Kurşun tetra-etil

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tera-ethyl-lead-chemical.png

Kurşun tetra-etil (Pb(C2H5)4), benzinin oktan sayısını ayarlamak ve benzinli motorların vuruntu yapmasını engellemek için kullanılan bir kimyasal maddedir.

Bir benzinin yanma kalitesi oktan sayısı ölçütü ile belirlenir. Oktan sayısı sınıflandırması, saf izooktanın oktan sayısı 100 olarak kabul edilerek yapılır.

Oktan sayısının belirlenmesi için, benzin örneği özel bir test motorunda farklı sıkıştırma oranlarında kontrollü şartlarda yakılır. Elde edilen sonuçlar aynı motorda kullanılan izooktan ve normal heptan karışımıyla karşılaştırılır. İzooktan vuruntusuna yakın kalitede yanar, normal heptan ise vuruntuya yol açar. Benzin örneği ile aynı sonuçları veren izooktan ve normal heptan karışımındaki izooktanın hacimce yüzdesi oktan sayısı olarak tanımlanır.

Zararları nelerdir[değiştir | kaynağı değiştir]

NFPA 704

NFPA 704.svg

2
3
3
 


Kurşun tetra-etilin NFPA 704 kodu

Türkiye'de ve başka ülkelerde kurşunsuz olarak adlandırılan benzinler de dahil olmak üzere tüm benzinler kurşun bileşikleri içermektedirler. Bu benzinlerin yanması ile bir miktar kurşun atmosfere karışır, bu durum doğa üzerinde olumsuz etkilere yol açar.

Kurşunsuz benzine göre süper benzinde 12 kat daha fazla kurşun bulunmaktadır.

Türkiye genelinde 2003 yılı verilerine göre benzinli araçlardan atmosfere atılan kurşun miktarı yaklaşık olarak 230.000 kg/yıldır. Şehir içi bölgelerde kurşun parçacıklarının ana kaynağı, süper benzin kullanan otomobillerdir.[1]

Benzin oktan sayısını ayarlamak için kullanılan daha az zehirli katkı maddeleri de mevcuttur.

Kurşunlu benzin yasakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Zararları anlaşılması üzerine dünyada kurşunlu benzine yasaklar getirilmiştir.

Ülkelerin yasağa geçiş tarihleri aşağıda belirtilmiştir:

Avrupa
  • AB : 1 Ocak 2000
    • Almanya: 1988
    • Avusturya: 1989
    • Polonya: 2005
    • Portekiz: 1999
    • Romanya: 2005 [2]
  • Bosna Hersek: 2009
  • İsveç: 1992
  • İsviçre: 2000
  • İzlanda:
  • Macaristan: 1999
  • Monako: 2000
  • Norveç:
  • Rusya: 2002 [3]
  • Sırbistan: 2010
  • Türkiye: 2006
Afrika

Kurşunlu benzin 2002 Dünya Zirvesi'nde başlatılan bir yasaktan sonra, tamamen 1 Ocak 2006 tarihinde kıta çapında aşamalı olarak kaldırıldı.[4]

Kuzey Amerika
  • Kanada: 1993
  • ABD: 1 Ocak 1996
    • Kaliforniya: 1992
  • Bahamalar:
  • Belize:
  • Bermuda:
  • Dominik Cumhuriyeti:
  • El Salvador:
  • Guatemala:
  • Haiti:
  • Honduras:
  • Kosta Rika:
  • Meksika: 1998
  • Nikaragua:
  • Porto Riko:
  • Trinidad ve Tobago: 2000


Güney Amerika
  • Arjantin: 1998
  • Bolivya:
  • Brezilya: 1989
  • Kolombiya: 1991 [5]
  • Peru: 2004
  • Şili: 2001 [6]
  • Venezuela: 2005
Asya
  • Bangladeş:
  • Çin: 2000
    • Hong Kong: 1999
  • Endonezya: 2006
  • Filipinler: 2000
  • Güney Kore: 1993
  • Hindistan: 2000
  • Japonya: 1986
  • Malezya: 2000
  • Nepal: 2000
  • Pakistan: 2001 [7]
  • Singapur: 1998
  • Sri Lanka: 1999
  • Tayland: 1996
  • Tayvan: 2000
Okyanusya
  • Avustralya: 2002 [8]
  • Guam:
  • Yeni Zelanda: 1996

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]