5. Senfoni (Beethoven)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Beethoven'in 5. Senfonisinin kapak sayfası

5. Senfoni, Op. 67, 1804-1808 yıllarında Ludwig van Beethoven tarafından bestelenmiştir. Bu eser klasik müzikte en çok ve en iyi bilinen kompozisyonlardan ve en çok çalınmış senfonilerden biridir.[1]. Eser dört bölümden oluşmaktadır: Bir açılış sonatası, bir andante ve finali yapacak attacca'ya götüren hızlı bir scherzo. Eser ilk olarak 1808 yılında Viyana'daki Theater an der Wien'de çalınmış , kısa bir süre sonra da müthiş bir itibar elde etmiştir. E. T. A. Hoffmann senfoniyi "zamanının en önemli çalışması" olarak nitelemektedir. Eser, "kısa-kısa-kısa-uzun" melodisinin iki kere çalınmasıyla başlar. (Ses bağlantısına git dinle )

Beethoven symphony 5 opening.svg

Senfoni ve özellikle de dört notalık açılış melodisiyle,dünya çapında bilinmekte ve bu melodi rock müziğinden diskolara kadar birçok müzik çeşitinde görülebilir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Beethoven 5.Senfoniye başladığı sene, 1804 in 1804, portre W. J. Mähler

Beşinci Senfoni uzun bir gebelik dönemi yaşamıştır. 3.Senfoni'nin tamamlanmasının ardından 1804'te ilk taslakları hazırlanmıştır.[2] Ancak, Beethoven başka eserlerle uğraştığından: Fidelio, Appassionata piyano sonatı, üç Razumovsky yaylı sazlar, Keman Konçertosu, Dördüncü Piyano Konçertosu, Dördüncü Senfoni ve Mass in C, 5.Senfoni üzerindeki çalışmaları kesintiye uğramıştır. 5. Senfoni'nin son hazırlıkları 1807–1808 senelerinde 6.Senfoni ile paralel olarak tamamlanmış ve aynı konserde galası yapılmıştır.

Beethoven bu süre zarfında otuzlu yaşlarındaydı ve kişisel hayatı artan sağırlığı yüzünden berbat bir durumdaydı. Bu arada dünyada tarihe: Napolyon Savaşları, Avusturya'daki siyasi kargaşalar ve 1805 yılında Napolyon'un askerleri tarafından Viyana'nın işgali damga vurmuştur.

Gala[değiştir | kaynağı değiştir]

5. Senfoni 22 Aralık 1808 senesinde Viena'daki Beethoven'ın tüm galalarının yapıldığı Theater an der Wien tiyatrosunda Beethoven'ın şefliğinde devasa bir konserle gösterilmiştir. Konser dört saatten uzun sürmüştür. Programdaki iki senfoni ters bir sırayla çalınmıştır: önce 6.Senfoni sonra 5.Senfoni çalınmıştır. Program şu şekildeydi:

  1. The Sixth Symphony
  2. Aria: "Ah, perfido", Op. 65
  3. The Gloria movement of the Mass in C major
  4. The Fourth Piano Concerto (played by Beethoven himself)
  5. (Perde Arası)
  6. The Fifth Symphony
  7. The Sanctus and Benedictus movements of the C major Mass
  8. A solo piano improvisation played by Beethoven
  9. The Choral Fantasy

Beethoven 5.Senfonisini patronları Prens Franz Joseph von Lobkowitz ve Kont Razumovsky'a itham etmiştir.

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Zorlu şartlar altında gerçekleşen galaya çok az olumsuz eleştiri yapılmıştır. Orkestra konser öncesi sadece bir prova yaptığından pek iyi çalamadı. Hatta Choral Fantasy'de sanatçılardan birinin hatasından dolayı Beethoven müziği durdurmuş ve parçayı yeniden başlatmıştır. Oditoryum(salon) son derece soğuktu ve seyirciler programın uzunluğu yüzünden bitkin düştü.

Enstrümantasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Senfoni orkestrası piccolo, iki flüt, iki obua, B bemol ve C iki klarnet, iki fagot, kontrafagot, E bemol ve C'de iki korno, iki trompet, üç trombon, timpani (G ve C'de) ve yaylılardan oluşmaktadır.

Şekil[değiştir | kaynağı değiştir]

Genellikle bir performans yaklaşık 30 dakika sürer. Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır:

Birinci Bölüm: Allegro con brio[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci bölüm yukarıda da bahsedilen dört notalık motifle başlamaktadır. Orkestra şefleri arasında parçanın açılışını çalmak konusunda görüş farklılıkları vardır. Bazı şefler tam bir allegro şeklinde açılış motifine başlarken bazıları çok daha yavaş ve daha görkemli bir tempo içinde başlar bazılarıysa motifi molto ritardando (her dört notalık parçalarda belirgin bir yavaşlama) olarak çalar.

İlk başlangıç Beethoven'ın seleflerinden, Haydn ve Mozart, miras aldığı geleneksel sonata kalıbıyla yazılmıştır. Bölüm dinleyicilerin dikkatını sağlamak için iki dramatik fortissimo (çok kuvvetli) melodiyle başlar. İlk dört ölçüden sonra Beethoven temayı genişletmek için diziler ve imitasyonlar kullanır. Ritmik bir düzende adeta bir birinin üzerinden yuvarlanan bu kısa ve öz imitasyonlar sonuçta akıcı ve tek bir melodiye dönüşürler.

İkinci Bölüm: Andante con moto[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Schauffler, Robert Haven. Beethoven: The Man Who Freed Music. Doubleday, Doran, & Company. Garden City, New York. 1933; sayfa 211
  2. ^ Hopkins, Antony. The Nine Symphonies of Beethoven. Scolar Press, 1977. ISBN 1-85928-246-6.