Termonükleer silah

Koordinatlar: 73°51′K 54°30′D / 73.850°K 54.500°D / 73.850; 54.500
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hidrojen bombası sayfasından yönlendirildi)
Termonükleer silah testi
Hidrojen bombasının 3 boyutlu tasarımı

Hidrojen bombası veya füzyon bombası, kontrolsüz termonükleer enerji sağlayabilen yıkıcı nükleer silah.

Hidrojen bombasının yüksek boyutlardaki patlama gücü, hidrojen atomlarının birleşerek helyum atom yapısına dönüştüğü termonükleer tepkimeden doğar. Bir başka deyişle, hidrojen bombasının patlaması bir çekirdek kaynaşması ya da birleşmesidir (füzyon). Oysa atom bombasınınki bir çekirdek bölünmesidir (fisyon).

Atom bombasının aksine fisyon değil füzyon reaksiyonu esasına dayalıdır. Füzyon reaksiyonunu başlatmak için gerekli ateşleme, sıcaklık küçük bir atom bombasını patlatmak suretiyle sağlanır. Ancak reaksiyon çok kısa bir sürede olduğundan, bomba maddesi buharlaştığı için toplam maddenin yalnızca bir kısmı füzyona uğrar. Füzyona uğrayan madde bir uranyum kılıfı içine alınacak olursa, bu iki bakımdan yarar sağlar:

  • Uranyumun ağır bir metal olması ve buharlaşma sıcaklıklığının çok yüksek olması termonükleer enerjinin daha uzun sürmesini sağlar.
  • Füzyondan meydana gelen nötronlar uranyumun fisyonuna sebep olacağından patlamadan açığa çıkacak enerji daha da artmış olur.

Küçük atom bombalarına ihtiyaç duyan hidrojen bombalarına temiz, büyük atom bombalarına ihtiyaç duyanlara ise kirli bomba denir.

Termonükleer reaksiyonlar için gerekli ısının kimyasal patlayıcı maddeler ile sağlanması düşünülmüştür. Bu durumda deklanşör görevini gören atom bombasına gerek kalmayacak ve radyoaktivitesi de ortadan kalkmış olacaktır.

Termonükleer ürünlerden hiçbiri radyoaktif değildir. Sadece trityum zayıf bir radyoaktivite gösterir. O halde hidrojen bombasının radyoaktif etkisi yoktur, ancak bu bombayı ateşlemek için kullanılan atom bombasından gelen etki vardır. Oldukça küçük deklanşör atom bombaları kullanan hidrojen bombalarında bu etki azdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD, 1952'de atom bombasından çok daha etkili ve yıkıcı bir silah olan hidrojen bombasını geliştirdi. İlk hidrojen bombası 1954 yılında Büyük Okyanus’taki Marshall Adaları’na atılarak ABD tarafından denenmiştir. Atılan bomba Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombalarının yaklaşık 1.000 katı gücündedir.

Sovyetler 30 Ekim 1961 tarihinde, saatler Greenwich saati ile 8:30'u gösterirken Novaya Zemlya'da Tsar Bomba lakaplı 57 megatonluk bir hidrojen bombası denemesinde bulunmuştur. Bu bomba Hiroşima'ya atılan atom bombasından yaklaşık 3.800 kat daha güçlüdür. Oluşturduğu alev topu 965 km (599.624 mil) öteden gözlenebilmiştir.

Önemli Kazalar[değiştir | kaynağı değiştir]

5 Şubat 1958'de, bir B-47 uçağı ile uçulan bir eğitim görevi sırasında Tybee Bombası olarak da bilinen bir Mark 15 nükleer bombası, Savannah, Georgia yakınlarındakiTybee Adası açıklarında kayboldu. Bombanın ABD Enerji Bakanlığı tarafından Wassaw Sound körfezinin altındaki birkaç metrelik alüvyonun altında gömülü olduğu düşünülüyordu.[1]

17 Ocak 1966'da, Palomares, İspanya üzerinde bir B-52G ile bir KC-135 Stratotanker arasında ölümcül bir çarpışma meydana geldi. Mk28 tipi hidrojen bombalarının ikisindeki konvansiyonel patlayıcılar yere çarptığında patladı ve plütonyumu yakındaki çiftliklere yaydı. Palomares yakınına üçüncü bir bomba sağlam bir şekilde iniş yaparken dördüncü bomba kıyıdan 19 km uzakta, Akdeniz'e düştü.[2]

21 Ocak 1968'de, Chrome Dome Operasyonu kapsamında dört adetB28FI termonükleer bomba taşıyan bir B-52G uçağı Grönland'daki Thule Hava Üssü 'ne acil iniş girişiminde bulunurkenKuzey Yıldız Körfezi'nde buza düştü.[3] Ortaya çıkan yangın yoğun bir radyoaktif kirlenmeye neden oldu.[4] Temizlemede yer alan personel, üç bombadaki enkazı geri alamadı ve bir bomba kurtarılamadı.[5]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^"For 50 Years, Nuclear Bomb Lost in Watery Grave". NPR. 3 Şubat 2008.
  2. ^"US to clean up Spanish radioactive site 49 years after plane crash". The Guardian. 19 Ekim 2015.
  3. ^"The Cold War's Missing Atom Bombs". Der Spiegel. 14 Kasım 2008.
  4. ^"US B-52 nuclear bomber crash in Greenland 51 years ago has ill Danes seeking compensation". Fox News. 3 Haziran 2019.
  5. ^, Jon (11 Kasım 2008). "US left nuclear weapon under ice in Greenland". The Daily Telegraph. ISSN 0307-1235. OCLC 49632006. 1 Haziran 2009 tarihinde orijinalinden arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2021. Following the crash, and a painstaking clear-up mission to recover thousands of pieces of material from 500 million gallons of ice, the Pentagon stated that all four weapons onboard had been "destroyed". However, documents obtained by the BBC under the US Freedom of Information act have disclosed that while this is technically true - none of the bombs remained complete - one of the weapons was not recovered.
  1. ^ "For 50 Years, Nuclear Bomb Lost in Watery Grave". NPR. 3 Şubat 2008. 
  2. ^ "US to clean up Spanish radioactive site 49 years after plane crash". The Guardian. 19 Ekim 2015. 
  3. ^ "The Cold War's Missing Atom Bombs". Der Spiegel. 14 Kasım 2008. 
  4. ^ "US B-52 nuclear bomber crash in Greenland 51 years ago has ill Danes seeking compensation". Fox News. 3 Haziran 2019. 
  5. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Grönland _Telegraph isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)