Kapalıçarşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kapalı Çarşı sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Kapalıçarşı
Grand Bazaar Istanbul 2007 004.jpg
Kalpakçılarbaşı caddesi.
Bina
Tipi Çarşı
Yer İstanbul, Türkiye
Yapım
Başlama tarihi 1461
Zemin alanı 30.700 m²
Tasarım ekibi

Koordinatlar: 41°0′38.09″N, 28°58′4.56″E

Kapalıçarşı, İstanbul kentinin merkezinde yer alan dünyanın en büyük ve en eski kapalı çarşılarından biridir. Gün içerisindeki en yoğun zamanlarında içinde yarım milyona yakın insan barındırdığı söylenir.[1] Yılda 91 milyon turisti ağırlayan çarşı, dünyanın en fazla ziyaret edilen turistik mekanıdır.[2]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Grand Bazaar Istanbul 02.jpg

Kapalıçarşı'nın temeli 1461 yılında atılmıştır. Dev ölçülü bir labirent gibi, 30.700 metrekarede 66 kadar sokağı, 4.000 kadar dükkânı ile Kapalıçarşı, İstanbul’un görülmesi gereken, benzersiz bir merkezidir. Adeta bir şehri andıran, bütünü ile örtülü bu site zaman içerisinde gelişip büyümüştür. İçinde son zamanlara kadar 5 cami, 1 mektep, 7 çeşme, 10 kuyu, 1 sebil, 1 şadırvan, 24 kapı, 17 han vardı. Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılmıştır. 15. yüzyıl'dan kalan kalın duvarlı, bir seri kubbe ile örtülü eski iki yapının etrafı sonraki yüzyıllarda, gelişen sokakların üzerleri örtülerek, ekler yapılarak bir alışveriş merkezi haline gelmiştir. Geçmişte burası her sokağında belirli mesleklerin yer aldığı ve bunların da, el işi imalatının (manifaktür) sıkı denetim altında bulundurulduğu, ticari ahlak ve törelere çok saygı gösterilen bir çarşı idi. Her türlü değerli kumaş, mücevherat, silah, antika eşya, konusunda nesillerce uzmanlaşmış aileler tarafından, tam bir güven içinde satışa sunulurdu. Geçen yüzyılın sonlarında deprem ve birkaç büyük yangın geçiren Kapalıçarşı eskisi gibi onarılmışsa da, geçmişteki özellikleri değişikliğe uğramıştır.

Bütün dükkânların genişliği aynı olacak şekilde inşa edilmiştir. Her sokakta ayrı ürünün ustaları loncalar halinde bulunurdu (yorgancılar, terlikçiler vs.) Satıcılar arasında rekâbet kesinlikle yasaktı. Hatta bir usta, tezgâhını dükkânın önüne çıkarıp kalabalığa göstererek ürün işleyemezdi. Ürünlere devletin belirlediğinden yüksek fiyat konulamazdı. (bkz. Narh)

Günümüzde[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskiden esnafa olan güven duygusu halkın birikmiş parasının, bir banka gibi onlara verilmesine ve işletilmesine neden olurdu. Günümüzde birçok sokaktaki dükkânlar fonksiyon değişikliğine uğramıştır. Yorgancılar, terlikçiler, fesçiler gibi meslek grupları sadece sokak ismi olarak kalmıştır. Çarşının ana caddesi sayılan sokakta çoğunlukla mücevher dükkânları, buraya açılan yan bir sokakta altıncılar bulunur. Oldukça küçük olan bu dükkânlar değişik fiyat ve pazarlıkla satış yaparlar. Kapalıçarşı renk ve atraksiyon olarak her ne kadar eski canlılığını koruyor ise de, 1970’li yıllardan itibaren İstanbul’u ziyarete gelen turist gurupları için alışveriş olanakları, çarşının ana girişindeki modern ve büyük kuruluşlar tarafından sağlanmaktadır. Haliç kıyısındaki Mısır Çarşısı da daha küçük ölçüde bir kapalı çarşıdır. Galata semtinde 15. yüzyıl'da kalma diğer bir küçük kapalı çarşı da halen kullanılmaya devam etmektedir.

Kapalı Çarşı günün her saatinde hareketli ve kalabalıktır. Esnaf, ziyaretçileri ısrarlı olarak kendi mağazasına çağırır. Çarşı girişinde gelişen konforlu, büyük mağazalar Türkiye’de elde imal edilen ve ihracatı yapılan hemen bütün eşyayı satışa sunmaktadır. El halıları ve mücevherat geleneksel Türk sanatının en güzel örnekleridir. Bunlar kalite ve orijin belgeleri ile satılır ve dünyanın her tarafına garantili gönderme yapılır. Halı ve mücevheratın yanında meşhur Türk işi gümüşten yapılmış eserler, bakır, bronz hediyelik ve dekoratif eşya, seramik, oniks ve deriden mamul, üstün kaliteli, Türkiye hatıraları zengin bir koleksiyon oluştururlar.Batılı yazarlar, seyahatname ve anılarında Kapalıçarşı’ya geniş yer ayırmışlardır. Kapalıçarşı İstanbul'u süsleyen bir cennettir.

Sokaklar, kapılar ve hanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyazıt kapısı
Zincirli Han'dan görünüm
Sokaklar Hanlar Ana kapıları
Acıçeşme Ağa Beyazıt
Ağa Alipaşa Çarşıkapı
Altuncular Astarcı Çuhacıhan
Aminçiler Balyacı Kuyumcular
Araracıoğlu Bodrum Mahmutpaşa
Aynacılar Cebeci Nuruosmaniye
Basmacılar Çukur Örücüler
Çuhacıhanı Çuhacı Sepetçihan
Bitpazarı Hatipemin Takkeciler
Fesçiler İçcebeci Tavukpazarı
Ganiçelebi İmamali Zenneciler
Hacıhasan Kalcılar
Hacıhüsnü Kapılar
Hacımemiş Kaşıkçı
Halıcılar Kebapçı
Hazırelbiseciler Kızlarağası
İplikçiler Mercan
Kahvehane Perdahçı
Kalpakçılar Rabia
Karakol Safran
Karamanlıoğlu Sarnıçlı
Kavaflar Sarraf
Kazazlar Sepetçi
Keseciler Sorguçlu
Kilitçiler Varakçı
Kolancılar Yağcı
Koltukçu Yolgeçen
Kürkçüler Zincirli
Lütfullahefendi Evliya
Mercançıkmazı
Muhafazacılar
Mühürdaremin
Ortakazazcılar
Örücülerhamamı
Parçacılar
Perdahçılar
Püskülcüler
Reisoğlu
Ressam
Sahaflarbedesteni
Sandal
Sandalbedesteni
Serpuççular
Sıraodalar
Sipahi
Tacirler
Takkeciler
Tavukpazarı
Terlikçiler
Terzibaşı
Terziler
Tuğcular
Varakçıhan
Yağlıkçılar
Yarımtaşhan
Yeşildirek
Yorgancılar
Yüncühasan
Zenneciler

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Katie Hallam, ed. (2009) (İngilizce). The Traveler's Atlas: Europe. Londra: Barron's Educational Series. ss. 119. ISBN 0-7641-6176-8. "Istanbul's Grand Bazaar is said to have almost half a million people inside it at the busiest times of the day." 
  2. ^ TIME, 1-8 Aralık 2014 Double Issue, The Genius Issue, Briefing

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]