Etnoloji

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Budunbilim sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Budunbilim, (etnoloji Yunanca'dan ἔθνος, ethnos insanlar, millet, ırk anlamına gelir) insanların etnik gruplara ayrılışını, bu grupların kökenini, oluşumunu, yeryüzüne yayılışını, aralarındaki bağıntıları ve bunların töre, dil ve kültür niteliklerini, genel yasalar çıkarmak amacıyla inceleyip karşılaştıran, geçmişte yaşamış ve halen yaşamakta olan değişik kültürleri karşılaştırmalı olarak inceleyen bilim dalına verilen isimdir.

text
İzmir Etnografya Müzesinin avludan bir resmi.

Maddi manevi kültürleri budunbiliminin malzemelerine dayanarak açıklar. Genel anlamda insanlığın kültür tarihini aydınlatmaya çalışmaktadır. Folklor karşılığı olarak da halkıyat kullanılmaktadır. Düğün, bayram, cenaze, doğum, isim koyma, bazı batıl inanışlar, türkü, masal, ninni halk hikâyeleri, menkibe, bilmece, oyun, atasözü, deyimler, tekerlemeler, halkıyat (budunbilim)in içine girer. Tarih, dil, din, arkeoloji, ruhiyat, içtimaiyat, sanat tarihi, hekimlik, bitkiler ve hayvanlarla ilgili ilimler de budunbiliminin içinde yer almaktadır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Özellikle 19. yüzyılda Etnolojiyi bir bilim dalı olarak kurma çalışmaları başlamıştır. Etnografya ve budunbilim (Völkerkunde) gibi kavramlar 1770'li yıllardan itibaren özellikle Göttingen Üniversitesi'nde kullanım bulmaktaydı. Üniversite düzeyinde ilk kürsü sahibi olan etnolog Alman profesör Adolf Bastian'dır. Bastian 1864 yılında Berlin'de profesörlüğünü almıştır. Onu izleyen yıllarda Sir Edward B. Taylor (1896 - Oxford), Franz Boas (1899 - New York) ve daha sonra Sir James G. Frazier (1906 - Liverpool) bu alanda kürsü sahibi olan isimler arasındadır. Modern etnolojinin doğuşu esas olarak sömürgecilik ve emperyalizm ile yakından ilişkilidir. Thomas Achelis'e göre etnolojinin amacı kültürün ortaya çıktığı evrimsel gelişimin takip edilmesidir. [1]

Achelis'in döneminde 19. yüzyılda etnologlar sahip oldukları verileri bölgeyi gezenlerin raporlarından, tacirlerden kısacası ikinci el kaynaklardan edinmekteydi. Ancak günümüzde etnologlar yabancı kültürün içinde yaşamayı ve kişisel olarak gözlem yapmayı budunbilimsel araştırmanın şartlarından biri olarak kabul etmektedirler.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ^ Thomas Achelis, Moderne Völkerkunde deren Entwicklung und Aufgaben: nach dem heutigen Stand der Wissenschaft. Stuttgart 1896.