Hamal, Kangal

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hamal
—  Köy  —
Sivas in Turkey.svg
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İl Sivas
İlçe Kangal
Nüfus (2000)[1]
 - Toplam 302
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 346
İl plaka kodu 58
Posta kodu 58910
İnternet sitesi: [2]

Hamal, Sivas ilinin Kangal ilçesine bağlı alevi bir köydür.


Hamal Köyü Tarihçesi

Orta Asya’ dan göç eden Alevi - Türkmen’lerden Badili Aşireti Musul yoluyla Anadolu’ya gelmişler. Ayvalı Deresi denilen, Gürün’e bağlı Eskihamal’a yerleşmişler. Burada ne kadar kaldıklarını bilmiyoruz. Orası  dar iki vadi arası verimsiz bir yer. Halk tahılını satmak için kağnı arabalarıyla bir haftalık yolculuktan sonra Sivas’ a gidip geliyor. Köyün bugünkü yerinde konaklıyorlar. Burası boş sulak bir yer. İşte bu sırada bu araziye yerleşmeye karar veriyorlar. Daha önce burası Mancılık Köyü  Ermeniler’ in elinde imiş. Eski Hamal dan on beş ev kalkıp buraya  geliyorlar. Yerleşip çoğalıyorlar ve Yeni Hamal adını alıyor. Gelen  kabineler akrabalık bağlarına göre çeşitli isimler alıyorlar: Kehalar,  Geneciler, Kalaycılar, Çakırlar, Kazaklar, Hörçolar, Hacımollalar,  Çolaklar, Kadılar, Velanlar, Hıştolar, Karamehmetler, Gücükveliler,  Cerikanlılar, Sülüğünoğlu gibi kabineler yol bakımından ikiye ayrılır.  Kelceler Purutlar diye bunlara yol gösteren murşitlerden biri Malatya  Hekimhan’dan Merzime’den Bilgin Eyüp Dede, ikinci mürşitlerden biri  Kayseri Yahyalı’dan Yusuf Dede. Bir de köyde müritleri olmayanlar  var. Bunlar Kabak Abdallar, Darende Alvar Köyünden gelenler.  Bunların müritleri (talipleri) yok. Örnek: Cüneyit Dede gibi bu köyde yol  görüş (Purutlarla Kelceler) arasında bir hayli sürtüşme olmuş, uzun zaman  birbirlerine kız alıp vermemişler. Köye daha sonra dışarıdan bazı  kabineler gelmişler. Hacıveli ,Göğceoğulları, Bektaşiler, karışık bir  mozaik oluşuyor. Tahminen köyün kuruluşu 350-400 seneye yakındır.  Daha önceleri Gürün e bağlı kalmış, daha sonra da Kangal ilçe olunca  Kangal'a bağlanmış. İlçeye uzaklığı 20 km.dir. Merkez köyü olarak  ilçede hatırı sayılır, misafirperver olarak tanınır. Sosyal görüşlü olarak  Atatürk’ün devrimlerini benimsemiştir. Köyün arazisi geniş düzlük ve  sulaktır. Köyü ikiye bölen Tohma Çayı’nın kolu ırmak akmaktadır.  Köyün tepesinde Köroğlu denilen, büyük bir mağara vardır. Eşkiyanın  yaşadığı ve gelen gecen kervanlardan haraç aldığı söylenir. Dar boğaz  olan Şuul’ da Pianoğlu’nun yaşadığı söylenir. Köyümüzde bol linyit  kömürü bulunmaktadır. Tahminen 50-52 yıllarında Yusuf ÇELİK bunun  farkına varıyor. Çıkarıp işletmek i

stiyor, fakat başarılı olamıyor. Köylülere gelecekte köyün zenginleşeceğini insanların bununla ekonomik olarak rahatlayacaklarını söylemiş. İş alanı açılacağını bekleyen köylüler, termik santrallerin açılmasıyla hayvancılığın ve tarımın yok olduğunu gördüler. Köyümde ilk olarak üst düzeyde okuyan, öğretmen olarak benim. Bununla da gurur duyuyorum. Benden sonra okuma oranı çoğaldı. Bununla da gurur duyuyorum.

