Çukurelma, Elmalı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çukurelma
—  Köy  —
Antalya
Antalya
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge Akdeniz Bölgesi
İl Antalya
İlçe Elmalı
Nüfus (2000)[1]
 - Toplam 316
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 242
İl plaka kodu 07
Posta kodu 07700
İnternet sitesi: [2]

Çukurelma, Antalya ilinin Elmalı ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur.ama gençler tarafından araştılmaktadır Oğuzların Çavuldur boyundan geleme olduğu tahmin edilmektedir. Bu konu araştırılmalıdır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Köy gelenek göreneklerine bağlı olup yörük kültürünü nesilden nesillere aktarımaktadır, yemekleri elmalı ya özgü genel olan her yemek yapılmaktadır. kendisine özgü bilinen yemeği ARABAŞI çorbası;TARHANA çorbası KEŞKEK ,HÖŞMEREM yaylaya göçen çobanlar saçarası yaparlar harikadır.Ayrıca misafir perverliğe çok önem verilir. Köye gelen bir yabancı asla aç kalmaz eski köy odası vardı yabancılar orada ağırlanır misafir edilir yatırılırdı şimdi bu odalar kaldırıldı. köyde hıdırellez kutlamalarıda yapılmaktadır; buda 6 mayıs;ta olmaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Antalya iline 93 km, Elmalı ilçesine 18 km uzaklıktadır. Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur. Ancak, köyün eski adı, "Çuğun" bir boy adı olup, aynı isimde Kırşehir dolaylrında da bir köy bulunmaktadır. Ayrıca, son zamanlarda Prof. Yusuf Halacoğlu tarafından hazırlanan eserde de "Çuğun Türkmenleri" adlı bir Türk boyundan söz edilmekte olup Anadolu'nun çeşitli bölgelerine yerleştiklerinden söz edilmektedir. Çumra sözcüğünü ise ilk defa burada duydum. Halk arasında da konuşulmamaktadır. (Dr. Bekir TURGUT) gençler tarafından araştırılmaktadır(ilk adı Çumra olduğu söylenir. daha sonraları Çugun denmiştir,bu isminde bir anlamı olmadığı için son olarak Çukurelma olarak değiştirildi.) Köyün yerleştiği coğrafya çok eski bir yerleşim alanı olup, M.Ö. ait kalıntıların yanısıra, Helenistık (Yunan ) ve Roma dönemlerine ait buluntulara rastlanmaktadır. Kaldı ki, meşhur "elmalı sikkeleri de, sınır komşusu olan "Bayındır Köyü"nde bulunmuştur.Ayrıca, köyün yayla bölgesinde Romalılara ait olduğu sanılan, halen devlet tarafından halen ilgilenilmeyen, Köylüler tarafında "asar" diye anılan bir ören yeri vardır ki, ilgilileri halen ilgisini beklemektedir. (Dr. Bekir TURGUT) köy halkı yörük göçebe olup eski köy ve iki mahellenin bir yere toplanmasıyla bu günkü Çukurelma oluşmuştur.Türkler'in yaşam izlerine rastlanır.Köy şu sülalerden oluşmuştur.Kara bahriler(kocabıyık),Hatıplar(şentürk),ertuğrullar,Duraliler(özkanlar),Köseler (Turgut),akıncılar,karacalar,yıldırımlar,erdoğdular,alegözler,bozkurtlar.köy hep göç vermiştir göç vermeyede devam etmektedir.Atalar hayvancılıkla uğraştıkları için hep su kaynakları başında bir sülalenin yerleştiği görülür yerleşik hayata geçiş başlamış ve hayvancılık küçük baş azalmıştır bunda ormanın dikim yapması önemli rol oynar.Yaylada tarihi yerleşim yerleri vardır.kalesi yıkılmıştır halk arasında asar denir osmanlıca bir kelime olup asar ı atik (antik tarihi yer anlamında )yorumlayan Hüseyin KOCABIYIK. Kültür [değiştir] Köy gelenek göreneklerine bağlı olup Yörük kültürünü nesilden nesillere aktarmaktadır, yemekleri Elmalı ya özgü genel olan her yemek yapılmaktadır. kendisine özgü bilinen yemeği ARABAŞI Çorbası;TARHANA çorbası ve KEŞKEK olarak bilinmektedir,ayrıca MUSAFİR PERVERLİĞİ YANISIRA köyde hıdrellez kutlamaları yapılmaktadır; buda 6 mayıs;ta olmaktadır;isteyenler katılımda bulunabilmektedirler Doğumdan ölüme kadar,İyi günde kötü günde köyün tutum ve davranışlarından biraz bahsetmeye çalışayım.Hamile bayanlar,Mümkün olduğu kadar çirkin ya da sıra dışı insanlara bakmazlar.(dudağı yırık,gözü şaşı vb gibi)Çirkin kişilere bakarsa çocuğunun çirkin olabileceği düşünülür.Çocuk doğunca (40 gün içinde) kendisi gibi lohusa (yeni doğum yapmış) bayanlarla karşılaşmamaya çalışır.Kırk erdi,kırk karıştı olmasın diye.Kırkı karışan kişilerin çocuklarının hastalandığına inanılır.Kırkı karışan ya da al basan çocuk yani bebek delik taştan geçirilir.Nazar değen çocuğa akraba olmayan bir kocakarı(yaşlı kadın) tarafından kurşun döktürülür.Yeni doğan bebek yıkanırken tuz ve çakıl taşı katılan bir kap ile yıkanır.Doğum yapan kişiye çeşitli hediyelerle çocuk görmeye gidilir.Çocuğu kız ise al örtülür,oğlan ise mavi örtü ya da giysiler giydirilir. Yeni yapılmış evin çatısının bir köşesine mavi,kırmızı çaput,çıtlıktan bir parça ve yumurta takılır.Cuma günleri dikiş dikilmez.Akşamları aynaya bakılmaz, tırnak kesilmez,.Bir erkeğin yolunu bir bayan kesmez(karşıdan karşıya geçerken erkeğe öncelik verilir..)Hava kararmaya başladığı zaman komşudan açı bir şey istenmez ya da verilmez.