Beşikdüzü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°02′58″K 39°14′07″D / 41.04944°K 39.23528°D / 41.04944; 39.23528

Beşikdüzü
—  İlçe  —
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Trabzon İli Siyasi Haritası
Trabzon İli Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Trabzon
Coğrafî bölge Karadeniz
Yönetim
 - Kaymakam Alaattin Aktaş[1]
 - Belediye başkanı orhan bıçakçıoğlu(AKP)
Rakım [2] 05 m (16 ft)
Nüfus (2013)[3]
 - Toplam 21,826
 - Kır -
 - Şehir 21,826
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 61800
İl alan kodu 0462
İl plaka kodu 61
İnternet sitesi: Beşikdüzü Belediyesi

Selçuklu ve beylikler döneminde Horasan'dan gelerek yöreye yerleşen Türkmen Çepnilerin yoğun olarak yaşadığı Beşikdüzü'nden üç ağa 1834 yılında ferman getirterek Beşikdüzü’nü kurarlar. 1856 yılına kadar Beşikdüzü’nü yönetirler. Bu dönemde ilçemizin adı Şarlı’dır. 1856 yılında Şarlı’ya bir bucak müdürü tayin edilir. Emrinde bir zaptiye mülazımı ve 30 zaptiye. Bucak müdürünün tayini ağalık döneminin sonu olur. Şarlı’ya atanacak bucak müdürü Tonya ve Şalpazarı nahiyelerinde de görev yapar.

İlçemiz 1894 yılına değin Şarlı adıyla Görele ilçesine bağlıdır. 1894 yılında askerlik işleri Vakfıkebir’e bağlanır. Diğer yönetsel işlemlerde ise ilçemiz 1894’ten itibaren Trabzon merkez ilçeye bağlı olarak gelişmesini sürdürür. Bu yapı 1914 yılına kadar sürer. 1914 yılında Şarlı ve Şalpazarı bucakları bütünüyle Vakfıkebir’e(Büyükliman) bağlanır. 1922'de bucak kimliğini kaybederek Vakfıkebir’le bütünleştirilen ilçemiz, dört ay kadar sonra Akhisar adıyla yeniden bucak kimliğini kazanır. Ancak, Akhisar adının öteki kasaba ve köy adlarıyla benzerliği karışıklığa neden olur. İlçemizin bugünkü adının verilişiyle ilgili anlatılanlardan çıkarılan şudur: 1930'lu yıların sonlarında ilçemize gelen bölge Valisi Tahsin Uzer Beşikdağı isminden esinlenerek buraya Beşikdüzü adını vermiştir. İlçemiz belediye teşkilatı 1948 yılında kurulmuş, 4 Temmuz 1987 tarihinde 19505 sayılı Resmi Gazetede yayınlana 3992 sayılı yasayla da ilçe olmuştur. Kaynaklardan ve sözlü verilerden çıkan sonuca bırakılırsa bölge halkı, bugün mevcut, Türkelli, Korkuthan, Şahmelik, Kalegüney, Seyitahmet Köyleri, 13. ve 14. yüzyıllarda Horasan'dan ]'dan gelen Oğuzların Çepni boyundandır. Köylerin isimlerindende belli olduğu gibi, tamamen Türk isimleridir...

Adı[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik bir yerleşim olan Beşikdüzü, MS 1. yüzyılda yaşlı Plinius tarafından Liviopolis tarafından bir liman olarak anılmış, Osmanlı tahrir defterlerinde Livopoli, Evliya Çelebi tarafından ise Popoli adıyla bir subaşılık oalrak kaydedilmiştir[4]. Hodala bölgesinde (bugünkü Bayırköy mahallesi) bulunan şapeller de yöre tarihi hakkında fikir vermektedir. Özhan Öztürk, Beşikdüzü yani antik Liviopolis'in önemli bir doğal liman olmakla kalmayıp, MÖ 400 yılında bölgeye gelen Ksenophon'un Anabasis adlı eserinde Kerasus olarak andığı yerleşim olduğunu iddia etmiştir.[5]. Yazara göre bugünkü Giresun kenti ise Kerasus ile ilişkili olmayıp Pharnakia'nın devamıdır.[6].

