Asetonitril
Asetonitril (ACN) formül ü CH3CN olan bir kimyasal bileşiktir . Bu renksiz sıvı en basit organik nitril ve en yoğun kullanılan bir çözücüdür.
Konu başlıkları |
Üretimi [değiştir]
Asetonitril, akrilonitrilin üretimi sırasında çıkan bir yan üründür.[1] Asetonitrilin üretim eğrileri akrilonitrilkileri takip eder. Asetonitril aynı zamanda karbon monoksit, amonyak, ve hidrojen gazları ile tepkimesiyle de üretilebilmektedir.[2] ABD’de asetonitrilin dört ana üreticisi : INEOS, DuPont, J.T. Baker Chemical, ve Sterling Chemicalsdır. 1992’de ABD’de 14,700 ton asetonitril üretilmişti.
Uygulamalar [değiştir]
Çözücü [değiştir]
Asetonitril bütadienin saflaştırılmasında bir çözücü olarak kullanılmaktadır. Görece olarak zehileyici olmadığından tırnak cila temizleyicilerinin formüllerinde; aseton ve etil asetat gibi bazen kullanılmaktadır. Daha özgün uygulamalarda, sıklıkla bilinmeyen bir kimyasal tepkimenin (ing: reaction/reaksiyon) denenmesinde sık kullanılan bir seçenektir. Uygun sıvı genişliği ile polardır (3.84 D). Düşük asidik özelliği sayesinde sorun çıkarmadan geniş bir bileşik yelpazesini çözer. Bu nedenden dolayı HPLC’de hareketli bir faz olarak yoğun bir kullanımı söz konusudur. Benzer şekilde döngüsel voltametre de görece yüksek dielektrik sabiti nedeniyle çok kullanılan bir çözücüdür. Asetonun özellikleri de benzerdir ancak bazlara ve nükleofillere karşı yüksek oranda tepkilidir.
Organik bireşim [değiştir]
Asetonitril, zirai ilaçlardan parfüm yapımına kadar organik bireşimde iki karbon yapıcı bloktur.[3] Siyanojen klorür ile tepkimesi (ing:reaction) malononitrili meydana getirir.
İnorganik kimyada ligand olarak [değiştir]
İnorganic kimyada, asetonitril değiştirilebilir ligand olarak geniş bir kullanıma sahiptir. Buna güzel bir örnek; asetonitrilde (polimerik) paladyum klorür süspansiyonunu ısıtarak hazırlanan PdCl2(MeCN)2'un kullanımıdır
- [PdCl2]n + 2n MeCN → n PdCl2(MeCN)2
Güvenlik [değiştir]
Asetonitril'in düşük bir zehirliliği vardır, fareler için LD50 3.8 g/kg'dır. Diğer nitrillerin davranışının tersine , asetonitrilin metabolizması siyanür yaymaz.[1]
Dipnotlar [değiştir]
- ^ a b Peter Pollak, Gérard Romeder, Ferdinand Hagedorn, Heinz-Peter Gelbke "Nitriles" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, 2002: Weinheim. DOI: 10.1002/14356007.a17_363
- ^ Şablon:Ref patent
- ^ Şablon:OrgSynth
