Kayboluş (film, 1988)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kayboluş
Spoorloos

"Kayboluş" (Spoorloos) filminin Fransızca sinema afişi.
Yönetmen George Sluizer
Yapımcı Anne Lordon
George Sluizer
Senarist Tim Krabbé
Tim Krabbé (roman)
George Sluizer (uyarlama)
Oyuncular Bernard-Pierre Donnadieu
Gene Bervoets
Johanna ter Steege
Müzik Henny Vrienten
Görüntü yönetmeni Toni Kuhn
Kurgu Lin Friedman
George Sluizer
Stüdyo Argos Films
Golden Egg
Ingrid Productions
MGS Film
Movie Visions
Dağıtıcı Pathé
The Criterion Collection (DVD)
Cinsi Sinema filmi
Türü Suç, dram, gerilim, gizem
Renk Renkli
Yapım yılı 1988
Çıkış tarih(ler)i 27 Ekim 1988, Hollanda
Ekim 1990, ABD
Süre 107 dakika
Ülke Hollanda Hollanda
FransaFransa ortak yapımı
Dil Felemenkçe ve Fransızca (yer yer İngilizce)
Bütçe 250.000 Gulden ($ 165.000)
Devam filmi The Vanishing (Kayboluş)
Diğer adları Kayboluş (Türkiye)
L'homme qui voulait savoir (Fransa)
Il mistero della donna scomparsa (İtalya)
Desaparecida (İspanya)
Spurlos verschwunden (Btı Almanya)
The Vanishing (İngilizce uluslararası adı)

Kayboluş[1], 1988 Hollanda-Fransa ortak yapımı psikolojik gerilim filmidir. Özgün adı Spoorloos olan filmin uluslararası adı The Vanishing dir. Ortak yapımcı ülke Fransa'da ise film L'homme qui voulait savoir adıyla gösterildi (Tr: Bilmek İsteyen Adam)

Senaryosunu Hollandalı gazeteci ve yazar Tim Krabbé'nin, 1984 yılında yayımlanmış Altın Yumurta (Het Gouden Ei) adlı kendi çok satan romanından uyarlayarak yazdığı filmi Fransız sinemacı George Sluizer yönetmiştir. Aynı zamanda filmin yapımcılarından da biri olan Sluizer romanın senaryolaştırılması aşamasında Krabbé'ye yardım etmiş, ayrıca filmin kurgusuna da katkıda bulunmuştur. Başlıca rollerinde Bernard-Pierre Donnadieu, Gene Bervoets, Johanna ter Steege ve Gwen Eckhaus'un oynadıkları filmin hüzünlü özgün müziğini Henny Vrienten yapmıştır. 1932'de Paris'te doğmuş olan yönetmen George Sluizer'in anne ve babası Hollanda ve Norveçliydi.

Beş yıl sonra 1993'te George Sluizer bu kez aynı filmi ABD'de The Vanishing adıyla ve Amerikalı oyuncularla yeniden çekti. Jeff Bridges, Kiefer Sutherland, Nancy Travis ve Sandra Bullock'un oynadıkları bu yeniden yapım film ilki kadar yankı uyandırmadı. Bu film de Türkiye'de yine "Kayboluş" adıyla gösterilmişti.[2][3]

Film, tatil için gitikleri Fransa'da bir benzin istasyonunda kız arkadaşı (Johanna ter Steege) esrarengiz bir şekilde kayıplara karışan Hollandalı bir gencin (Gene Bervoets) hikâyesini anlatmaktadır. Sonuçsuz kalan resmi arama çabalarından yıllar sonra, geçmişteki bu kaybından halâ büyük bir elem duyan genç adam, suçluluk duygusunun da etkisiyle yeni kız arkadaşıyla (Gwen Eckhaus) birlikte tekrar Fransa'ya dönüp kaybolan eski arkadaşını aramaya başlar.