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşikdüzü ilçesinde, çepnilerin Horasan 'dan geldiği ve eskiden bektasi olan Çepni boyunun Anadolu'ya iran üzerinden giriş yaptıkları bir gerçekdir..

Yüzyıllar önce Maverunnehir civarından genel göç hareketine uyarak batıya doğru hareket eden Çepni boyu binlerce çadırdan oluşan kalabalık kitleler halinde bugunkü İran'a yerlesmişlerdir. Takip eden dönemde batıya göç hareketlerini sürdürmüş; kuzey ırak Kerkuk Musul üzerinden Diyarbakır'a, diğer bir kol da aras vadisi boyunca bugunku ermenistan ve ığdır arasındaki sürmeliçukuru denilen ovalardan kars erzurum yolu ile Harşit vadisine giriş yapmıstır. Çepni boyunun guneyden gelen kollarının bir kısmı batı anadoluya ege sahillerine kadar ilerlemiş zamanla goçebelikten yerleşik yaşama geçerek marmara ve ege de yüze yakın köy kurmuslardır. Bugun en yoğun olarak Balıkesir, Çanakkale, Bursa, Manisa, İzmir, Aydın, Muğla ve komsu diğer illerde yasayan bu Çepni grubu komsu Turk topluluklarına nazaran daha izole, kapalı toplum yapısında yasamıslar ve köyden kente göç ve iletişimin yaygınlastığı son yıllara dek bu kapalı yapılarını muhafaza etmişlerdir. Bu sayede orta asyadan gelen pek çok eski turk geleneklerini hala yasatabilmişlerdir. Kulturel olarak bu kapalı toplum yapısını olusturan ana etken batı anadoluya yerlesen Çepnilerin İranda yasanılan yıllar içerisinde alevi şii islam anlayısını benimsemeleri olmustur. Sünnilik veya şiilik arasında bir tercihten ziyade ilk tanısılan islam toplumu olan Fars toplumunun dini bakıs acısının kabul edilmesi bunda rol oynamıstır. Mezhepsel farklılık kulturun korunması acısından avantaj sağlamasına rağmen diğer alanlarda uyumsuzluklar ortaya cıkarmıstır. Osmanlılar doneminde Şah ismailin Alevi Turk devletiyle Sunni turk devleti olan Osmanlılar arasındaki İpekyolunu kontrol ve iktidar mücadelesi ve savaslarda; Erzincan'daki Turkmendağında diğer Turkmen aşiretleriyle beraber şah tarafında yeralma kararına katılmıs ve Yavuz Sultan Selime karsı savasmıslardır. Bunun sonucu olarak şah ismailin yenilgisi ile birlikte cok buyuk ölcude Çepni iran'a Şahın ordusuyla beraber geri donmuş, kalanlar ya ulasımı zor bolgelere yerleşmiş ya da kitleler halinde alevilikten sünniliğe geçmişlerdir. Bu tur göç hareketlerinin izleri günümüzde de yaşamaktadır. Kuzey Irak'ta kerkük ve musul bölgelerinde yasayan şii ve sunni asıllı Turkmenler, coğrafi olarak devamında Diyarbakır ilinde özellikle Bismil ilçesinde yoğunlaşan alevi inanıstan Türkmen köy ve kasabaları ve toroslar üzerinden batı anadoluya uzanan bir kültür coğrafyası eskiden yasanmıs bu gelgitlerin son kalan kumlarıdır.