KAYNAK KİŞİ:Emekli Öğretmen Hüseyin TEMÜRER


NOT: Köyün yaşam süresi oldukça fazladır, bazı insanlar 100 yaşını geçmiş dir hatta bir rivayete göre yakın zamanda bir kişi 120 yaşında öldüğü söylenmektedir.Geçn günlerde 104 yaşında olarak bilinen İsmil kirve (Gödeşli) hayatıbı kaybetmiştir.Aile sine şifa Allah dan da rahmet diliyoruz.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Beydilli boyu Türkmen gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır.

Köyün gelenek, görenek ve yemekleri .

GELENEK VE GÖRENEKLERİMİZ

KIŞ YARISI KUTLAMALARI

Köyde kış yarısı geldiği zaman; gençler gece çeşitli kılıklara ( kadın, gelin, dede vb.) girer ve evleri dolaşarak oyunlar oynar , bunun karşılığında da çeşitli bahşişler( un ,bulgur, para) alırlar.Alınan bu bahşişler gruptaki gençler tarafından ortaklaşa harcanır.

KOÇ BIRAKMA

Yaz gelince sürüden ayrı beslenen koçlar sonbahar mevsimi gelince özel etkinlikler ile sürüye katılır. Koçlar sürüye katılmadan önce çoban tarafından AŞI dediğimiz kırmızı boya ile süslenir.Böylece o yılın daha bereketli geçeceği düşünülür Bu etkinlik çerçevesinde sürüde koyunu olan herkes evde hazırladığı pasta börek ne varsa getirir meydanlıkta çobana ikram eder. Çoban da kendine biraz pay alır gerisini köylüye dağıtır …

KIZ İSTEME

Kız tarafına sebebi ziyaret önceden haber verilerek gidilir.Kız ve erkek tarafından birkaç hatrı sayılır kişiler de orada hazır bulunur.Allah ın emri Peygamberin kavli ile kız istenir.Kız anası ( yengesi de olabilir) kızı ile başka bir odada yalnız olarak görüşür ve evet deyip demediği sorulur.Cevap olumlu ise nişan ( şerbet) günü karara bağlanır. Başlık parası son 30-35 yıldan beri yoktur.Geline takılacak takı bazı aileler tarfından söylenebilir, ancak son yıllarda artık o da söylenmemektedir.( 3 bilezik, 5 bilezik vs..gibi) Bu kız isteme olumlu sonuç verdikten sonra Alevi Dede si ile tekrar aynı tören gerçekleştirilir.Bu da imam

nikahının söz kesiminden itibaren yapılması anlamına gelir.  

NİŞAN ( ŞERBET İÇME)

Kız tarafında gerçekleşen bu törenden önce oğlan tarafı kız tarafının belirlediği birkaç kişiye hediye alır.Geline ve ailesine de elbise , elbiselik gibi hediyeler alır.Kız evinde hazırlanan şerbet, çerez gelen misafirlere ikram edilir. Davul zurna eşliğinde eğlenceler yapılır.

DÜĞÜN

Oğlan evinde başlar düğün merasimi.Genelde Cuma günü başlar, Pazar akşamı sona erer.Her iki tarafta eş dost akraba ve komşuları OHUNTU (anlamını öğrenmek için hamalca sözlüğe bakınız) dağıtarak düğüne davet eder. Bazı yakın akrabalara davetiye yerine elbiselik verirler. Oğlan ve kız evinde düğün yemekleri hazırlanır.İçli köfte, kavurma ( veya haşlama et) en baş düğün yemeğidir.Düğün evine bayrak asılır.Bunun nedeni ise bayrak milleti temsil eder, milleti oluşturan en küçük birim ise ailedir, ve düğün bir aile oluşmaktadır.Uzak yerlerden gelen misafirler, komşular tarafından konuk edilir, Komşular gelen kişileri paylaşırlar. O misafirin yemesi içmesi yatması gibi işleri o komşu üstlenir.Böylece düğünevine hem maddi hem de manevi destek sağlanmış olur. Pazar günü sabahtan kız evine gelin getirmeye gidilir.Bu gelin getirmeye giden gruba YENGE denir.Kız evinde yemekler yenir, ve sadece kadınların katıldığı KIZ ÖVMESİ ( gelin ağlatma) merasimi yapılır.

