Edmund Allenby

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Edmund Henry Hynman Allenby
Allenby.jpg
Doğum 23 Nisan 1861
Brackenhurst, Nottinghamshire, İngiltere
Ölüm 14 Mayıs 1936
Londra, İngiltere
Bağlılığı Birleşik Krallık
Hizmet yılları 1880 – 1925
Rütbesi Mareşal
Savaşları/Çatışmaları II. Boer Savaşı
I. Dünya Savaşı

Edmund Henry Hynman Allenby, Birinci Allenby of Megiddo Vikontu (23 Nisan 1861 - 14 Mayıs 1936) Britanyalı mareşali. I. Dünya Savaşı'nda Filistin ve Suriye'deki Britanyalı harekâtını yönetti. 9 Aralık 1917'de Kudüs'ü zaptederek "Kudüs Fatihi" ünvanını aldı. 19-21 Eylül 1918'de iki Osmanlı ordusunun tamamen tahrip edilmesiyle sonuçlanan Mecidiye (Megiddo) Muharebesinde uyguladığı süratli piyade ve süvari taktikleri, II. Dünya Savaşı'nda Almanların geliştirdiği Yıldırım Savaşı (Blitzkrieg) yönteminin öncüsü olarak kabul edilir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sandhurst'deki Kraliyet Askeri Okulu'nda eğitim gördü. 1882'de Inniskilling Dragoons adlı süvari birliğine katılarak Bechuanaland (1884-1885) ve Zululand'de (1888) savaştı. 1889-1902 arasında II. Boer Savaşı'na katıldı. I. Dünya Savaşı'nda bir süvari tümenini Fransa'ya götürdü ve orada 3. Ordu komutanlığına getirildi. (Ekim 1915). Nisan 1917'de, Arras'daki savaşlarda büyük yararlılık gösterdi. Yine 26 Mart 1917'de sayı ve techizat bakımından zayıf olan Osmanlı birliklerine yenilmesi prestijini büyük ölçüde sarstı. Ardından gelen II. Gazze muharebesi'yle bir daha yenilgiyi tadıp, en kuvvetsiz zamanlarında bile Osmanlıyı yenmenin güç oldunu anlayacaktı.

Haziran 1917'de Mısır Sefer Birliği (Egyptian Expeditionary Force) komutanlığına atandı. Süvari ve hareketli birliklerin kalıplaşmış savaş taktiklerinde yaptığı değişiklikler şaşkınlık uyandırdı. Kasım 1917'de Gazze'deki karargâhından Cemal Paşa yönetimindeki Osmanlı kuvvetlerine karşı genel taarruz başlattı. 9 Aralık'ta düşen Kudüs'e, kentin dini kimliğine saygı ifadesi olarak yaya girdi ve Selahattin Eyyubi'nin mezarının başına ayağını koyarak işte yeniden geldik Selahattin deme cesaretini göstermiştir. Filistin yönetimini kurdu. Ancak Ürdün'ü ele geçirmeyi başaramadı.

Uzun bir aradan ve 15 Eylül 1918'de Bakü Muharebesi (1918) sonucunda Azerbaycan Osmanlı hakimiyetine girdikten bir gün sonra 16 Eylül 1918'de yeniden saldırıya geçen Allenby 19 Eylül'de Megiddo (Mecidiye)'de Mareşal Liman von Sanders komutasında iki ordudan oluşan Osmanlı Yıldırım Ordular Grubu'nu tamamen tahrip edip Nablus Hezimetine uğratarak büyük bir zafer kazandı. İstifa eden Liman von Sanders'in yerine 23 Eylül 1918'de Mustafa Kemal Paşa tayin edilmişti ama 1 Ekim'de Şam, 16 Ekim'de Humus ve 25 Ekim'de Halep İngilizlerin eline geçti. 8 Ekim'de ateşkes talep eden Türk tarafının isteği 30 Ekim'de kabul edilerek, 31 Ekim'de Mondros Mütarekesi imzalandı.

1919-1925 arasında Mısır yüksek komiseri olarak görev yapan Allenby, siyasi karışıklık içinde ülkeye yön vermeyi başardı. Böylece Mısır'ın 1922'de bağımsız bir devlet olarak tanınmasında etkili oldu. Ekim 1919'da vikont unvanını aldı.

Şubat 1919'da işgal orduları komutanı sıfatıyla İstanbul'a gelen Allenby, kente beyaz bir at üzerinde girerek Fatih Sultan Mehmet'in 1453'teki jestine sembolik bir cevap verdi. Halide Edip Adıvar'ın ifadesine göre Allenby bu ziyareti sırasında, İngiliz Ordusuna karşı savaş deneyimi olan Mustafa Kemal Paşa'nın özel yetkilerle donatılarak asayiş ve düzeni sağlamak ve Anadolu'da henüz teslim olmayan iki kolordunun komutanları Ali Fuat Paşa ve Kâzım Karabekir'i teslim olmaya ikna etmek üzere Anadolu'ya gönderilmesini Tevfik Paşa hükümetine önerdi.

  • Tel Aviv kentinin ana caddesi Allenby Street adını taşır.
  • İsrail ile Ürdün arasında Şeria Nehri üzerindeki geçiş noktasının adı da Allenby Köprüsü'dür.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [1], İngilizce Wikipedia