Tarzı Alfred Hitchcock filmlerini anımsatan "Spoorloos" un tanıtım sloganlarından birinde "Hitchcock'a en büyük saygı duruşlarından biri.." ibaresi kullanılmıştır.

"Kayboluş", aralarında "Avrupa Film Ödülü", "Fantasporto" ve "Mystfest" in de olduğu bazı yarışma ve festivallerde tam 6 ödül kazandı. Film Hollanda'nın "En İyi Yabancı Film" Oscar'ı için yarışmaya gönderdiği filmdi. Ancak filmde Fransızca diyalogların Felemenkçe diyaloglardan daha fazla olmasından dolayı film yarışmadan diskalifiye edilmişti.

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Hollandalı genç çift Rex Hofman (Gene Bervoets) ve kız arkadaşı Saskia Wagter (Johanna ter Steege) otomobille Amsterdam'dan tatil için Fransa'ya gelirler. Fransa'nın manzaralı kırsalında yol alırken uğradıkları aynı zamanda bir dinlenme ve alışveriş merkezi de olan kalabalık benzin istasyonunda Rex'in kız arkadaşı Saskia, içecek birşeyler almak için girdiği tesiste birdenbire ortadan kaybolur. Rex'in kaybolan kız arkadaşını arama çabaları sonuçsuz kalır, polis de sonunda dosyayı rafa kaldırır.

Aradan üç yıl geçmiştir ama Saskia'nın kaybolmasını bir türlü kabullenemeyen suçluluk duygusu içindeki Rex bütün Fransa'da kız arkadaşını aramayı sürdürür. El ilanları ve kayıp afişleri bastırtır ve bunları uygun olan her yere asar. Bu arada Lieneke (Gwen Eckhaus) adında yeni bir kızla daha tanışmıştır ve Saskia'yı Fransa'da birlikte aramaktadırlar. Ancak Rex'in takıntılı ve inatçı tutumu sonunda Lieneke'yi bunaltır ve Lieneke Rex'i terkeder.

Bu arada bir dizi geriye dönüşle anlatıldığı üzere Saskia'yı Raymond Lemorne (Bernard-Pierre Donnadieu) adlı bir "sosyopat" ın (kendine koyduğu teşhis budur) kaçırmış olduğunu anlarız. Raymond aslında normal görünümlü orta sınıftan saygın bir kimya öğretmeni, iyi bir aile babasıdır. Kloroform koklatarak birçok kadını kaçırma girişimleri olmuştur, ama bütün bunları cinsel dürtülerle vb değil sadece böyle bir eylemi gerçekleştirip gerçekleştiremiyeceğini öğrenebilmek için, belki de tekdüze yaşantısına bir heyecan katmak için yapmaktadır.

Raymond, Rex'in astığı kayıp afişlerini görmüştür ve Rex'i uzaktan uzağa takip etmeye başlamıştır. Ona buluşma teklifleri içeren kartpostallar gönderir ama sürekli olarak da onu atlatır. Sonunda Rex'in önüne geçilemez fanatik saplantısından fazlaca etkilenen Raymond, onunla yüz yüze gelmeye karar verir ve buluşurlar. Raymond genç adama kız arkadaşını kendisinin kaçırdığını itiraf eder, ancak onun başına gelenleri öğrenebilmesi için bir tek şansının olduğunu söyler: Birlikte Saskia'nın kaybolduğu tesise gidecekler ve Saskia'nın yaşamış olduğu her deneyimi an be an Rex de yaşıyacak, yani onun geçtiği aynı yollardan geçecektir. Bunun ilk adımı olarak da Rex Raymond'un vereceği içine uyku ilacı koyulmuş kahveyi içecektir. Onca yıl sonra olup bitenleri öğrenmek için dayanılmaz bir arzu içinde olan Rex (Filmin Fransızca adı da Bilmek İsteyen Adam anlamına gelen L'Homme Qui Voulait Savoir dır zaten) kısa bir kararsızlıktan sonra istemeyerek de olsa ilaçlı olduğunu bildiği kahveyi içer ve kendini kaybeder. Bir tabutun içinde kendisine geldiği zaman diri diri gömülmüş olduğunu dehşet içinde anlar.

