Hemipenis

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çıngıraklı yılan hemipenisi (sağ ve sol)
Çıngıraklı yılan hemipenisi (sol)

Hemipenis (Latince tekil hemipenis, çoğul hemipenes < hemi- «yarım» + penis), sürüngenlerin kertenkele ve yılanlardan oluşan pullular denilen takımında çift yapılı erkek çiftleşme organı. Sürüngenlerin diğer grupları olan kaplumbağa ve timsahlarda hemipenis bulunmaz, tek yapılı olup penis olarak adlandırılır.

Hemipenis torba biçiminde iki yapıdan oluşur. Sağ ve sol hemipenis olarak adlandırılır. Uyarılmadıkları zaman kloak çıkışının hemen yanında bulunurlar. Bu keselerin her biri spermaların iletimi için bir oyuk taşır. Uyarılma sırasında birçok kasın işleviyle birlikte hemipenis, dışarıya doğru şişirilir. Bu şişme sırasında içlerinde bulundurdukları sinuslara kısmen kan dolarak dikleşmenin etkinliği artırılır. Kavuşma (kopulasyon) sırasında yalnız bir hemipenis, dişinin kloakı içerisine girer. Dış yüzeyi genellikle yivler, kırışıklar ve diken gibi pütürlerle donatılmıştır. Değişik yapılarda olabilir. Yılanlarda silindirik, konik, küremsi, kırışık az ya da çok oluklu ya da tamamen parçalı olabilir. Kertenkelelerde kısa ve küt yapılıdır ya da her biri yine kendi içinde parçalara ayrılmıştır[1].

Anadolu'da çiftleşen ya da çiftleşmeye hazırlanan yılanların erekte olmuş hemipenisleri çift yapılarından dolayı halk arasında sıklıkla "ayak" sanılarak "yılanların ayakları var"[2] inancının oluşmasına sebep olur.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Prof. Dr. Ali Demirsoy, Yaşamın Temel Kuralları (Omurgalılar / Amniyota) (1992)
  2. ^ Boğazlıyan TV: Ayaklı yılanın sırrı çözüldü (video görüntülü)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]