Çepniler ; kültür ve dil yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Horasan erenlerinden Hacı Bektaş Velinin ilk müridlerin olan ve Horasan'dan yola çıkarak Doğu Karadeniz Bölgesi'ne yerlesen Çepnilerin tarihsel durumu ise bugun hiçbir ortak kültürel bağları olmayan hatta varlıklarından dahi haberdar olmadıkları batıdakı Çepni grubuna oranla bazı soru işaretlerini barındırmaktadır. Batıdaki Kızılbaş/Alevilerin tersine Karadeniz'de yasayan Çepnilerde yer yer sünnilik hakimdir. Bunun nedeni Aleviliğin bölgedeki asimilasyonu yani yokedilmesine yönelik politikalardandır. Bu durumun gözden kaçan istisnaları Kürtün ilçesi Güvenc Abdal Ocağı, Şiran ;GiresunHarşit Vadisi ve Dereli,Bulancak ilçeleri ve Yüksek Köylerdeki ve genelde ordu daki Gürgentepe ilçe merkezi ve köyleri, Ordunun diğer ilçelerindeki bazı köyler ve kasabalar ile, yuzyılın basındaki göçler ile sakarya kocaeli bolgelerine yerlesen doğu karadeniz kökenli Çepni alevilerdir.

Karadeniz Çepnileri, Makamı Gümüşhane Kürtün GÜVENDİ yaylasında bulunan Güvenç Abdal Ocağına bağlıdırlar.İlk Osmanlı kayıtlarında harşıt vadisindeki Çepniler için Kızılbaşlar terimi kullanılır iken daha sonra bu tur tanımlar yapılmaz olmustur. Bunun sebebi zamanla sünniliğin benimsenmesi olabileceği gibi alevi gelenekleri yasamak isteyenlerin İrana geri donmeleri sonucunda arta kalan azınlığın devamı olan gruplar olmaları ve IIci Mahmut döneminde 1826 dan sonra Yeniçeri Ocaklarının kapatılmasıyla birlikte Bektaşi'liğinde Osmanlı da yasaklanması olabilir. Dini inanıs acısından mevcut bulunan bu aydınlatılmamıs noktalara rağmen Çepni boyu tum doğu karadeniz sahili boyunca yayılmıs kendine has bir kültürel havza olusturmustur. Yerlestiği bölgeye harşit vadisi boyunca yayılarak kuzeye ilerlemiş ve nihayet sahillere ulaşmıstır. Bu yayılma politıkası sonucunda bolgenin turk olmayan halkı ya Çepniler içinde erimiş ya da daha sık rastlanan bir biçimde birtakım merkezlerde toplanmış veya bolgeyi terketmiştir. Bunun sonucu olarak 1831 yılındakı ilk salnamelerden baslayıp 1914 sayımına kadarki surede Çepnilerin genel olarak yerlestiği bolgede Rum veya Ermeni nufusa rastlanmadığını izlemekteyiz. Bu yerlesimi destekler sekilde Trabzon ilinin diğer ilçelerine nazaran Beşikdüzü ve Şalpazarı ilçelerinde rumca kökenli köy adlarına pek tesadüf edilmez. Köy adlarının düzenlendiği 1960 larda pek cok yerlesimin adı değisirken bu oran adı gecen ilçelede son derece dusuk seyretmiştir. Bu durum Beşikdüzünün cok erken tarihlerde kalıcı olarak Turklestiğinin de gostergesidir.son osmanlı salnamesinde 1900 lü yılların basında o zamanki Vakfıkebir kazasına bağlı olan Beşikdüzünde hristıyan nufus sıfırdır. Hiçbir köyünde Rum veya ermeni nufus bulunmamaktadır. O gunku Trabzon eyaletiyle karsılastırıldığında tam bir tezat olusturmaktadır. Bunun sonucunda da yuzyıllardır sabit köklu bir Turk nufus yapısına sahip olmustur.


