Alexander Parvus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Alexander Parvus, 1905.

Alexander Parvus (Rusça Александр Парвус), doğum adıyla İsrail Lazareviç Gelfand veya onun Rusça şekli ile «Gel fand (8 Eylül 1867, Berazino - 12 Aralık 1924) Marksist teorisyen, Rus devrimci ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nde tartışmalı bir aktivist. Alman ajanlığı yaptığı rivayeti de mevcut. Modern Alman yazınında 'yağmacı' olarak adlandırılan Parvus, 20. Yüzyılın en önemli süreçlerinde rol alan baş aktörlerdendir. Politik ideolojiler geliştirip bu ideolojilerin terörizm, anarşi, devrimsel faaliyetler, sosyal mühendislik, politik manipülasyon yöntemleriyle ülkelerin geçerli rejimlerine karşı operasyonlar yürütmüştür.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

İsrail Lazareviç Gelfand, (Rusça Израиль Лазаревич Гельфанд)[1], takma adı Alexander Parvus ile meşhurdur. 8 Eylül 1867 tarihinde Yahudi bir ailenin çocuğu olarak, şu anda Belarus sınırları içinde olan, çoğunluğu Yahudilerden oluşan Berazino'da doğdu. Bugün Ukrayna sınırları içinde olan Odessa'da büyüdü. Burada, Rusya-Polonya-Litvanya Genel Yahudi İşçi Birliği'ne katıldı (Birlik Almanca Der Bund olarak bilinir).[2].Osmanlı devletinin mali durumunu, sorunlarını ve çözüm yollarını inceleyen anti-european kitap yazdı.

Faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Devrimciliğin bir iş kolu haline gelmesini sağlayan ve Devrimcilik mesleğini 20. yüzyıl şartlarına göre ilk disipline eden profesyonel devrimci.

Menşevik Rus devrimcisi, Alman SPD üyesi, Silah taciri, Alman ajanı, Provokatör, Spekülatör, İttihat ve Terakki'nin danışmanı, Türk yurtseverliğinin ve Troçki'nin sürekli devrim tezinin babası, Türk Ulusalcılığı formülünü ilk yazan, Jön Türkleri organize eden, İsyancı askerlerin İhtilalci saygın subaylara dönüşmesini planlayan ve yöneten gibi sıfatları aynı anda taşıyabilmiş, 20. yüzyılın en karanlık zenginlerindendir.

Yayın hayatının başında bütün Türklerin iyiliği için çalışacağını vaat eden, 32 sayfalık iki forma halinde yayınlanan Osmanlı'da milli uyanışın ve Türkçülüğün sesi olarak 1911'de Yusuf Akçura'nın başı çektiği bir grup tarafından çıkartılan ünlü Türk Yurdu dergisinde, Mehmet Emin Bey, Celal Sahir Bey, Halide Edip, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem gibi Türk milliyetçisi yazarlarla birlikte çalıştı. 1911-1914 yılları arasında "iktisat" sütununun hazırlanmasının sorumluğunu üstlenmiş; köylülük, devlet, emperyalizm konularında makaleler kaleme almıştır. Mali ve ekonomik konularda tartışmalar açmış, yazılarıyla o dönem aydınları üzerinde azımsanmayacak etki yaratmıştır.[3]

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Parvus 12 Aralık 1924'te Berlin'de öldü. Bedeni yakıldı ve Berlin'deki bir mezarlığa gömüldü. Ölümünden sonra Konrad Haenisch onun hakkında hatıratına şöyle yazdı "Bu adam İkinci Enternasyonal'in en yetenekli beynine sahipti."[4]

Kaynakça ve notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Son isminin Gelfant, Helfand, Helfant veya Helphand gibi değişik yazılışlarına rastlanır.
  2. ^ (Almanca) Scharlau, Winfried and Zeman, Zbynek A. Freibeuter der Revolution. Parvus-Helphand. Eine politische Biographie (Gebundene Ausgabe) Cologne 1964 ASIN B0000BN7WQ (Alman-Rus-Türk Devrimci Sosyal Demokrat Parvus'un en önemli biyografisi) Ayrıca bkz. Zbynek Zeman, W.B. Scharlau Merchant of Revolution: Alexander Helphand, 1867-1924 Oxford University Press, 318 sayfa, 1965 ISBN 0192111620 ISBN 978-0192111623
  3. ^ Georgeon, François (1996). Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri Yusuf Akçura (1876-1935). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. ss. 69-70. ISBN 975-333-058-8. 
  4. ^ (Almanca) Haenisch, Konrad Parvus : ein Blatt der Erinnerung. Berlin Verl. für Sozialwissenschaft, 1925