Süperpozisyon ilkesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Isfjord, Svalbard, Norway kuzey kıyısındaki stratigrafik sütun.. Burada bir devrilme olmadığından süperpozisyon ilkesi gereği alttaki kaya üstteki kayadan daha eskidir.

Süperpozisyon İlkesi Jeolojinin bir bilim olarak gelişmesinde 17. yüzyıl Danimarkalı anatomi bilgini Nicolas Steno’nun (1638-1686) geniş ölçüde yayılan yazılarından ötürü önemli bir dönemdir. Steno taşkın sırasında ırmakların taşkın düzlükleri boyunca yayıldığını ve taşkın düzlüğünde yerleşik organizmaları gömen çökel tabakalarının biriktiğini gözlemiştir. Ardışık taşkınlar önceki çökellerin üzerine gelen ya da depolanan yeni çökel tabakalarını oluşturur. Bu çökel tabakaları taşlaşarak çökel kayaç haline gelir. Bu yüzden bozulmamış bir çökel kayaç tabakası diziliminde en yaşlı tabaka altta ve en genç tabaka üsttedir. Bu üst üste bulunma ilkesi katmanların ve içerdikleri fosillerin göreceli yaşlarının belirlenmesi için temeldir.

Orginal yataylık ve superpozisyon ilkesi ile Permian ve Jurassic stratigrafisi için Utah'ın Güneydoğusunda Colorado Plateau büyük bir örnektir.Bu tabakalar Capitol Reef National Park Park and Canyonlands National Park gibi geniş aralıklı korunmuş alanlarda önemli kaya oluşumları oluşturur. Yukarıdan aşağıya : Yuvarlak taba rengi kubbeNavajo Sandstone, katmanlı kırmızı Kayenta Formation, ,uçurum oluşturan dikey eklemli kırmızı Wingate kumtaşı, ,morumsu chinle oluşumu,katmanlı açık kırmızı Moenkopi Formation, ve beyaz katmanlı Cutler Formation kumtaşı. Resim from Glen Canyon National Recreation Area, Utah.

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Stratigrafinin temel kuralı süperpozisyon ilkesinin de temel kuralıdır.Bir örnekle açıklayacak olursak:Örneğin Meksika körfezinde bu yıl belirlenen bir çamur deposu geçen sene depolanmış bir katman üzerinde duracaktır.Geçen yılki depo sırayla ve art arda daha eski depoya dayanır.Körfez içinde depolanma uzun zaman içerisinde geriye doğru devam eder.Bu depolardan bir kesit alırsak en eski deponun altta en genç deponun ise üstte olduğu kronolojik bir kayıt ortaya çıkarırız.Bu art arda sıralanma süperpozisyon ilkesini açıklar.Eğer bir serideki tortul kayaçlarda bir devrilme yoksa en üstteki katman daima en genç en alttaki katman ise en yaşlı(eski) dir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]