XIII. Karl

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
XIII. Karl
Charles XIII of Sweden.jpg
İsveç Kralı
Hüküm süresi 6 Haziran 1809 - 5 Şubat 1818
Önce gelen IV. Gustav Adolf
Sonra gelen XIV. Karl Johan
Norveç Kralı
Hüküm süresi 4 Kasım 1814 - 5 Şubat 1818
Önce gelen Christian Frederick
Sonra gelen III. Charles
Eş(leri) Hedvig Elisabeth Charlotte
Babası Adolf Fredrik
Annesi Louisa Ulrika
Doğum 7 Ekim 1748
Stockholm, İsveç
Ölüm 5 Şubat 1818 (69 yaşında)
Stockholm, İsveç

Karl XIII (d. 7 Ekim 1748, Stockholm, İsveç-ö. 5 Şubat 1818, Stockholm, İsveç), 1809'dan sonra İsveç kralı, 1814-18 arasında İsveç-Norveç arasında kurulan birliğin ilk kralı.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kral Adolf Fredrik'in ikinci oğluydu. Ağabeyi Kral III. Gustaf tarafından Södermanland düklüğüne getirildi. Daha sonra Rus-İsveç Savaşı (1788–1790) sırasında donanma komutanı olarak görev yaptı. 1792'de ağabeyinin ölümü üzerine 13 yaşındaki yeğeni IV. Gustaf'ın naibi oldu. Gustaf'ın erginleşmesine kadar (1796) naiplik yaptı. Yetenekleri sınırlı, kişiliği de zayıf olduğu için, Gustaf'ın gücünü kanıtlamasına değin gerçek iktidar kralın danışmanı baron G. A. Reuterholm'ün elindeydi. Gustaf'ın Napoléon Savaşları sırasında izlediği başarısız politika sonucunda düşürülmesinin (Mart 1809) ardından Karl kral seçildi.

Karl'ın çocuğu olmadığı için Devlet Konseyi (Riksdag) önce Augustenborg ailesinden Dük Kristian August'u (sonradan Karl August) veliaht seçti. Onun 1810'da ölmesi üzerine, Napoléon'un mareşallerinden, Karl'ın evlat edindiği Jean-Baptiste Bernadotte (XIV. Karl Johan) veliaht yapıldı. Karl bundan sonra simgesel iktidarını sürdürdüyse de ölümüne değin veliaht prensin gölgesinde kaldı.

Kral olduktan sonra mutlakiyete son veren bir anayasayı kabul etmek zorunda kaldı. Hükümdarlığı döneminde İsveç, Finlandiya'yı Rusya'ya bıraktı (Fredrikshamn Antlaşması, 1809) ve Norveç'i aldı (Kiel Antlaşması, 1814).

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî unvanlar
Önce gelen:
IV. Gustav Adolf
İsveç Kralı
1809 - 1818
Sonra gelen:
XIV. Karl Johan
Önce gelen:
Christian Frederik
Norveç Kralı
1809 - 1818
Sonra gelen:
XIV. Karl Johan