Eski adı da Turkçe iken tarihi adları değistirilerek yapılan hatalara örnek olarak; oğuz köyüne Turkelli Abdallı köyüne yeşilköy korkuthan köyüne korkutan kancuma köyüne ağaçlı isimlerinin uygun görülmesi verilebilir. Anılan bu isimler Türkmen/Alevileri hatırlattısı için değiştirildiği sanılmaktadır. Beşikdüzünün 29 adet köyünden eski adları Turkçede bir anlam ifade etmeyen köy sayısı sadece 4 tur (yazıyla dört). Hemen bitişikteki ilçe olan Vakfıkebirin 35 adet köyunun ise eski adlarına bakıldığında 30 tanesinin turkce olmadığı sadece 5 koyun adının orijinalinin Turkce oldugu gorulur. Arada 4 kilometre varken turkce oranı tam olarak tersine donmüstur. Bu bize Beşikdüzü köylerinin farklı bir kurulus hikâyesi olduğunu ispatlar. Beşikdüzünde eski adı Turkçe olmayan köylerden; kadahor rumca kato(yukarı) + horio (köy) kelimelerinden diğeri olan mesopliya; mezo (orta) + poli/ polita(kasaba) kelimelerinden turemiştir. Muhtemelen eski halkı bu koyleri terk edince yerlerine yeni yerlesen Turkler de benzer adları benimsemişlerdir değistirme gereği duymamıslardır. Geriye kalan 25 köyun ise adının yuzyıllardır hic değismediğini göz önune alırsak ; Turkler tarafından sıfırdan kurulduğunu iddia etmek mantıksız olmayacaktır. İlçe toponomisinde Turkçe harici isimlere rastlanmayışı kadar halkının bir takım kültürel özellikleri de Trabzon'un diğer ilçelerinden Beşikdüzünü ayırır. Bu özelliklerin başında konuşulan aksan gelir. Karadeniz lehçesinin içinde ayrı bir altgrup olusturan bu aksan Trabzon merkezinde veya diğer doğu ilçelerde konusulandan yapısal olarak tamamen ayrı olup daha ziyade Ordu, Giresun tarafında konuşulanla benzerlik göstermektedir. Bu İtibarla Beşikdüzü Vilayeti Çepni'nin (Koyulhisar/Gürgentepe/Giresun hattı bir parçasıdır. Beşikdüzünde kullanılan bir takım yerel kelimeler Trabzonun diğer ilçelerinde hiç bilinmezken Ordu, Giresun Bulancak'ta veya Yağlıdere gibi uzak veya ulasımı Besikduzu ile kulturel etkileşim olusturamayacak kadar imkânsız yerlerde bile aynen kullanılmaktadır. Teker teker kelime haznesi haricinde cekim ekleri cumle kurulusları acısından da Trabzon yoresinden cok Giresun tarafında kalan ilçeler ile benzerlik gostermektedir. Bu aksan farkının nedeni yukarıda da belirttiğimiz Çepnilerin doğu Karadenize yerlesim sureciyle ilgilidir.


Çepniler bolgeye harsit vadisinden girmiş Kürtün ilçesinden asağı inerek Doğankentten Tirebolu sahiline ulasmıslar buradan batıya doğru espiye yağlıdere keşap gıresun bulancak piraziz ve orduya ilerlerken doğu yonunde ilerleyenleri ise gorele eynesil ve beşikdüzüne yerleşmişlerdir. Yıne komsu olması sebebiyle Şalpazarı halkı da Torul KÜrtün tarafından dağları asarak ağasar vadisine inmişlerdir. Bu yerlesim bütünlüğü nedeniyle adı gecen ilçeler arasındaki dil benzerliği daha fazladır. Bazı bilimsel kaynaklarda tum boylarından geldiği iddia edilmektedir. Nitekim oğuz köyleri denilen bir grup köyün bulunması ve bu 14 köy haricinde genelde sahilde kalan köylerin kendilerini farklı addetmeleri bu yondeki gorusleri doğrulayabilecek de olsa Turkiye'nin baska yerinde pek bulunmayan aksan yapısındaki ortaklık bir takım sonradan olusabilecek kulturel farklılıkları gozardı etmemizi gerektirebilecek boyuttadır. Örneğin sahil bolgesinin iletişim ve ulasım olarak dısarıya acık olusu ; ulasımı zor olduğu için kulturel yapısını daha iyi muhafaza eden şalpazarı ve ona yakın yuksek koylerle arada fark olusmasına neden olabilir. Tarihsel gelişimindeki bu özellikler nedeniyle Beşikdüzü konuşma dili saf bir Turkçe'den oluşmaktadır Trabzon'da rastlanılan Latince kökenli veya trabzonun eski halklarından kalma kelimelere hemen hiç rastlanılmamaktadır.

