Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat öncesi ıslahat hareketleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Tanzimat öncesi ıslahat hareketleri sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

17.yüzyılda yapılan ıslahat hareketleri Tanzimat Fermanı kadar kalıcı olmamıştır.

II. Osman döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

II.Osman döneminde birçok ıslahat hareketine girişilmiş ancak başarılı olunamamıştır.Bunlar;

  1. Yeniçeri Ocağı`nı kaldırarak yerine Anadolu Türkleri ve Türkmenlerden yeni bir ordu kurmak[1]
  2. Başkenti İstanbul`dan Anadolu`daki başka bir şehre taşımak[1]
  3. Kıyafet inklabı yapmak[1]
  4. Fatih Kanunnamesi'ni kaldırarak yeni bir kanun hazırlamak[1]
  5. İlmiye sınıfın siyasi ve mali hakimiyetini kırarak din ocağı haline getirmek[1]

Fakat 1620 yılında katledirilerek öldürülmesi üzerine bu ıslahatlar sözde kalmıştır.

IV. Murad döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

IV. Murad 2 Eylül 1633 yılında birtakım ıslahat hareketleri gerçekleştirdi.Bunlar;

  1. Kahvehaneler yıktırıldı[2]
  2. Tütün içmek yasaklandı[2]
  3. Gece fenersiz sokağa çıkılmadı[2]

Bizzat IV. Murad akşamları kıyafet değiştirerek kontrole çıkar, kurallara uymayanları cellat yardımıyla başlarını keserdi.[2]

III. Selim döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Selim döneminde önemli ıslahatlar yapıldıysada Kabakçı Mustafa isyanı sonucu geçerliğini yitirmiştir.Bunlar;

  1. Yeniçerilerin Esame alımı yasaklandı.[3]
  2. Osmanlı-Rus savaşına katılmayan tımarlıların dirlikleri kesildi.[3]
  3. 1792 yılında ise Halıcıoğlu`da bir Humbaracı ocağı kurmuştur.[3] Bu kışlanın bir bölümünde istihkamcı, diğer bir kısmında ise humbarcı yetiştiriliyordu.[3]
  4. 1800 yılında Humbaracı Ocağına bağlı olarak Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn kuruldu.[3]
  5. 1805 yılında yine bu okul inşşat ve seyrü sevafin adlı iki ana bölüme ayrılmıştır.[3]
  6. 1793 yılında Nizam-ı Cedit ordusu kuruldu.1.600 asker İstanbul`da , diğer 12.000 kişi ise diğer vilayetlere gönderildi.[4]
  7. Nizam-ı Cedit ordusunda uygulanan talim zamanla imparatorluğun çoğu yerinde uygulanmaya başlandı.[4]

III. Ahmed döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Lale Devri

I. Mahmud döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Humbaracı Ahmed Paşa trafından Humbarhane ve Herdeshane kurulmuş, fakat yeniçerilerin kazan kaldırmasıyla kaldırılmıştır.[5]

I. Abdülhamid döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Sürat topçuları ocağının kontejjanı geliştirilerek 250`den 2.000`e çıkarıldı.[6]
  2. Haliç`deki istihkam okulu Camialtı`na taşındı..[6]

II. Mahmud döneminde yapılan ıslahat hareketleri[değiştir | kaynağı değiştir]

II.Mahmud döneminin en önemli ıslahatı yeniçeri ocağını kaldırmasıdır.

  1. 1808 yılının ocak ayında Nizam-ı Cedit ordusunun devamı olan Sekban-ı Cedit ordusu kuruldu.Daha sonra Yeniçeri`lerin baskısıyla kaldırıldı.[7]
  2. Yeniçeri Ocağı kaldırılarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyye (17 Haziran 1826) ordusunu kurmuştur.[8]
  3. Kıyafet inkılabı yaparak başlık, cepken ve şalvar yerine fes, ceket ve pantolon getirilmiştir.[9]
  4. İlk posta teşkilatı kuruldu.[9]
  5. İlk gazete olan Takvim-i Vekayi çıkarıldı.[9]
  6. Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine Nazırlıklar kuruldu.[9]
  7. 1827 yılında cerrahhane ve tıbhane birleştirilerek "Mektebi Tibbiyeyi Adliyeyi Şahane" kuruldu.[9]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 646 (1980)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 654 (1980)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 719 (1980)
  4. 4,0 4,1 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 721 (1980)
  5. ^ Türk ve İslam ansiklopedisi s. 698 (1980)
  6. 6,0 6,1 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 712 (1980)
  7. ^ Türk ve İslam ansiklopedisi s. 729-730-731 (1980)
  8. ^ Türk ve İslam ansiklopedisi s. 736 (1980)
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Türk ve İslam ansiklopedisi s. 737 (1980)