II. Gustaf Adolf

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
II. Gustaf Adolf
Gustav II Adolf by Merian.jpg
Gustaf II Adolf, Matthäus Merian'ın portre çalışması, 1632
İsveç Kralı
Hüküm süresi 30 Ekim 1611 – 6 Kasım 1632
Taç giymesi 12 Ekim 1617
Önce gelen IX. Karl
Sonra gelen Kristina
Babası IX. Karl
Annesi Kristina av Holstein-Gottorp
Doğum 9 Aralık 1594(1594-12-09)
Stockholm, İsveç
Ölüm 6 Kasım 1632 (37 yaşında)
Lützen, Saksonya

II. Gustaf Adolf, (Latince: Gustavus II Adolphus; d. 9 Aralık 1594, Stockholm, İsveç-ö. 6 Kasım 1632, Lützen, Saksonya), 1611-32 arasında İsveç kralı.

IX. Karl ile Holstein-Gottorplu Kristina'nın oğludur. Babasının çabasıyla sağlam bir eğitim gördü. 1611'de, Riksdag'ın onayıyla tahta çıktı. Gustaf, Knäred Antlaşması'nı imzalayarak Danimarkalılar ile sürdürülen savaşa son verdi (1613). Böylece Alvsborg'u geri aldıysa da Finnmark'ı bırakmak zorunda kaldı, buna karşılık boğazlardan geçen gemilerinin geçiş parasından muaf tutulmasını kabul ettirdi. 1617'de Rusya ile Stolbova Barışı'nı yaparak İngriya'yı, Estonya'yı ve Doğu Karelya'yı elde etti.

Gustaf, Oxenstierna Şansölyesinin ve soyluların yardımıyla reformlara girişti ve 1611 Şartı ile soyluların ayrıcalıklarını güvence altına aldı. Bu belge aynı zamanda Riksdag'a ve Riksrad'a savaşı veto etme hakkı veriyordu. Kral parasız okullar kurarak, Uppsala Üniversitesi'ne yeni bir düzen getirerek ve yeni üniversiteler açarak (Åbo, Dorpat) öğretimi geliştirdi. Aynı özeni orduda da gösterdi ve ulusal bir silah altına alma siyasetiyle birlikte sıkı bir dinsel disiplin uyguladı; önceliği ateşli silahlara vererek orduyu güçlendirdi (fişekle çalışan ve atış yeteneği yüksek alay bozanlar, iki ata bağlanmış ve menzili daha uzun, hareket edebilen toplar). Kral geliştirdiği savaş tekniğiyle de bir okul yarattı.

Gustaf, Katolik Habsburglar'a karşı Protestanlığın koruyuculuğunu ve savunuculuğunu yaptı. Polonya kralına karşı 1620'de Brandenburg seçici prensiyle ittifak kurdu ve prensi, kızı Maria-Eleonora ile evlendirildi. 1621'de Polonya'ya saldırdı, Riga'yı, Dorpat'ı, Doğu Prusya limanlarını ele geçirdi (1625). Eylül 1629'da, Richelieu'nün elçisi Charnecé'nin önerisi üzerine Altmark Ateşkes Antlaşması'nı imzaladı. Fransa ile, Habsburglar'a karşı Bärwalde Antlaşması'nı imzaladı (Ocak 1631). Böylece, Brandenburg'u işgal etti, Germen İmparatorluğu'nun ordularını, Breitenfeld Savaşı'nı (17 Eylül 1631) kazanmasında ona yardımcı olan müttefiki Saksonya'ya doğru püskürttü. Karşı-reform güçleri bozguna uğratıldı. Saksonyalılar Bohemya'yı ele geçirirken Gustaf da Pfalz üzerine yürüdü. Germen İmparatorluğu kuvvetlerini Lech'te yenilgiye uğrattı, Saksonya'da ulaşım yolları Wallenstein tarafından tehdit edilince Lützen Savaşı'na girişti; ama bu savaşta birliklerini yüreklendirirken öldürüldü.

Resmî unvanlar
Önce gelen:
IX. Karl
İsveç Kralı
1611 – 1632
Sonra gelen:
Kristina