İdari[değiştir | kaynağı değiştir]

Trabzon'un ilçeleri arasında merkez nüfusu olarak Akçaabat ve Vakfıkebir'den sonra 3. sırada yer alır. İlçe merkezinin nüfusu ilçe olduğundan beri iki kat artmıştır.genel eğilim olarak merkez nufusu en hızlı artarak gelişen ilçedir. Son nüfus sayımına göre; ilçe merkezinde yaklaşık 13.000, köylerinde ise (25 köy) yaklaşık 18.000 kişi yaşamaktadır.

Beşikdüzü Belediyesi, Türkelli Belediyesi(Oğuz) ve Yeşilköy (Abdallı) Belediyesi olmak üzere üç belediyesi vardır.

Mahalleleri 7 adettir:
Cumhuriyet Mahallesi, Fatih Mahallesi, Beşikdağ Mahallesi, Nefsişarlı Mahallesi, Adacık Mahallesi, Vardallı Mahallesi, Çeşmeönü Mahallesi(Yobol)

Köyleri 25 adettir:
Ağaçlı (Kancuma), Akkese, Aksaklı, Anbarlı, Ardıçatak, Bayırköy, Bozlu, Çakırlı, Çıtlaklı, Dağlıca (Meopliya), Denizli, Dolanlı, Duygulu, Gürgenli (Kadahor), Hünerli (Kefli), Kalegüney, Korkuthan, Kutluca (Huplu), Resullü, Sayvancık (İstile), Seyitahmet, Şahmelik, Takazlı, Yenicami, Vardallı, Zemberek.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Halk balıkçılık, fındık ve ormancılık içinde yoğunlaşmıştır ve halk genellikle geçimini bu üç sektörden sağlar.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşikdüzü Köy Ensütüsü Doğu karadenizin ögretmelerinin yetiştiği bir merkezdir. Bu köy ensütüsünden yetişen ögretmenler genç cumhuriyetin karadenizde Işığı olmuşlardır. Beşikdüzü eğitim-öğretimin beşiğidir. 1942 yılından bugüne kadar binlerce genç öğretmen okulundan mezun olup eğitim-öğretim hizmetinde görev almışlardır. Okuma yazma oranı %99'dur.

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nde; 1 müdür, 1 şube müdürü, 2 şef, 2 V.H.K.İ, 2 memur, 2 yardımcı hizmetli ve 1 geçici sözleşmeli olmak üzere topöam 10 personel görev yapmaktadır.

İlköğretim okulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Okulun Adı Derslik Sayısı Öğretmen Sayısı Öğrenci Sayısı
Şh. Öğr. Gürhan Yardım İ.Ö.O 42 62 1567
Merkez İ.Ö.O 38 32 798
Çeşmeönü İ.Ö.O 8 9 142
Akkese İ.Ö.O 12 13 103
Yeşilköy İ.Ö.O 8 6 67
Yeşilköy Cumhuriyet İ.Ö.O 2 1 10

2006-2007 eğitim-öğretim yılında öğrenci azlığından 16 köy ilköğretim okulu kapalı olup, taşıma kapsamına alınan 22 okul ve 11 yerleşim birimi olmak üzere toplam 33 birim bulunmaktadır. Taşıma 5 merkez ilköğretim okuluna yapılmaktadır.

