl oluşturabilir?
  • İnsan hayatında bilimin ve zihnin rolü çerçevesinde, doğa-insan ilişkilerinde insanın yetersizlikleri
  • Toplumda insana yüklenen kimlik ile kişinin kendi olmak istediği kimlik arasındaki uyuşmazlık

Max Frisch en fazla kimlik problemi üzerinde durmuştur. "Kendine bir kimlik çizmemelisin" (du sollst dir kein Bildnis machen) cümlesi adeta Max Frisch'le özdeşleşmiş bir cümledir.

Frisch, eserlerinde ülkesi İsviçreyi de sorgulamaktan geri kalmamıştır. Ama aynı zamanda yine kimlik problemi ışığı altında bu kez toplumların kimlik problemlerini tartışmaya açmıştır. Frisch, eserlerinde kıvrak zekasıyla dikkati çeken kurgulamaları, antik zamanla birleştirdiği kendi çağının problemlerine ironik ve Brecht tiyatrosundan daha saldırgan bir üslupla Alman dilindeki en etkileyici ve önemli isimlerden biri olmayı başarmıştır.

Alıntılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bazen bana öyle geliyor ki, savaşın bizden aldıklarından bahsetmektense daha iyi bir toplumun oluşumundan ya da benzeri şeylerden bahsedilen kitaplar okunmayacak kadar anlamsız, fuzuli, sorumsuz, sıkıcı, değersiz ve izin verilemez. Zaman "Ben-Anlatıcı" zamanı değil. Yine de bütün "ben" lerde insanlığı tamamlar ya da eksiltir, başka hiçbir şeyi değil.

Önemli eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Max Frisch ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.