Farenjit

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Esculaap4.svg     Bu maddede yazılanlar yalnızca bilgi verme amaçlıdır.
Yazılanlar, doktor uyarısı ya da önerisi değildir.
Farenjit
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
Pharyngitis.jpg
Viral farenjit.
Orta yutak (orofarenks) şişmiş ve kızarmış
ICD-10 kodu J02, J31.2
ICD-9 kodu 462, 472.1

Farenjit,Pharyngitis yutağın (farenks) iltihaplanmasına (enflamasyon) yani yutak iltihabına verilen isimdir. Yutağın bazen mikrobik, bazen metabolik, bazen de çalışılan ortamın ısısına, tozuna bağlı olarak reaksiyon göstermesi olan farenjit sıklıkla boğaz ağrısı veya boğaz yangısı olarak anılır. Bademciklerin enfeksiyonu, tonsilit, de eş zamanlı olarak görülebilir.

Özellikle 4-7 yaş arasında sıklıkla rastlanan farenjit, bir yaşın altındakilerde nadiren görülürken, semptomatik belirtileri hastalığın sebebine göre değişir[1]. Yaklaşık %90'ı viral (parainfluenza, rhinovirüs, adenovirüs, Herpes simpleks gibi) olan enfeksiyonun, kalan kısmı genellikle bakteriyel nadir olarak oral kandidiyaz sebeplidir. Ayrıca bazı farenjit vakaları çeşitli ajanların sebep olduğu tahriş sonucudur. Semptomlar hastalığın sebebinin belirlenmesi açısından, kesin bir şekilde olmasa da (tıbbî literatürde bu tartışmalıdır), belirli bir oranda yardımcı olabilir. Örneğin bakteriyel sebepli farenjitlerde semptomlar genellikle daha ağırdır; bakteriyel sebepli faranjitte ateş 40 °C'ye kadar çıkabilirken, viral sebepli farenjitte ateş genellikle çok yüksek seviyelere çıkmaz[1].

Nedenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Viral[değiştir | kaynağı değiştir]

Tüm enfeksiyoz vakaların yaklaşık %40 ila %80'ini oluştururlar ve birçok farklı viral enfeksiyon tipi gösterebilirler.

Bakteriyel[değiştir | kaynağı değiştir]

A Grubu streptokoklar sebepli[değiştir | kaynağı değiştir]

En yaygın bakteriyel ajan streptokoktur.Özellikle Beta hemolitik streptokok. Adenovirüsten farklı olarak, daha fazla genelleşmiş semptomlar ve saptanacak daha fazla belirti bulunur. Tipik parlak kırmızı renkte ve şişmiş bir boğaz ile genişlemiş ve hassas lenf bezlerinin yanı sıra hasta yüksek sıcaklık, baş ağrısı, kas ve eklem ağrılarına da sahip olabilir. Boğaz ağrısının viral ve bakteriyel sebeplilerini ayrıştırmak mümkün olmayabilir[2].

Bazı bağışıklık sistemi dolaylı komplikasyonlar ortaya çıkabilir:

  • Kızıl hastalığı
  • Tarihsel olarak en önemli komplikasyon genelleşmiş enflamatuvar romatizmal ateş bozukluğudur ki bu daha sonra romatizmal kalp hastalığına yol açabilir. Bu komplikasyonun insidansı antibiyotik kullanımıyla azaltılabilir.

Difteri[değiştir | kaynağı değiştir]

Difteri potansiyel olarak ölüm tehlikesi barındıran, Corynebacterium diphtheriae sebebiyle oluşan bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Çocuklukta yapılan aşının gelişmiş ülkelerde yaygınlaşmasıyla bu ülkelerde büyük oranda bertaraf edilmişse de Üçüncü Dünya ülkelerinde hâlâ rastlanır. Erken devrelerde antibiyotikler etkili olsa da iyileşme süreci genellikle yavaştır.