Lise ve Dengi Okullar[değiştir | kaynağı değiştir]

Okulun Adı Derslik Sayısı Öğretmen Sayısı Öğrenci Sayısı
İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi 36 50 700
Ticaret Meslek Lisesi 16 11 241
Anadolu teknik ve Endüstri Meslek Lisesi 6 20 357
Kız Teknik Meslek Lisesi 6 15 139
Anadolu İmam Hatip Lisesi 8 7 60
Atatürk Lisesi 23 40 459
Anadolu Lisesi 8 7 100
Anadolu Sağlık Meslek Lisesi 12 16 200

Yükseköğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşikdüzü Meslek Yüksek Okulu, KTÜ bünyesinde 1992 yılında açılmış; 1994-1995 eğitim öğretim yılında Akçaabat'ta 2000-2001 eğitim öğretim yılında Beşikdüzü ilçemizde faaliyete geçmiş olup; makine programı, bilgisayar teknolojisi ve programlama programı, muhasebe, pazarlama, iklimlendirme-soğutma programı, büro yönetimi ve sekreterlik, elektronik-haberleşme ve işletme programı bölümleri eğitim vermeye devam etmektedir. Bu bölümlerde 435 kız ve 930 erkek olmak üzere toplam 1365 öğrenci eğitim-öğretim görmektedir.

Yaygın Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Okulun Adı Derslik Sayısı Öğretmen Sayısı Öğrenci Sayısı
Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü 8 1 Kadrolu
18 Usta Öğretici
436

Özel Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede Beşikdüzü Anadolu Lisesi, Beşikdüzü Endüstri Meslek Lisesi, K.T.Ü. ye bağlı olarak 1992 yılında eğitim öğretime açılan Beşikdüzü Meslek Yüksek Okulu, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Beşikdüzü Anadolu Öğretmen Lisesi (önce köy enstitüsü olarak kurulmuştur, Beşikdüzü Ticaret Meslek Lisesi, Beşikdüzü Kız Meslek Lisesi, Beşikdüzü Merkez İlköğretim Okulu, Beşikdüzü Atatürk Lisesi yer alır. İç kesimlerde ise Beşikdüzü Anadolu İmam Hatip Lisesi, Beşikdüzü Şehit Öğretmen Gürhan Yardım İlköğretim Okulu ve Beşikdüzü Sağlık Meslek Lisesi bulunur. Yetişkinler için Beşikdüzü halk eğitimi merkezi müdürlüğü faaliyetlerine sosyal ve kültürel alanda yürütmektedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1990[7] 28.794 14.047 14.747
2000[8] 47.331 29.766 17.565
2007[9] 21.149 11.641 9.508
2008[10] 21.517 12.020 9.497
2009[11] 21.883 11.725 10.158
2010[12] 21.699 11.768 9.931
2011[13] 22.037 12.509 9.528

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://trabzon.yerelnet.org.tr/il_ilce_kaymakamlik.php?iladi=TRABZON
  2. ^ <http://www.netkayit.com/Trabzon/Trabzon-Besikduzu/Harita/
  3. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVRB1ez. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  4. ^ Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi. Genesis Yayınları. Ankara, 2011. 2. Baskı s. 689. ISBN 978-605-54-1017-9 ; Plinius, N. Historiae 6.4. 17
  5. ^ Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi. Genesis Yayınları. Ankara, 2011. 2. Baskı s. 511-516. ISBN 978-605-54-1017-9
  6. ^ Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi. Genesis Yayınları. Ankara, 2011. 2. Baskı s. 689. ISBN 978-605-54-1017-9
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtypffSp. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu11CjRq. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu2JngDv. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCHSqek. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEKYQ0B. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG05axP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHDdFkM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]