Foie gras

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bütün bir kaz ciğeri
Mısır'da kazların zorla beslenmesini gösteren bir kabartma
Kazların beslenmesi

Foie gras (foie = karaciğer, gras = yağlı, şişman), Fransızların kaz ve ördek ciğerinin yağlandırılması yoluyla elde ettiği, üretim sürecinde kazların ciğerine kadar zorla hortumlar sokulduğu için dünyanın çeşitli ülkelerinde yasaklanan yiyecek.[kaynak belirtilmeli]

Genelde kazlar "gavage" (zorla besleme, zorla yemi yedirme) yöntemiyle ciğerleri yağlandırılırken, ördekler için de benzer işlem yapılmaktadır. "Foie gras" ya da "Pate" olarak isimlendirilmektedir. Ciğerler biftek şeklinde de değerlendirilirken yağlı kısmı ise tereyağ gibi sürülür bir şekile krema kıvamına getirilir. Daha çok "Pate" olarak isimlendirilen değerli ve Fransız mutfağındaki pahalı kısmı budur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Milattan önce 22. yüzyılda antik Mısır'da göçmen kuşlara bu yöntemin uygulandığı, planlı ve zorla beslenerek ciğerlerin yağlandırıldığı bilinmektedir. Şimdi ise özellikle Fransa'da çok büyük üreticiler bulunmakta, Dünyada ABD, Macaristan, Bulgaristan, Kanada ve Çin'de de üretilmektedir.

Ülke Üretim Mik. (ton, 2005)  %
Fransa 18.450[1]  %78,5
Macaristan 1.920[1]  %8,2
Bulgaristan 1.500[1]  %6,4
ABD 340 (2003)[2]  %1,4
Kanada (Quebec) 200 (2005)[3]  %0,9
Çin 150[1]  %0,6
Diğer 940  %4,0
Toplam 23.500[1]  %100


Besleme şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Ciğeri için beslenen hayvanlar ilk dört ayda normal şekilde serbest yaşamaktadırlar. Daha sonra özel kümeslere alınarak kilitli mekanizmalar içerisinde tutulur ve hareket etmemesi sağlanır. Bu esnada "Gavage" denen besleme yöntemi uygulanır ve Huni benzeri aletlerle beslenme saatlerinde aşırı miktarda, mısır ağırlıklı besinler verilerek, zorla beslenme yapılır.[4]

Kesimden önceki son 20-30 gün, bu işlem ördek ciğerleri 300 gr, kaz ciğerleri ise 400 gr olana kadar devam etmektedir.Fransız yasalarına göre foie gras (yağlı ciğer) olabilmesi için ciğerlerin bu gramajın üzerinde olması gerekmektedir.

Kaz ve ördeklerin ciğerlerinden, bu lezzetli yiyeceği elde etmek için eziyet çektirilerek beslenmesi dünyanın birçok yerinde hayvan hakları savunucularını harekete geçirmiştir. [5][6][7][8][9] Buna bağlı olarak İspanya gibi bazı ülkeler, daha etik yöntemlerle ciğer yağlandırdıklarını iddia ederek pazar elde etmeye çalışmaktadırlar.[10]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Foie gras ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]