KIZ ÖVME ( GELİN AĞLATMA) TÜRKÜSÜ

Çattılar çatma taşını  
Kurdular düğün aşını  
Çağırın kızın gardaşını  
Kız anam kınan kutlu olsun  
Şirinim ağzın tatlı olsun.  

Sandık içinde balası  
Kağıt içinde kınası  
Hani bu kızın anası  
Kız anam kınan kutlu olsun  
Şirinim ağzın tatlı olsun.  

Kız baban şehre vardı mı?  
Sana al yeşil aldı mı?  
Kız gardaşın gayil oldu mu?  
Kız anam kınan kutlu olsun  
Şirinim ağzın tatlı olsun.  

Biner atın iyisine  
Sürer yolun kıyısına  
Çağırın bu kızın dayısını  
Kız anam kınan kutlu olsun  
Şirinim ağzın tatlı olsun.  

Atladı geçti eşiği  
Sofrada kaldı kaşığı  
Hani bu evin yakışığı  
Kız anam kınan kutlu olsun  
Şirinim ağzın tatlı olsun.  

Türkü kaynak:Hasan ALP Köyümün Değerleri S:60-61

Gelin övmeden sonra kız artık evden çıkacaktır.Tabi bu iş te sanıldığı gibi kolay olmaz.Gelinin kardeşlerinden biri çeyiz sandığına oturur ve bahşiş almadan kalkamz.Sadığı vermez.Damat gelir ve erkek kardeşe istediği bahşişi verererk sandığı alır. Çeyiz yüklenmeden önce bir kâtip tarafından çeyizde olan eşyalar not edilir.Gelin oğlan evine doğru giderken gençler yollara barikatlar kurarak SAMEN YOLU keserler.Damat bu kişilere bahşiş verir ve yolu açtırır.Halaylar çekilerek oğlan evine gelinir.Ama gençler bu seferde DAMADI KAÇIRIRLAR ve sadıçtan bahşiş isterler.Damadı kaçıranlar bahşiş alsalar bile hemen geri vermezler.çeşitli oyunlar ( döşek oyunu) oynarlar.Bu arada oğlan evinde yemek yenir ve TEŞ ( Takı ) merasimi yapılır.Zarfın içine konan hediyeler düğün sahibine verilir.

KÖYÜMÜZE AİT YEMEKLER

Ağız ( taş ağzı ve süt ağzı çeşitleri vardır)

Boranı

Düğür aşı

Erişte

Gegek

Gendime

Gilik

Hamur kesmesi sumaklı

Hamur kesmesi yoğurtlu

Haşıl

İçli kombe

İçli köfte

Katmer

Kavurma

Kuymak

Küllü Kombe

Livik aşı

Madımak Çorbası

Oğmaç

Pancar böreği

Sarma (pancar yaprağından)

Su Böreği

Sumaklı köfte

Sütlü Çorba

Tarhana

Telice böreği

Un helvası

Yağlama

Yahni

Yemlik çorbası

Yoğurtlu köfte

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivas iline 108 km, Kangal ilçesine 23 km uzaklıktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün iklimi, karasal iklimi etki alanı içerisindedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007
2000 302
1997 262

Muhtarlarımız[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır.

MUHTARLARIMIZ

Gamber ALTIN 1949 Halil AYGÜN 1954 İbrahim GÜNVEREN 1957 Bayram MUCUK 1960 Hüseyin GÖL 1967 Garip AKKUŞ 1973 İmam AYGÜN 1978 Ali KARABULUT 1983 Mustafa KOÇAK 1988 Hasan ALP 2003 Derviş Ağtoprak 2007 YUSUF AKKUŞ

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde ilköğretim okulu vardır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]