(soğan acı biber gibi)Sürülerden kaybolan hayvanları sabah sağ salim bulabilmek için,kurt kuş yememesi için,bir makas okunur ağzı bağlanır herhangi bir yere bastırılarak saklanır.Böylece hayvanı kurt kuş yemez denir.Kapı eşiğine oturulmaz şeytan çarpar denir.Dernek akşamları,yani perşembe günleri odalarda buhur yakılır.Yaylada yurt tutacakları yere önceden gidip çalı taş ile bastırılır ki.Sahipli olduğu bilinsin diye.Yayla evlerine alacık ya da alecik denir.alecik ;yay gibi ucu eğri en az sekiz (sırık denen) sopanın yere çakılması ile kurulur.Sırıkların üstüne kıldan yapılma keçe örtülür.Tabana kadar iner bu keçe yağmur suyunu geçirmez içine almaz. Hemen onun dışına yerden bir birbuçuk metre yükseklikte dizilmiş kargı dolanılır kapısı da ;İpe dizilen bu gargı lardan oluşur.Bir çengelle diğer gargılara tutturuluverir.Köşeli olmaz alecik;Nedenini bilen kişiye rastlayamadım.Belki eskiler biliyordur.Yaptığım araştırmalarda Nedeni ta ortaasya ya kadar dayanan bir örf adet oluğunu öğrendim.Şamanizm de Şeytan köşelerde olur inancı varmış.Türklerin Ortaysa da ki dinleri Şamanizim di Çamaşır köyün ortak malı olan çamaşırhane(çamaşırlık)de yıkanırdı.çamaşırlık köy çeşmelerinin yakınına yapılır,İki üç aile aynı anda çamaşırını yıkayabilirdi.gazanlarda küllü su kaynatılır,bazı gazanlardada durulama suyu kaynatılır.Tokuç ile taş üstüne konan çamaşırlar dövülerek,su kabağı (tabalak)ilede zaman zaman su serpilerek yıkanırdı.Buna yündüm ya da yudum denir.(küllü pinar çalı ve meşe ağacını dalları ile köklerinin külünden sıcak su ile yapılır).Köyün genç delikanlılarda kız beğenmek için çeşme başına arada bir uğrayıverirler ki kız beğensinler.beğendiği kıza kızın yakın kız arkadaşıyla mendil gönderilir,oda olmadı uzaktan cep aynasıyla kızın gözlerine güneş yansıtılır.kıza kur yapılırdı. Düğünler ise,Kız isteme ile başlar,uygun görülen evlilikler söz kesme ile onaylanmış olur.Nişanla pekiştirilir.Düğün hazırlıkları,(1940 ve daha sonraları )Urba görmekle başlar.(Damadın akrabalarına,kızın akrabalarına ve düğün ailelerine giysi basma kumaş oku almak manifaturacıdan)düğüne çağrılacak olanlar okulanır,yani davetiye gönderilir.Kişinin toplumdaki yerine düğün yapanlara olan akrabalık derecesine,yaşına ve cinsiyetine göre oku gönderilir.Okular;Kiprit,mendil,havlu,gönek(atlet)İşlik ya da yelek(gömlek)dastar,tülbent,Pazen,(fistan ya da donluk olur genelde)kumaş şeklinde devam eder. Düğünler üç gün ya da bir hafta yapılır. İlk gün çuval azı açılır.gelin yüzü ile biter düğün. Düğünün ,müdürü ya da sorumlusu DELİKANLIBAŞI dır.misafirlerin karşılanmasından yemesinden yatmasına ,düğündeki tüm hata ve sevaplardan o sorumludur. düğün sahibi dahi bu kişi ile istişare içinde karar alır.düğünler kız olsun genç delikanlılar olsun beğenilme göze çarpma mekanlerı oluverir.sahipli kızlara oğlanın anası (kaynana) para basar o artık bizim kimse göz koymasın anlamındadır. Giyimler bayanlar;En içten başlarsak göynek(Kolları ve boynu ganeviçe işlemeli olur)onun üstüne üç etek çitari,sonra Bağırtlak,(sütlük de denir.)ve Cebgen giyilirdi.Bele kuşak. Şitari üç etek olurdu,ön eteği kuşağa kıvrılarak sokulur.Ayakta çorap olarak el örgü oyalı renkli yün çorap.Ayakkabı yerine yemeni veya gundura giyilir.Daha eskileri astar ya da tülbentin altına fes de giyilirmiş.Yaşlı ninelerin namazlık denen dastarının altına fes giydiklerini gördüm ,genç bayanların fes giydiği dönemi göremedik.ERKEKLERDE; içlik ya da gönek denen kolları ve boynu oyalı kaputtan yapılma (atlet) giyilir.hemen üstüne işlik ya da yelek denen;yakasız,içi astarlı genelde dikine çizgileri olan gömlek giyilir.Bele ;Şal kuşak püskülleri olan renkli kuşak takılır.Bugünkü pantolon yerinede Çakşır ya da çaşır ,şalvar denen Kıldan yapılma içinde kaputtan astarı olan paçaları dar, uşkurlu(ip ile bağlanan)yanları cepli olan giysi giyilirdi.Çoraplar dizkapağa kadardır.Yünden el örgü,oyalı ve püsküllü olurdu. Ayakta ;yerine göre gönçarık yemeni denen ayakkabı giyilir.Kuşağa da yağlık bağlanırdı.Yağlık(humayın ya da kaputtan yapılır, köşeleri, en az bir köşesi oyalanmış)bir çeşit mendildir. YEMEK ÇEŞİTLERİ arabaşı,Höşmerim,Nişasta helvası,Un helvası.Suvan aşı,un çorbası,Gömbe ya da kömbe,Yufkanın yanında darı ve mısır ekmeği de vardır.Çive yemeği,genelden farklı olan yemekleridir.saç arası harikadır.saç arası yaylalarda yapılır. DİL: Öz Türkçe konuşulur ve İstanbul şivesidir.derleyen HÜSEYİN KOCABIYIK(bahri oğlu)