Belirtiler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Öksürük,
  • Boğazda ağrı, yanma, kuruluk hissi, kaşınma,
  • Yutkunmada zorlanma (disfaji).
  • Ateş ve ses kısılması,
  • Yorgunluk ve halsizlik,
  • Toz ve yiyeceklere karşı artan tepki,
  • Burun akıntısı.
  • Nefes kokusu

Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tedavi olmaksızın, çoğu farenjit vakaları birkaç gün içinde aniden kesilirler. Bu sebeple tedavinin odağı semptomatiktir (yani belirtileri hedef alır). Farenjitin spesifik tedavisi hastalığın sebebine göre değişiklik gösterir. Bununla birlikte romatizmal ateşe duyarlı olan çocuklarda streptokokal enfeksiyonlar yeterli şekilde tedavi edilmelidir.

  • Antibiyotikler ancak boğaz ağrısının sebebi bakteriyel enfeksiyon olduğunda işe yararlar. Antibiyotiklerin viral boğaz ağrılarında ancak dördüncü gün dolaylarında ağrı seviyesine etki edebildikleri ve ortalama doğal süreci toplamda yaklaşık 16 saat kadar kısaltırlar.[kaynak belirtilmeli]

Semptomatik[değiştir | kaynağı değiştir]

Kontrollü denemelerde boğaz ağrısı için 22 tane antibiyotiksiz yöntem denenmiştir. [4]Kullanılabilecek birçok basit yöntem olsa da, analjezikler en etkililerdendir.

  • Doğası gereğiyle yüksek oranda asidik olan yiyecek ve içeceklerden uzak durunuz, zira bunlar geçici yoğun ağrılara sebep olabilir.
  • NSAIDler gibi analjezikler farenjitle ilişkili ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.[4]
  • Boğaz pastilleri (öksürük ilacı) kısa süreli olarak ağrıyı gidermekte sıklıkla kullanılır.
  • Ilık tuzlu suyla gargara yapmak yaygın bir ev reçetesidir. Bununla birlikte bunun veya aspirin gargaralarının kısa süreli rahatlamaya sebep olmasının dışında herhangi bir şekilde yardımcı olduğuna dair sadece anekdot şeklinde (anekdotal) kanıt bulunmaktadır..[5]
  • Bal, antiseptik özellikleri sebebiyle, boğaz ağrısı tedavisinde uzun süredir kullanılmaktadır.[6]

Kaynakça ve notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları - 1. Doç. Dr. Sadık Akşit. STED 2002. Cilt 11. Sayı: 4. Sf: 132.
  2. ^ Del Mar C. Managing sore throat: a literature review. I. Making the diagnosis. Med J Aust 1992;156:572-5.
  3. ^ Zoch-Zwierz W, Wasilewska A, Biernacka A, Tomaszewska B, Winiecka W, Wierciński R, Porowski T (2001). "[The course of post-streptococcal glomerulonephritis depending on methods of treatment for the preceding respiratory tract infection]". Wiad Lek 54 (1-2): 56-63. PMID 11344703. 
  4. ^ a b Thomas M, Del Mar CB, Glasziou P. (2000). "How effective are treatments other than antibiotics for acute sore throat?" (PDF). Br J GP 50 (459): 817-820. PMID 11127175. http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1313826&blobtype=pdf. 
  5. ^ Potting C, Uitterhoeve R, Op Reimer W, Van Achterberg T (2006). "The effectiveness of commonly used mouthwashes for the prevention of chemotherapy-induced oral mucositis: a systematic review". European journal of cancer care 15 (5): 431-9. PMID 17177899. 
  6. ^ Ramoutsaki I, Papadakis C, Ramoutsakis I, Helidonis E (2002). "Therapeutic methods used for otolaryngological problems during the Byzantine period". Ann. Otol. Rhinol. Laryngol. 111 (6): 553-7. PMID 12090712. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]