Şehir efsanesi
Şehir efsanesi (İngilizcesi: Urban Legend, veya Urban Myth) modern çağın kulaktan kulağa yayılan doğruluğu şüphe götürür, uydurma folklorik hikâyelerine verilen addır.[1][2]
Birçok folklorik hikâyede olduğu gibi şehir efsanelerinin her zaman uydurma ve gerçek dışı olduğu söylenemez ama genelde çarpıtılmış, abartılmış ve heyecan katılmış hikâyelerdir.[3]
Bu hikâyelerin isimlerinin "şehir efsanesi" olmasına rağmen konularını şehirden almaları gerekmez. Sadace onları geleneksel folklorik hikâyelerden ayırdedebilmek için bu isimle anılırlar. Bu ayrımı daha iyi vurgulayabilmek için sosyologlar ve folklor araştırmacıları daha çok "çağdaş efsaneler" terimini tercih ederler.[4]
Şehir efsanelerinin bazıları aradan yıllar geçmesine ve ülkeden ülkeye yayılmasına rağmen hiç değişiklik geçirmezken bazılarının ülkelere veya yörelere göre modifikasyonları ortaya çıkmıştır. Gelişen teknoloji ve yeni trendlerle birlikte daha önce hiç duyulmamış yepyeni şehir efsaneleri de türetilmektedir. Son yıllarda bilgisayar ve internet kullanımının yaygınlaşması ile şehir efsanelerinin sayısı ve çeşitliliğinde bir artma görülmektedir
Japonların Haliç'i hiçbir ücret almadan temizlemeyi ama dipten çıkacakların kendilerinine verilmesini teklif ettikleri, buna karşılık Haliç'in dibinde bol miktarda altın olduğunu bilen yetkililerin de bu teklifi reddettiklerine dair hikâye en eski ve yaygın şehir efsanelerinden biridir[5][6]. 1940'ların başında Türkiye'de yaygın olan bir şehir efsanesi de “Hitler’in gizli Müslüman olduğu” idi. Aslında bunun bir Alman propagandası olduğu da ileri sürülmüştür.[7]
ABD'de kulaktan kulağa yayılan klasik şehir efsanelerinin en bilineni ise New York kanalizasyon sisteminde büyük timsahların yaşadığı ve zaman zaman insanlara saldırdığına dair olanıdır.[8] Hatta Ninja Kaplumbağalar çizgi karakterleri ve bundan uyarlanan filmler bu efsaneden esinlenilerek yaratılmışlardı.
Televizyon kanalı Discovery Channel'da 2003 yılından beri yayınlanmakta olan Efsane Avcıları (MythBusters)[9] adlı bir programda şehir efsanelerinin doğruluğu veya yanlışlığı bilimsel metodlarla ama eğlenceli bir tarzda kanıtlanmaya çalışılmaktadır.
Kaynaklar [değiştir]
- ^ http://urbanlegends.about.com/od/errata/a/urban_legends.htm
- ^ http://www.warphead.com/
- ^ http://www.howstuffworks.com/urban-legend.htm
- ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Urban_legend
- ^ http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=13926
- ^ http://haber.gazetevatan.com/haberdetay.asp?Newsid=32478&Categoryid=4&wid=1
- ^ "Bu Günü Anlamak İçin Geçmişe Bakmalı" (Türkçe). ASEKAM. http://www.asekam.com/yusuf-marangoz/bu-gunu-anlamak-icin-gecmise-bakmali.html. Erişim tarihi: 15 Ekim 2010.
- ^ http://urbanlegends.about.com/od/alligators/a/sewer_gators.htm
- ^ http://dsc.discovery.com/fansites/mythbusters/mythbusters.html
Dış bağlantılar [değiştir]
- sehirefsaneleri.net Türkçe şehir efsaneleri sitesi
- howstuffworks.com'da "Urban Legend"
- urbanlegends
- snopes.com çok sayıda şehir efsanesini sınıflandıran bir site
- tafkac.org bir diğer "şehir efsaneleri" kaynağı.
- photoshoptalent.com Şehir efsanelerinin photoshop'ta canlandırıldığı bir site
- discovery.com'da mythbusters TV programının sitesi.
- Yazar Selahattin Duman'ın Türk şehir efsaneleri hakkındaki eğlenceli yazısı
 |
Kültür ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
