Ölçü (şiir)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Şiirde ölçü sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Ölçü, şiirde ritmi sağlar ve Türk edebiyatında 3 türlü kullanılmıştır. Bunlar: hece, aruz ve serbest ölçüdür.

  1. Hece ölçüsü: Dizelerdeki hecelerin sayıca eşit olması kuralına dayanır. Ağırlıklı olarak halk edebiyatında kullanılmıştır.
    Her görünen dost yüzü, 7 hece/
    Ondan ayırmam gözü, 7 hece/
    Gitmez dilimden sözü. 7 hece/
    Gözleri süzer bizi. 7 hece/
  2. Aruz ölçüsü: Dizelerdeki hecelerin kısalık- ortanca uzunluk ve yaprak esasına bağlı olan bir ölçü sistemidir. Sonu ünlüyle biten heceler kısa (.) ile gösterilir. Ünsüz ile biten heceler ve aslında uzun olan heceler (-) ile gösterilir. Aruz ölçüsü gereği dizenin son hecesi kısa da olsa uzun kabul edilir. Aruz kalıbına uyulmadığında imâle, zîhaf, ulâma, medd gibi kusurlar yapılır. Bu ölçü ağırlıklı olarak divan edebiyatında kullanılmıştır.
  3. Serbest ölçü: Herhangi bir ölçüye uymadan, hatta bazen kafiyeye bile uymadan yazılan şiirlerdir. Cumhuriyetten sonra yaygınlaşmaya başlamıştır.