Oyuncu kadrosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuncu Rolü
Bernard-Pierre Donnadieu Raymond Lemorne
Gene Bervoets Rex Hofman
Johanna ter Steege Saskia Wagter
Gwen Eckhaus Lieneke
Bernadette Le Saché Simone Lemorne
Tania Latarjet Denise Lemorne
Lucille Glenn Gabrielle 'Gaby' Lemorne
Roger Souza İşletmeci
Caroline Appéré Kasiyer
Pierre Forget Çiftçi Laurent
Didier Rousset TV Muhabiri
Raphaeline Gisele Marzin
Robert Lucibello Öğretmen
David Bayle Lemorne (16 Yaşında)
Doumee Lady 'Prisunic'

Romanın film uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hollandalı gazeteci ve romancı Tim Krabbé'nin, 1984 yılında yayımladığı "Altın Yumurta" (Het Gouden Ei) adlı bestseller romanı iki kez sinemaya uyarlanmıştır. Bunların ikisini de Fransız sinemacı George Sluizer yönetmiş, ilkinin senaryosunu da yazarın kendisi yazmıştır. Bu filmler:

Yıl Ülke Filmin özgün adı Türkiye'deki adı Uyarlandığı roman-yazarı Yönetmen Senarist Oyuncular
1988 Hollanda Spoorloos Kayboluş Altın Yumurta- Tim Krabbé George Sluizer Tim Krabbé Bernard-Pierre Donnadieu, Gene Bervoets,Johanna ter Steege, Gwen Eckhaus
1993 ABD The Vanishing Kayboluş Altın Yumurta- Tim Krabbé George Sluizer Todd Graff Jeff Bridges, Kiefer Sutherland, Nancy Travis, Sandra Bullock

Benzer filmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Johanna ter Steege, Saskia rolündeki performansıyla "Avrupa Film Ödülü"nü almıştı.

Roman ve ona dayandırılmış olan bu filmin ana teması (kaçırılma olayı) 1901 yılında gerçekleştirilmiş olan "Paris Sergisi"'yle ilişkilendirilmiş bir şehir efsanesine dayanmaktadır. Efsaneye göre bir anne ve kızı bu sergiye gitmek için yola çıkarlar. Konakladıkları otelde anne eşyalarını yerleştirirken kızı da yakınlarda bir mağazaya alışverişe gider. Kız otele geri döndüğünde annesinin ortadan kaybolmuş olduğunu görür. Otelde hiç kimse annesini gördüğünü hatırlayamaz. Bu kayboluş efsanesine dayanan "Spoorloos" tan başka filmler de yapılmıştı. Bunlar[4]:

Yıl Film Yönetmen
1938 The Lady Vanishes Alfred Hitchcock
1950 So Long at the Fair Terrence Fisher
1970 And Soon the Darkness Robert Fuest
1973 Dying Room Only (TV) Philip Leacock

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Schneider, Steven Jay (2005). Ölmeden Önce Görmeniz Gereken 1001 Film. Caretta Yayınevi. ss. sayfa 760.  Türkçe isim için referans.
  2. ^ "The Vanishing (1993)" (İngilizce). IMDb. http://www.imdb.com/title/tt0108473/. Erişim tarihi: 25 Eylül 2009. 
  3. ^ "Kayboluş (1993)" (Türkçe). sinematurk.com. http://www.sinematurk.com/film_genel/22304/Kaybolus. Erişim tarihi: 25 Eylül 2009. 
  4. ^ "Spoorloos (1988)/trivia" (İngilizce). IMDb. http://www.imdb.com/title/tt0096163/trivia. Erişim tarihi: 25 Eylül 2009. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]