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün iklimi, Akdeniz iklimiMAKİ örtüsü etki alanı içerisindedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007 621
2000 316
1997 342

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılğa dayanmaktadır. Ancak son zamanlarda yeraltı suyunun çıkarılması ile ağırlıklı olarak tarım daha ağırlıklı hale gelmiştir.Köyde yaşayan nüfusun çoğunluğu orta yaş ve yaşlılardan oluşmaktadır. Ancak gençlerin büyük çoğunluğu ise çalışmak üzere Antalya il merkezi ve komşu kazalara gitmektedirler. Ticaretle uğraşanla da vardır. Okuma yazma oranı ilkokulun geç açılması (1963) dolayısıyla ilk zamanlar düşük olmakla bereber; son zamanlarda yüksek okulda okuyan gençlerin sayısında bir artış da görülmektedir.

Muhtarlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır. MUHTARLARIMIZ1 1979:RÜSTEM ERDOGDU 1984:HACET ŞENTÜRK 1989:CİLASUN KOCABIYIK 1993:CİLASUN KOCABIYIK 1998:SELAHATTİN ÖZKAN 2004:CAHİT ŞENTÜRK 2009:ORHAN KOCABIYIK 2014:BİLAL ALAGÖZ

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ve kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi yoktur. Ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur.ÇOBANİSA ve GÖLOVA sağlık ocaklarından yararlanmaktadır,Ayrıca köy odası var olup, muhtarlık bürosu oda içerisinde bulunmaktadır.Ayrıca;eski köy camisi yıkılıp,yerine günümüze uygun modern bir camii yapılmış olup ibadete açılmıştır.Ayrıca köyün sulama kooperatifi işlevine devam etmektedir.Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.Ayrıca cep telefonu iletişimi köyün her yerinde OLMASADA KISMEN çekmektedir

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]